Starliçe – Turna gagası – Strelitzia reginae

Kesme çiçekçilikte iyi kazanç getiren turna gagası saksılarda kolay yetiştirilir, bakımı kolaydır. Aşağıdaki bilgileri sadece en iyi verimi almak için yazdım. Daha esnek şartlarda bakabilirsiniz. Ama ne kadar iyi bakarsanız o kadar güzel olur, o derecede daha sık çiçek açar.

Strelitziaceae familyasından ‘Strelitzia’ cinsinden bitkilerin sadece birkaç türü vardır. Bir de bunların melez, hibrit ve kültivarları. En çok tanınmış türü ‘Strelitzia reginae’dir; bizde starliçe, turna gagası, cennet kuşu çiçeği, papağan çiçeği isimleriyle biliniyor. Çiçeğinin renklerinden ötürü kimilerine göre Fenerbahçe çiçeği, kimilerine göre Galatasaray çiçeği anlamına gelir. Zingiberales sınıfı bitkilerden olarak turna gagası zencefil, dua çiçeği, muz ve kana ile akrabadır.

Turna gagası dediğimiz Strelitzia reginae bu yazımın esas konusu. Hakkındaki bilgiler biraz aşağıda. Önce diğer türlerine bir bakalım:

Strelitzia caudata, Strelitzia parvifolia, Strelitzia nicholai, Strelitzia juncea..
Strelitzia alba (S. augusta) beyaz çiçekli..
Strelitzia alba ‘Variegated’ yaprakları sarımsı çizgili..

Bütün bu türlerin çoğunluğu kış soğuklarına dayanıksızdır, her biri ayrı şartlar, ayrı topraklar istiyor. Tek tek açıklamak uzun sürer. Zaten konumuz değil.

Strelitzia reginae – Starliçe – Turna gagası

saksıda turna gagası bitkisi

Turna gagası saksıda büyük dekoratif yapraklarıyla çiçeksiz haliyle bile güzel.

Önce, bu türün iki ayrı kültivarını inceleyelim:

1) Strelitzia reginae ‘Mandela’s Gold’ soğuğa hassas. Tatlı sarı renkte çiçek açar. Akdeniz kıyı kesimlerinde bile sadece Alanya gibi özel mikrokliması olan yerlerin kuzeyli yönlerden gelen rüzgarlardan iyice korunmuş kuytu yerlerinde bahçelerde yetiştirilebilir. Ayrıca sadece orta ve hafif asitli toprak istiyor. İyi bakılırsa boyu 2 metreye yaklaşabilir.

2) Strelitzia reginae ‘dwarf’ turna gagasının cüce kültivarı. Evlere ofislerde daha uygundur çünkü diğer esas tür zamanla fazla büyür çok yer kaplar. Strelitzia reginae ‘dwarf’ çeşidinin boyu genelde 50 cm – 90 cm civarlarında olup en fazla 1.20 m. yükselir. Kışın çok hafif don olaylarına kısa süreli dayanabilir; Akdeniz bölgemizin kıyı kesimlerinde -1°C dereceden daha fazla soğuk görülmeyen yerlerinde bahçelerde rahatça yetiştirilebilir. Toprak açısından daha uyumludur. Orta asitliden aşırı kireçli sınırına kadar olan her türlü toprakta yetişebilir.

TURNA GAGASI ÇİÇEĞİ ‘STRELITZIA REGINAE’ esas türü
Doğu Karadeniz kıyı kesimleri, Marmara denizi çevresi, Ege ve Akdeniz kıyı kesimlerinde bahçelerde yetiştirilecek kadar kışa dayanıklıdır ama kışın -3°C dereceden daha fazla soğuk zamanlarda iyi korunması gerekiyor. Yoksa bütün yapraklar donar bozulur. Akdeniz bölgesi hariç diğer yerlerde kuzeyli rüzgarları almayan duvar diplerine dikilmesi gerekiyor.

Turna gagası kesme çiçekçilikte oldukça iyi kazanç getiriyor. Ben burada seralarda değil de normal ev şartlarında ve bahçe doğal şartlarında yetiştirmenin inceliklerini anlatmaya çalıştım. Saksılarda, eğer iyi, temiz bakımı yapılırsa güneş alan ofisler için şık bir ofis süs bitkisi olabilir. İklimi uygun bölgelerde bahçelere egzotik, tropikal bir hava kadar.

Turna gagasının çiçeği

Turna gagası çiçek yapısı

Çiçek kalitesi çok yüksektir. Açmaya ilk başladığında güzeldir ama bir ay içinde yavaş yavaş daha da güzelleşir. Böylece çiçekleri uzun süre bozulmadan kalır, her geçen gün daha da güzelleşerek.

Turna gagası çiçeğini yetiştirmek zor mu? Çok kolaydır. Aşağıdaki bilgileri sadece en iyi verimi almak için yazdım. Daha esnek şartlarda bakabilirsiniz. ama ne kadar iyi bakarsanız o kadar güzel olur, o derecede de daha sık çiçek açar.

Evde bakımı: Strelitzia reginae (turna gagası) saksılarda, evlerde yetiştirilmeye en uygun bir Strelitzia türüdür. İyi bakarsanız, sulamasına ve beslenmesine dikkat ederseniz her yıl daha fazla uzun boylu daha gösterişli olur. Bu türün boyu 2 metreye zor varır, daha fazla yükselmez. Yılın çoğu zamanında dışarda tutulmasında yarar var. Meselâ İstanbul’da 15 nisan – 1 kasım arasında bahçede / balkonda açık hava bol güneş istiyor. Diğer zamanlarda evde çok iyi güneş alan bir pencere önünde bulundurmak zorundasınız (yoksa çiçek açmasını beklemeyin).

Işık ihtiyacı: Günde en az 4 saat direkt güneş görmesi gerekir. Yazın tam öğle civarı güneşinden kurunmalıdır o kadar. Yeterince güneş almazsa 20 yıl da bekleseniz turna gaganız çiçek açmaz.

Çiçeklenme zamanı: Turna gagası en çok aralık sonu – mayıs arasında çiçek açar. Yazları aşırı sıcak ve kuru havalı olmayan yerlerde bütün yıl çiçek açtığı söyleniyor. Çiçek açması toprağın kalitesine ve bitkinin yaşına göre de değişebilir.

Saksı: Önce saksı meselesine değinmek istiyorum. Fazla güneş istediği için ve yılın çoğu zamanı açık hava istediği için yeterli büyüklükte toprak saksı (eski model, basit, suyu çabuk emen saksı) gerekiyor. Kuvvetli toprak istediğinden dolayı fazlaca büyük saksılara dikmemenizi ve her yıl iyi bir toprakla bir boy büyük saksıya aktarmanızı tavsiye ederim.

Toprak: Hafif asitli, nötr, hafif alkalinli ve orta alkalinli topraklar uygundur (pH 6 – 8 arası). Orta ve daha fazla asitli toprak ile aşırı kireçli toprak elverişli değildir. Şu karışım formülünü uygulamalısınız:
5 ölçü çok humuslu iyi bahçe toprağı (veya iyi kaliteli, bütün dengeleri yerinde, pH 6,5 humuslu özel süs bitkisi toprağı) + 2 ölçü kırmızı killi toprak + 3 ölçü ponza taşı + 1 ölçü eski sığır gübresi.
En verimli gelişeceği toprak budur. Sonraki yıl toprak değiştirene kadar besin istemez.

Besin: Toprak değiştirmeyecekseniz ikinci yıl suya karıştırılan eşit ağırlıklı sıvı besinden her yeni yapraklanmalardan sonra bir defa vermelisiniz. Üçüncü yıl toprak değiştirmelisiniz.

Sulama: Yazın toprak ıslaklığını yitirdiğinde, kışın toprağın üst yüzeyi önemli derecede nem yitirdiğinde sulamalısınız. Toprak asla kupkuru kalmamalı.

Soğuğa dayanıklılığı: Havası çok nemli olan bölgelerde alçak basınç sistemi etkisindeki hava ile birlikte kışın -3°C dereceye kadar sorunsuz dayanır. -4°C derece, -5°C derece gibi daha fazla soğuğa dayanabilmesi; birkaç saati geçmezse, havanın alçak basınç etkisinde olması ve yoğun nemli olması şartına bağlıdır. Aksi takdirde bütün yapraklar donar gider. Ama baharda kökten tekrar filizlenir hızla büyür.

Bahçede turna gagası çiçeğinin bakımı: İstanbul, İzmir, Rize gibi hafif don olayı ihtimali olan yerlerde kasım başından itibaren dibini toprak + yaprak çürüntüleri + eski sığır gübresi karışımıyla örterek korumaya alın.

Yaz boyunca kuvvetli sulamak gerekiyor ki kökler yüzeyde kalmasın derinlere yönelebilsin. Böylece çok daha güçlü olur. Sonraki yıllarda kuraklığa da don olaylarına da daha dayanıklı olur.

Her yıl İlkbaharda ve yaz sonuna doğru dibindeki bir miktar toprağı boşaltıp bitkisel çürüntü ağırlıklı iyi bir komposta 2/5 oranında eski sığır gübresi ekleyerek tekrar örtün.

Trabzon, Giresun, Ordu ve Rize’de dikileceği yerin toprağı önceden boşaltılıp toprağa bir miktar kalker taşı (limestone) kırpıntıları karıştırılmalıdır. Böylece çok iyi, dirençli, kuvvetli gelişecektir. Aksi takdirde Rizenin fazla asitli topraklarında iyi bir randıman alamazsınız.

Çoğaltılması, en az 6 aylık iyi gelişmiş yavruların ayrılmasıyla olur. Yavrular yumrulu da olabilir yumrusuz da, fark etmez ama iyi gelişmiş olmaları şart. Yavrular birkaç yıl çiçek açmayabilir. Tohumla da çoğaltabilirsiniz.

Tohumla çoğaltılması: Tamamen olgunlaşmış ve iyice kurumuş tohumlar 4 saat boyunca 70°C derece sıcak suda bekletilir. Sonra 48 saat 25 – 30°C derece cıvarlarında ılık suda bekletilir. En sonunda 20°C dereceden daha serin olmayan bir ortamda bir gün açıkta bekletilir iyice kurutulur. Bu tohumların çimlenmesi kolay olur. Tohumların çimlenmesi ve fidelerin çabuk büyümesi için sıcaklık 20 – 30°C dereceler aralığında tutulmalıdır. Bunların çiçeklenecek olgunlağa gelmesi 2 yıl ile 5 yıl arasında değişir. Bakıma göre bazen 10 yılı geçebilir.

Zararlısı: Kırmızı örümcek, veya bu yaratıkların açık yeşilimsi türleri. Ancak büyüteçle görebilirsiniz. Yaprakların altını kemirerek yaprakları öldürürler. Ama su püskürterek kurtulmak çok kolaydır. İç mekânlarda, ilgilenilmeyen, temiz tutulmayan bitkileri kısa sürede mahvederler.

Kategori: Evde Çiçek açan Yazar:

Etiketler: | | | |

'Starliçe – Turna gagası – Strelitzia reginae' hakkında sorular, açıklamalar

  1. 1tanem dedi ki:

    Acaba bu bitkinin birkaç tohumu mu aynı saksıya dikilecek ki böyle çok sürgünlü olsun? Yoksa tek tohum tek saksıya dikip kendiliğinden mi yanlardan sürgün veriyor?
    ***
    Ne yaparsanız yapın starliçe tohumdan yetiştirince büyümesi çiçek açması çok uzun yıllar sürer. Tohumları önce aynı saksıda yetiştirebilirsiniz. İkinci yıl her biri ayrı saksıda yetiştirilmeli ki birbirlerini engellemesinler.

  2. 1tanem dedi ki:

    Benim için çiçek açması çokta önemli değil ben dekor amaçlı istiyorum. Bugün tohumları ektim. Yaprakları dizkapak boyuna gelse bile kafi. 1 yılda olur mu acaba? Tabi önce tohumların tutması lazım:). Bir gece suda beklettim bu günde diktim umarım tutar.
    ***
    Bir yılda hiç sanmıyorum. İki yılda belki olabilir. Peki tohumları nereden aldınız?

  3. 1tanem dedi ki:

    internetten aldım. eğer tohumlar tutarsa ki umarım tutar. şaşrtma yamalı mıyım ve ne zaman yapmalıyım?
    ***
    Eğer tohumlar çimlenirse bir şeye benzemeleri çok uzun sürer. Gelecek yıl her birini ayrı saksılara alabilirsiniz. Acele etmeyin. Henüz ortada hiçbir şey yok.

  4. Meryem, Ankara dedi ki:

    Ben de geçen sene internetten tohumunu almıştım. Bir pakette 5 adet tohum. Onların tarifi: tohumları sıcak suda bekletip sonra tohumun dışındaki 1 parça turuncu tüyleri temizleyip, kapalı bir kutunun içine kum (dere kumu) koyup tohumlar gömülecek. kapağı kapalı şekilde sıcak tutulacak.arasıra kapak açılarak havalandırılacak. çillendiğinde toprağa dikilecek. ama benim tohumların hepsi çürüdü.bence çürümeside gayet doğal çünkü sürekli nemli, kapalı ve sıcak ortamda başka ne olabilir ki? Bana saçma geldi ama satıcılarla her görüşmemde ısrarla böyle yapılmasını ve sabretmemi söylediler. Ayrıca tohumlar çok geç çilleniyormuş. Çok istedim ama olmadı.
    ***
    Kapalı tutmaya hiç gerek yok. Kumda çimlendirmeye de gerek yok. Saçma sapan şey tarif etmişler. Sorsanız kendileri belki turna gagası görseler ıspanak zannederler. Yalan yanlış bilgilerle insanlara şöyle yap böyle yap diyorlar. Demeleri lazım ki biz sadece satıcıyız biz bilmeliyiz bizim işimiz sadece ticaret.. lütfen uzmanlara sorun… Ama yok.. illa bilmedikleri konuda ahkam kesecekler. Sizde de suç var satıcılara soruyorsunuz.

  5. Mehmet İ. -Bigadiç dedi ki:

    Üretmeyi deneyeceğim teşekkürler.

  6. Ersoy, Adana dedi ki:

    Bahçemde 5 sene sonra çiçek açmış starliçem var. Çoğaltmak için yanlarındaki yavrularını mı alacağız yoksa tohumlarını mı alacağız?
    ***
    Her iki yol da uygundur. Yukarda gereken bilgiler var.

  7. Tuncer, İzmir dedi ki:

    Haziran ayı başında İzmir’de sırf starliçe üretimi yapan bir yerden bir kökü olduğu gibi çıkarıp bana 5 ayrı parça halinde verdiler. aynı gün Ayvalık-Altınova’daki bahçeme diktim. Özel hiçbir şey yapmadım. Yalnız her gün bol su verip sevdim. Kısa sürede yeni yapraklar verdi. Önümüzdeki hafta yazlığı kapatıyoruz. haziran 2014e kadar hiç bakım ve koruma olmadan yaşayabilir mi? Yapmam gereken bir şey var mı?
    ***
    Kupkuru kalmış toprakta uzun süre hiç sulanmazsa kuruyabilir. Herhangi bir şey öneremiyorum. Eğer kökler derinlere gitmişse ve toprak az da olsa killi ise dayanabilir.

  8. Muhsin, Ankara dedi ki:

    Starliçeği kökten ayrıdım. Kökleri yok. Direkt mi dikyeim yoksa önce suda mı köklendireyim?
    ***
    Hemen dikmelisiniz. Yeri mutlaka güneşli ve havadar olmalı. Saksı ne kadar küçük olursa o kadar iyi.

  9. Sadun, Büyükada dedi ki:

    Bnim Starliçe kasımdan beri tomurcuk oldu ama çiçek açmıyor. Neden acaba? Havalar soğuyunca soğuktan korumak için özel bezle sardık. Ne yapmamız gerek?
    ***
    Sıcaklık yetersiz olunca gelişim durmuştur. Yapabileceğiniz bir şey yok. Bekleyeceksiniz. Belki bahar gelince tomurcuklar gelişmeye devam edebilir.

  10. Cihan, İzmir dedi ki:

    Belediye atölyemizin bahçesine bu çiçeklerden dikilmiş. Ben de evime götürmek istiyorum. Hemen yanında yeni yeni büyümeye başlayan (geçtiğimiz yazdan beri, belkide daha eski) yapraklar var. Onlardan bir kaçını kökünden mi yoksa en dibinden dalını mı keseyim onu tam olarak anlayamadım.
    ***
    Yavrulamış olduğu ayrı yan bitkiyi ana bitkiyle bağlantılı olduğu yerden kesip almalısınız. Yeterince gelişmiş olmalıdır. Yukardaki bilgilere göre ayırın.

  11. Betty, İstanbul dedi ki:

    Benim Starliçem neredeyse 90 cmlik ve 6 tane yaprağı var. Neredeyse her ay yeni bir yaprak veriyor fakat sanırım daha çok genç bir bitki bu sebeple çiçek açmıyor. Ortalama 2 buçuk yıldır bende. Yaprakları neredeyse 3 avuç büyüklüğünde. Yaprakları iyice coğaldıktan sonra mı çiçek beklemeliyim? Yoksa çiçeklerin yaprak sayısı ile bir alakası yok mu?
    ***
    Genelde yaz sonu – kış sonu arası döneminde çiçek açar. Şimdi elinizden geldiğince iyi bakın. Henüz genç olmasının da etkisi olabilir. Eğer güneşten mahrum ediyorsanız eylül sonundan itibaren yavaş yavaş direkt güneşe alıştırın. Çiçek açmada etkisi büyük olur.

  12. Orçun, Denizli dedi ki:

    Yukarıda en fazla -3 dereceye kadar dayanır yazmışsınız ve maalesef bizim burada en fazla -6 derece soğuk oluyormuş. Gerçi bu sene hanımeli falan hiç yaprak dökmedi. Kışın da aynı gelişimi devam etti. Ama ben yine de tereddüt ettim. Sizce kuytu bir köşeye diksem yaşatabilir miyim ben starliçeleri?
    ***
    Meteoroloji Denizli için -10C dereceye kadar soğukların görülebileceğini söylüyor. Her kış o kadar olmasa bile olabilir. Belli olmaz. 10 yıl hiç görülmez ama beklenmedik bir zamanda görülebilir. İsterseniz deneyin. Kış boyunca hava durumunu takip ederek ısı sıfırın altına düşeceği günlerde çuval bezi vesaire sararak ve dip kısmını toprak-saman karışımıyla iyice örterek korumaya almanız gerekir.

  13. Şengül, Ayvalık dedi ki:

    Selam altınovada starliçe eken arkadaşa bir şey sormak istiyorum. Aynı zamanda siz yardım ederseniz çok sevinirim. Geçen yıl Çeşme’den starliçe ve begonvil getirdim ama bu sene yaşayacaklar mı bilmiyorum. Altınova’da yaşatabildiniz mi? Aradaki iki üç derece farkını engellemek için neler yapabilirim? Kışa girmeden ışık yakarak bitkiyi ısıtmak mümkün müdür?
    ***
    Şengül Hanım Altınovalı arkadaş burada değil ve size yardımcı olamaz. Starliçe sıfırın altında birkaç derece soğuğa (-4C derece gibi) 3-5 saat çok az zarar görerek dayanabilir. Ama dondurucu soğuk 7-8 saat veya daha fazla uzun sürerse, -1C derecede bile uzun süren hafif don olayında tüm yapraklar kurur ve ilkbaharda kökten yeniden yaprak çıkarır yani tamamen ölmez. Sizin orada kışın ısının sıfırın altına düşeceği günlerde sadece gazete kağıtları ve naylonla sararsanız güzelce korunur. Başka şey yapmaya gerek yok. Zaten buralarda yılda bir iki defa ısı sıfırın altında düşüyor fazla değil. Bu kadar zahmetten çekinmeyin. Yani kışın az bir koruma ile kışı sıfır zararla atlattırabilirsiniz. Ben Didim’deyim. Bahçedeki starliçem bu kış bir defa -2C derece ve bir defa -1C derece geceleri birkaç saatliğine hafif don olaylarına maruz kaldı ama tüm yaprakları sapasağlam dayandı (yanındaki muz ağacının ise hiçbir yaprağı sağ kalmadı). Hiçbir koruma uygulamadım. Starliçe muz kadar hassas değil. Dediğim gibi sadece ısının sıfırın altına düşeceği günlerde sararak koruyun. Diğer günlerde korunmaya ihtiyacı yok. Ayrıca kışın çok fazla susuz bırakmayın. Susuz kalan bitkilerin don olaylarına hiç direnci kalmıyor.

  14. İbrahim Ö. -Bursa dedi ki:

    Arkadasım bu ciceğin tohumundan bana gönderdi. Yukarıdaki tarifinize uygun ekmeyi düşünüyorum fakat 70 derece sıcak suda bekletmek bana biraz sakıncalı gibi geldi. Tohum özü haşlanmaz mı? Direkt ekim yapsak çimlenmez mi?
    ***
    Ben bu türden tohumla yetiştirmeyi henüz denemedim ama aynen böyle tarif edilen ve çimlenmesi çok zor denen bazı bitkilerin tohumlarının hiç böyle şeyler yapmadan ektiğimde gayet kolayca ve kısa zamanda çimlendiklerini görmüşümdür. Zaten bunlar doğada 70 derece sıcağı nerde görecekler? Siz ılık suda bir gün kadar beklettikten sonra tohumları kurulayıp keskin bir bıçakla dış kabuklarına kesikler yapın (iç kısma zarar vermeden).. Hatta dış kabuklarını tamamen soyanlar da var. Tamamen soymak gerekmez. Sonra toprağa ekin.

  15. Dilek, Çeşme dedi ki:

    10 yıllık sterliçem bahçede çiçek de açıyor ancak yaprakları sarardı. Bu sararması giderilebilir mi?
    ***
    Eski yaprakların sararması normaldir. On yıldır zaten bunu hep görmüşsünüzdür. Hem şu sıralar yeni yapraklar çıkarıyor olması gerek. Ama şimdiye kadar hiç görmediğiniz tüm yapraklarda sararma oluyorsa ve eğer yeni yapraklar da çıkmıyorsa sebebini araştırın. Geçen sonbahardan beri hiç sulamayıp yağmurlara güvendiyseniz veya yanlış gübre verdiyseniz ya da on yıldır hiçbir gübre vermediyseniz bunlar etken olabilir.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)