Orikula (Primula auricula)

Kış ortası – ilkbahar sonu arasında iklimin özelliğine, hava şartlarına göre en az iki ay (bazı yerlerde 4 aydan fazla) süren uzun bir çiçeklenme dönemlerinin olması Primula’ların cazibesini arttırıyor. Bugünkü konu auricula primulaları.

Kış ortası – ilkbahar sonu arasında iklimin özelliğine, hava şartlarına göre en az iki ay (bazı yerlerde 4 aydan fazla) süren uzun bir çiçeklenme dönemlerinin olması Primula’ların cazibesini arttırıyor. Bugünkü konu auricula primulaları.

Primulaceae familyasından Primula cinsinin Primula auricula türü Orta Avrupa’da dağlık yerlerde ve Alp dağlarında kayalıklara özgü bir bitkidir. Yine orikula denen Primula lutea ise Avrupa’nın kuzeyi dışındaki bölgelerinde dağlarda, ormanlarda kayalık yerlerin bitkilerindendir. Avrupa’da süs bitkisi olarak değerlendirilmeleri 500 yıl öncesine kadar uzar. 350 yıldan fazla bir süredir de iki tür arasında melezleme, hibrit vb. ıslah çalışmalarıyla yeni çeşitleri türetilmekte.

Primula auricula

Alpine auriculas ve Show auriculas çeşitlerinden birkaç örnek

Auricula: Latincede kulak anlamına gelir. Bu bitkiye isim olarak verilmesinin sebebi yapraklarının ayı kulağına benzetilmiş olmasındandır. İngilizcede yaygın bir adı bear’s ear yani ayı kulağı.

Alpine auriculas ve Show auriculas diye başlıca iki guruba ayrılırlar. Alpine sözcüğü botanikte ağaçların yaşayamayacağı yüksek dağ bölgelerini temsil eder. Show orikulalarının çiçekleri genelde yeşil, beyaz, sarı, siyah, gri, renklerin karışık tonlarında inanılmayacak derecede güzel görünümlu olur. Çiçekleri tozlu gibi yapıdadır ve yağmurdan zarar görür. Saksılarda en çok bu çeşitler yetiştirilir. Alpine çeşitleri yağmurdan korunmak istemez, susuzluğa ve besleyici olmayan topraklara daha dayanıklıdır.

Primula auricula bakımı, yetiştirilmesi

Çuha çiçeklerinin ne kadar beğenildiklerini düşünürsek onlardan bin kat güzel orikulaları her görenin almadan edemeyeceğini anlarız. İklim ve yer şartlarınız uygun değilse asla yetiştirmeyi düşünmeyin. Şartlarınız elverişli olsa bile internette satılan tohumlarından almamanızı tavsiye ederim. Çimlendirmek çok zor, tamamen şansınıza kalmış bir şey.

İklim ve yer isteği: Ev şartlarına hiç uymaz. Her yönden serin rüzgarlara devamlı ihtiyaç duyar. Açık havada ya da soğuk seralarda devamlı hava akımları sağlanarak yetiştirilebilir. Açık havaya ihtiyaçta siklamenlerden bile daha hassastır. Orikulaların hassaslıkta siklamenlerden farkı (avantajlı yönü) şiddetli don olaylarında açık havada zarar görmemeleridir. -40C derece soğuğa dayanırlar. Yaz uyku döneminde kuzeyli rüzgarlara tam açık bahçe, balkon veya pencere önüne sahip olmanız ve bu serin rüzgarlı yerde tam gölgede dinlendirmeniz şart yoksa yazın hayatta tutamazsınız. İstanbul’dan daha sıcak olan memleketlere pek uygun değildir. Yaz dinlendirmesinde hayatta kalabilmesi zor olur.

Güneş ihtiyacı: Kasımdan mart ortasına kadar tam gün direkt güneş. İlkbahar aylarında güneş filtrelenmiş, yaprakları neredeyse hiç ısıtmayacak şiddette olmalı. Yaz boyunca kuzeye bakan cephelerde tam gölgede tutulup hiç güneş almamaları şart. Bu mümkün değilse üstlerine mayıs sonu – kasım arasında gölge sağlayıcı örtüler gerilmeli.

Kırmızı orikulaToprak: Nötr ya da hafif alkalinli topraklar uygundur. Orman primulaları hafif asitli toprak, dağ ve kayalık primulaları notr ya da hafif alkalinli, aynı zamanda kuvvetli süzek toprak isterler. Aşağıda orikula primulaları için en uygun iki ayrı toprak karışımı yazdım, siz örneklerden yola çıkarak daha farklı karışım yapabilirsiniz:
1) Çok çeşitli bitkilerin gürce yetiştiği doğal bir arazinin üst yüzey bol humuslu toprağı; 5 ölçü bundan + 2 ölçü ufalanmış halde eski koyun veya keçi gübresi + 2 ölçü çok ince ponza taşı (iri pirinç taneleri kadar).
2) 4 ölçü güvenilir marka humus katkılı özel toprak + 2 ölçü ufalanmış halde eski koyun veya keçi gübresi + 2 ölçü ince ponza taşı + yarım ölçü dolomit taşı kırpıntıları.
Dikkat: 1. maddedeki doğal humuslu toprak doğu Karadeniz’de asitli oluyor o zaman ona da yarım ölçü dolomit veya kalker taşı kırpıntıları karıştırmak lazım.

Benim 1. tavsiyeme uyup hem gerçek toprak hem gübre kullanmışsanız bitki besini hiç vermeyin aşağıdaki besin tavsiyelerimi dikkate almayın.

Saksı: Yazları istanbul kadar sıcak olabilen memleketlerde ve kışları Erzurum kadar soğuk olabilen memleketlerde toprak saksı. Saksı daima 10cm çapında, küçük olmalı (10 diyametre). Büyüdükçe daha büyük saksı gerektirmez çünkü her yıl titizlikle toprak değiştirip yavruları ayırmak lazım. Afrika menekşesi saksıları derinliği olmadığı için uygun değil.

Sulama ve besin: Mevsime göre farklı sulama yapmalısınız.
1- Haziran başından ağustos sonuna kadar seyrek, ölmeyecekleri kadar su verin. Bu sürede sulamayı toprak iyice kurumaya yaklaştıkça yapmalısınız. Yapraklar pörsüdü diye sulamayın. Sıcakta yapraklarının pörsümesi normaldir. Toprak yeterince nemli ise sulamayın. Toprağın özelliğine ve toprak saksı kullanmaya göre toprak daha çabuk kuruyorsa dikkat edin susuzluktan ölmesin.
2- Ağustos sonu veya eylülde yaz sıcakları ne zaman dinerse orikulalarda canlanma başlar. Normal sulamaya geçin. İlk yapraklar güçlendiğinde 20 gün arayla üç defa genel amaçlı bitki besini verebilirsiniz. Bu sırada bazı orikula çeşitleri çiçek açabilir ama esas çiçeklenme dönemi kış sonuna doğru, gündüz süresi her gün artarak uzarken başlar.
(Kışın don olaylarının seyrek ve hafif geçtiği yerlerde bütün kış boyunca ve baharda devamlı çiçek açabilir.)
3- Kışın hava ne kadar soğuksa sulama o nispette seyrek ve az tutulmalı. Mesela karasal iklimli soğuk yerlerde kışın (yazın olduğu gibi) uyku haline geçer. Nadiren sulamak lazım. Don olayları sık görülüyorsa hiç sulamamak lazım, sadece toprağı kupkuru kalmamalı.
4- Karasal iklimli soğuk yerlerde kış sonuna doğru yapraklarda tekrar gelişim başladığında sulama sıklığını yavaş yavaş normale çevirin.

Tomurcuklanma başlangıcından itibaren: 20 – 30 gün aralıklarla hafif dozajda çiçek amaçlı bitki besini tam çiçeklenmeye kadar veya yeni çiçek tomurcukları çıkmaya devam ettikçe verilebilir (çiçek amaçlı besin yerine domates besini tavsiye edilir). Mayıs ortasında besin vermeyi bırakın sonra da sulama sıklığını yavaş yavaş azaltın. Haziranda sıcakların artmasıyla beraber yaz uykusuna girecektir.

Aurikula çiçeğiShow auriculas çeşitlerini yağmur ve kardan korumak gerekiyor: Sadece yaz sonundan sonbahar sonuna kadar üzerine yağmur, kar gelmesinin sakıncası yok. Diğer zamanlarda üstü kapalı olmalı ki yağmur kar yapraklara değmesin. Daha sağlıklı daha sorunsuz gelişebilmeleri ve çiçeklerinin bozulmaması için önemlidir. Sulamayı da yaprakları ıslatmadan yaparsanız gelişim kusursuz olur. Yaprakları kumlu gibi yapıda olan çeşitler çiçeksiz olduğu zaman bile yağmurdan kardan korunmalıdır.

Çiçek açma zamanı: Çuha çiçekleri gibi hareket ederler. iklime göre belki ocakta, şubatta, martta veya nisan başında çiçek açmaya başlayıp ilkbahar sonuna kadar çiçek açıp dururlar. Bazı çeşitleri sonbahar başında da çiçek açar, sonra ara verir.

Mayıs sonunda çiçeklenme dönemi bitince: Aşağıdaki tavsiye eğer yanlarda gelişen yavru fideler yeterince gelişmişse hemen, değilse ağustos sonunda yapılmalı.
— Söküp köklerini topraktan arındırın. Yeterince köklenmiş yavruları ayırın. Kökün kazık kök kısmın alt yarısını (üst sağlıklı köklerin alt tarafından) kesip atın (İngilizler o sivri kısma havuç der). Sonra kesik yerlere kükürt sürerek yeni saksılarına taze toprakla dikin. Kuzeye bakan güneş almayan bir yere koyun (ya da üstlerine gölge sağlayan örtüler gerin) ve sulayın. Sonbaharda 20C derece altında serin günler başlayınca tam gün direkt güneş almalarını sağlayın. Eski yapraklar sararıp kuruyabilir hiç önemli değil.

Çoğaltılması: Kökten ayırmayı yukarda anlatmıştım. Orikula bol bol yavru üretir. Her yıl ortalama 7 yavru oluşturup çoğalır. Yavruları özenle ayırmalısınız büyütmelisiniz çünkü ana kökün kaliteli çiçek verimliliği en fazla üç yıl sürüyor. Çiçeklenmesi sonraki yıllarda iyi olmasa da yavru oluşturduğu sürece iyi bakarak korumalısınız.

Tohumdan Orikula Primula çeşitlerinin çoğaltılması

Tohumunu almanızı pek tavsiye etmem. Çok zor. En az Ankara iklimi kadar soğuk iklim gerekir. Tohumların uyanması için uzun süre (1,5 ay kadar) şiddetli kış soğuğu hissetmeleri lazım. Buzdolabında bekletme tavsiyelerini ciddiye almayın orikulalarda faydası olmaz. Çimlenecekleri toprakta dışarda kışın doğal ortamda şiddetli soğukta durmaları daha elverişli olur.

Poşetlerde satılan topraklar tohum çimlendirmede hiç güvenli değil. Riske girmek istemiyorsanız gerçek toprak kullanmalısınız. Humusça zengin doğal bir toprak. Veya, bulamazsanız, poşet topraktan alıp ortalama iki ay boyunca açık havada kurutmadan havalandırmış olmanız lazım.

Tohumları çimlendirmede kullanacağınız saksı, kasa vb. şeyler şeffaf kapaklı olacak ya da üstünü cam gibi bir şeyle kapatmanız gerekiyor.

Tohum ekme zamanı: Şubat başı.

Tohumları ekmeden önce toprak çamur gibi ıslak olmalı. İyice bol bol sulayın. Sonra tohumları toprak yüzeyine serpin. Üstlerine belli belirsiz çok ince tabaka toprak serpin. Sonra üstünü camla kapatın (ya da şeffaf kapağı kapatın). Dışarda açık havada, hiç direkt güneş almayan bir yerde tutacaksınız.

Çimlenmeleri 2 ay – 3 ay gibi bir sürede olur. Tohumlar çimlenmeye başlamışlarsa artık sık sık kapağı açıp bir iki saat havalanmalarını sağlamak lazım. Çimlenmeler tamamlanıp yapraklanmalar da başlayınca (don olayları da geçmiştir) artık üstleri devamlı açık kalmalı. Körpe fidecikleri direkt güneşten korumalısınız.

Fideler biraz güçlendiklerinde köklerine zarar vermeden ayırıp orikulalara uygun toprağa 6 – 7 cm aralıklarla dikin.

Sonbahar sonuna kadar güneşten korumalısınız. Fideler sonbahar soğuklarına sağ salim yetişirlerse başardınız demektir. Gelişim zamanlarında genel amaçlı bitki besini vermeye ayda bir çok hafif dozajda devam edin. Fideler bir yaşına geldiklerinden sonra mayıs ayında tek tek küçük saksılara dikmelisiniz. Artık bakımları yetişkinler gibi olmalı, yukardaki bilgilere göre devam edin. Gösterişli çiçek açacak kadar olgunlaşmaları için iki yaşına gelmeleri gerekiyor. Alpine çeşitleri bir yaşında çiçek açabilir.

Bazı üreticiler tohumla hiç uğraşmaz kökten ayırmayla çoğaltırlar. Her yıl ortalama bire yedi oranında çoğalırlar. Tohumla çoğaltmaya uğraşmak zor. Yepyeni melez, hibrit çeşitler tohumdan üretilir. Bunların tohumlarını almadan önce faklı çeşitlerin polenleriyle uğraşmak, tohum oluşturmalarını sağlamak gerekir. Sonra da tohumlar büyük bir dikkatle çimlendirilir, fideler büyütülür. Şansa nasıl bir şey ortaya çıkar, zahmetlere değmiş midir, ancak çiçek açtıklarında anlaşılır.

Kategori: Bahçe Balkon Yazar:

Etiketler: | | |

'Orikula (Primula auricula)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Ramazan, Düzce dedi ki:

    Bu çiçek çok güzelmiş. biraz baktım çoğu çiçekçi bilmiyor. Yalovada ne varsa getiriyoruz diyorlar. Bu güzel çiçeği nerde bulabilirim?
    ***
    Türkiyeye henüz getirilmedi. İngiltere, Almanya, Hollanda.. Sonra Amerikada ve Fransada bulunuyor. Türkiyede’de yetişebileceği en uygun yerler Bolu, Ankara gibi kışın orta derece don olayları yaşanan, yazın aşırı sıcakların pek uzun sürmediği yerler.

  2. Ramazan Gel, Düzce dedi ki:

    Bu çiçeğin tohumlarını satan bir çok yer var. alıp açık balkonda minyatür tohum çimlendirme serasında açık havada yapabilir miyiz ya da yazıda anlattığınız gibi açık havayamı serpiyim? Primula aricula bitkisi dona dayanıklı ve çok esinti istiyorsa bahçeye dikilse yazın üst kısmı kuruyup sonbaharda kökten çıkar mı? gölge bir yere dikmek şartıyla.
    ***
    Çimlenmeleri çuha çiçeğinden daha zor. Ocak sonunda ekmelisiniz. İki ay kadar dondurucu soğuklara maruz kalması gerekiyor. Her şeyin tohumu internette var ama hiç de güvenli değil, tavsiye etmem. Yazın kuzeyli rüzgarları çok iyi alabilen ve gölgeli bir yeriniz yoksa bu türlerle hiç uğraşmayın. Yaz döneminde sırf gölge yeterli değil, kuzeyli rüzgarlar şart, güneyli rüzgarlardan tam korunmuşluk şart.

  3. Derya E. -Manisa dedi ki:

    Cinsini bilmeden sadece beğendiğim için bu çiçeği almıştım. İsmi çuha olarak yazıyordu ama diğer çuhalara benzemiyordu. Sonradan öğrendim cinsi buymuş. Nisan ayından temmuz ayına kadar gözünün içine baktım. Ne soldu ne çiçek verdi (tabi yazdıklarınızı okumamıştım). Sonra baktım acaba toprağında kurt mu var diye.. Baktım birsürü yavru oluşturmuş, Birkaç tanesini ayırdım. Ayıralı 2 hafta kadar oluyor. Burada yazılanlara göre gölge bir yere aldım. Yapraklar hala canlı. Yalnız ayırdığım yavrularda köklenme yok.. Toprağı biraz kuruyunca hemen ortaya çıkıveriyorlar. Elim değince çıkıveriyor. Ana bitkinin kökünü kısaltmadım. Onun için ağustos sonunu beklemeyi düşünüyorum. Saksıdan çıkarıp toprağına ulaşmaya çalıştığımda kökünün bütün saksıyı sardığını gördüm. Köke ulaşmak çok zordu. Bunlardan bazılarını kesmek zorunda kaldım. Bu doğru bir şey mi? Başka bir primulam var (aynı cins). Onun da kökünü kısaltmayı düşünüyorum.
    ***
    İki haftada köklenmeyebilirler. Acele etmeyin. Ayrıca yaz ortasında ayırmanız çok yanlış. Sonuç ne olur bilemem. Çoğaltılması bilgileri yukarda yazdığım gibi.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)