Vanda orkideleri
Fazlaca direkt güneş, az su, aşırı hava nemi ve devamlı esinti isteyen.. tek dal halinde devamlı uzayıp giden.. küçükken güzel, uzayınca çirkin kaotik görüntü sunan.. müşkülpesent bir orkide cinsi. Vandaların çoğu türleri güzel kokuludur.
Esinti: Orkideler için en başta gelen en önemli ihtiyaçtır. Esintisiz odalarda tutacaksanız hiç orkide almayın aldıysanız bir şey beklemeyin. Özellikle de Vanda orkidesi sürekli esintiye maruz kalmayı istiyor. En azından günün yarısından çoğu saatlerde. Ya devamlı açık pencere önünde tutacaksınız ya da karşısında vantilatör çalıştıracaksınız. Esinti yeterli olmazsa ve bir de besin yetersiz olursa yeni çiçek tomurcukları kolayca hastalıklanır kururlar. Esintisizlik ve gereksiz sulamada ise bitki hepten hastalıklanır çürür ölür.
Işık: Direkt güneş. Sadece yaz aylarında öğle civarı güneşinden korumalısınız. Meselâ mart – ekim ayları arasında öğle ezanından 1,5 saat önceden 2,5 saat sonrasına kadar güneş almamalı. Bu saatler dışında günde en az 4 saat direkt güneş alabilmeli.
Toprak: Orkideler için hazırlanmış özel orkide toprağı (çam kabukları ve lif karışımı).
Saksı: Vanda için yayvan, suyu emen toprak saksı en iyi saksıdır. Veya seyrek dokulu yayvan sepet. Çok seyrek dokulu sepet gerçi daha uygun ama ortamın hava nemliliği en az %70 ise uygundur. Bunu yapamıyorsanız yayvan toprak saksı kullanın. Saksı köklerin toprakla birlikte çok zor sığacağı küçüklükte olmalı.
Sulama: Vanda gereksiz yere çok sık sık sulamada bozulur. Yanlış sulama yine zarar verir. Toprak gözle anlaşılır derecede ıslaklığını kaybedince, nemi bir hayli azalınca 1 – 2 litre su ile üstten güzelce yavaş yavaş etraflıca sulayacaksınız. Su saksının alt deliklerinden akıp giderken toprağı ve kökleri küflerden tozlardan yıkamış paklamış olacak. Bunun için çok su ile sulamalısınız. Orkideler böyle sulanır.
Vanda orkideleri
Güneş istediği için, esinti istediğin için toprağı sıcak günlerde bir gün içinde bile kuruyabilir. Buna dikkat edin. Sulamayı yaz boyunca daima sabah erkenden yapın.
Ayrıca, Vanda’lar serin zamanlarda toprak tamamıyla kupkuru oluncaya kadar sulanmamalıdır.
Hava nemliliği: Çok önemli; » şu yazımdan size uygununu seçin. Bunun haricinde yaz boyunca her gün sık sık yapraklarına su fısfıslayın. Hava nemliliği bunda sulamaktan daha büyük önem taşıyor. Hava nemsiz olursa ne kadar sulasanız boşa, ancak çürür ölür. Ama hava yeterince nemli olursa vandanız çok sağlıklı olur, hiç sulamasanız bile hayatta kalabilir.
Besin: Vanda orkideleri düzenli aralıklarla azot oranı yüksek besine ihtiyaç duyar.
Tekrar çiçek açması için: Aslında yeterince güneş ve düzenli besin aldıkça çiçeklenmeme sorunu olmaz. Yılda birkaç kez çiçek açar. Eğer inat ederse birkaç hafta güneşsiz bırakın, koyu gölgede tutun. Bu sürede tamamıyla susuz bırakın. Dolayısıyla hiç besin de vermeyeceksiniz. 3 – 5 hafta geçtikten sonra güneşli ve esintili köşesine alın. Sulayın. İlk sulamada besin vermeyin.
Saksı değiştirme: 2 veya 3 yılda bir ilkbaharda saksı değiştirilir. Kökleri saksıda fena halde sıkışık vaziyet alana kadar aynı saksıda duracak.
Çoğaltılması: Çok zor. Tek gövde halinde devamlı uzar gider. Yaz başında bitkinin yarısını (ama eğer yeterince uzamış dallanmış budaklanmış dış kökler varsa) kesip ayrı yere dikeceksiniz. Tutması için daha az sulayın, daha fazla hava nemliliği ve daha fazla esinti sağlayın. Geri kalan yarısı ise filizlenerek gelişimine devam eder. Yine de tavsiye etmiyorum. Her iki kısmın da ölme riski var. En iyisi bekleyin – eğer dipten yavru çıkarırsa, o yavru çiçek açacak olgunluğa gelene kadar bol bol köklenmişse onu ayırırsınız.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM.Yoksa boşuna yazmayın sorularınız silinecektir.
Merhaba, ben yine bilgi rica ediyorum. İki tane vanda orkide aldım çok güzel mor çiçekli. İki ay oluyor. Büyük cam vazolar içindeydiler. Haftada bir sadece köklerine kadar suda 10- 15 dakika bırakıyorum. Çiçekleri geçti, bir tanesi gayet sağlıklı diğeri alttan devamlı yaprak döküyor. Köklerden yapraklara kadar olan ara sopa gibi kaldı. Bu arada göbekten yeni yaprak veriyor. O köklerle yaprak arasında olan bölgeyi de suya batırsam mı? Çok kuru görünüyor. Çiçeklenmeleri için ne yapmalıyım?
***
Bardakta çanakta satılıyor olabilir ama o şekilde yetiştirmek yanlıştır. Bu sayfada yazdığım gibi yetiştirmelisiniz. O tür satışlar halkın dikkatini çekip kandırmak, para koparabilmek içindir sadece. Veya vazoyu aynen bir çiçek fidesinin ambalajı gibi düşünün. aslında bu iyi bir tecrübe olmuştur; böylece gördünüz ki devamlı su istemiyor, ne kadar az su ile hayatta kalabiliyor..
Tamam da, vandalar saksı içinde ve topraklı değil. Çıplak köklü. Şeffaf birer vazo içiinde duruyorlar. Haftada bir, yaprak başlangıcına kadar su koyup 10 -15 dakika suda bekletiyorum, sonra çıkarıp susuz olarak vazoya alıyorum.
***
Böyle yapanları biliyorum. Sağlıklı bir usul olmadığı gibi orkidelerin tabiatına aykırıdır. Küçük bir vanda çiçek açmışken bu şekilde satarlar. İnsanlara çok cazip geliyor. En geç çiçekler solana kadar o şekilde devam edilebilir. Ama yetiştirilmesi, bakımı harfiyyen yukarda anlattığım gibidir. Bir vanda gövdesinden ne kadar kökler uzatmışsa, o kökler ne kadar havada salınıyor nefes alıyorsa o kadar sağlıklıdır. Bir de ayakları var bakın bu çok önemli. Yazıda tarif ettiğim saksı orkidenin ayakkabısı gibidir. Besinleri de o şekilde kolayca alır. Ayak dediğim birtakım kökler tutunucu yapışıcı yapıdadır. Doğada her orkide ille bir yere çok sıkı sıkıya tutunmuştur kökleriyle iyice yapışmıştır yoksa rüzgar onları alır kuru yerlere götürür öldürür. Tutunucu köklerin yüzeyleri daha hassas olup besin almada daha beceriklidir. Havadaki kökler o kadar değil. Ve vanda kökleri hiçbir yere tutunmazsa, toprak gibi bir şeyin içinde güneşten ve havadan kısmen korunmazsa hassaslığı kalmaz. Besin almada pek becerikli olamaz. Doğada tutunucu kökler (orkide ağaç üstündeyse) ya ağaçların ölü kabuklarının arasında, ya yosunların arasında, ya da (kayalık yüzeylerde yaşıyorsa) kayaların arasında sıkıca tutunur yapışır ve o şeylerin arasında köklerden bazıları dış etkilerden kısmen korunurlar, oralarda biriken toz toprak pislik vesaireden yağmur suları yardımıyla gıdasını kolayca alırlar. Vadaların ticari olarak üretilip ilk yetiştirildikleri çiçek açtırıldıkları özel seralar doğal ortamdan daha nemli ve dış etkilerden daha koruyucu özelliğe sahiptir, böylece o seralarda kökler hiçbir yere tutundurulmadan iplere asılı olarak orkideleri yetiştirirler. Dünyanın her yerinde sizin gibi orkide meraklıları ise vandaları ya saksıda yetiştirir ya da daima nemli kalabilen dekoratif kütüklere vesaire tahta parçalarına köklerinin yapışmasını sağlayarak yetiştirirler.
Zaten yazınızı okuduktan sonra vazonun içinden çıkardım ama birini kurtaramadım galiba. Sap köklere kadar kurumuştu. Ben de yaprağa kadar olan kısmını kestim. Şimdi kök falan yok. Sap kupkuru idi. Ama yapraklar yani kalanlar ortadan yaprak veriyor. Bakalım ne olacak. Tekrar kök verir mi,sizce? Mucize olur değil mi? Atmaya kıyamadım çok canlı görünüyorlar. Verdiğiniz bilgiler için teşekkürler. İyi günler.
***
Kesin bir şey diyemem. İnşallah köklenir. İlerde, birbuçuk iki ay sonra kesin olarak belli olur. Lütfen sonucu bildirin. Ama bu arada size bir tecrübe oldu. Okuyanlara da iyi bir bilgi olur. Orkideler hakkında çiçekçilere asla soru sormayın. Onlar dışardan ithal ediyor burada satıyor. Hiçbir şey bilmezler.