Friendly ® Var. Meilabasun

Meilland ailesinin kendilerine göre bir gül kalitesi anlayışı var. Güllerin hastalıklara, doğal koşullara dayanıklı özelliklere sahip olmasına ve yapraklarının bile gösterişli olmasına dikkat etmişler. Her yıl melezleme çalışmalarıyla devamlı yeni yeni gül türleri üretirler. Melezleme çalışmalarını nisan – temmuz arasında yapıyorlar.

Meilland ailesinin ürettikleri gül türleri farklı isimleriyle tek tek patentlidir. Sahip oldukları patentler 1000’nin üzerinde. Artık iyice markalaşmış çok tanınmış türler ise 600 kadar. Bunlara dünyanın her yerinde Meilland gülleri diyenler oluyor.

Şu anda işin başında Alain Meilland bulunuyor. Fransa, Fas, İspanya, Hollanda ve ABD’nin Kaliforniya eyaletinde üretim, satış ve pazarlama tesislerine sahipler. Sadece Fransa’da 200’den fazla kişi Meilland Gül Firması sayesinde geçimini temin ediyor.

Yıllık gül fidanı satışları 12 milyonun üzerinde. Satışlardan elde edilen gelirlerin %80’i ihracatla gerçekleşiyor. 63 ülkeye ihracat yapılmakta. Gül fidanları satışları yaptıkları gibi kesme çiçekçilikte de bir hayli büyük çapta gül üretimi yaparak büyük kazanç sağlıyorlar.

Hangi türleri?
Çiçek açması için fazla büyümesini beklemek gerekmeyen her tür olabilir. Yediveren güllerinin hemen bütün türleri uygundur. Sarmaşık güllerini ve yılda bir defa mayıs haziran aylarında çiçek açan gülleri tercih etmeyin. Minyatür güller ise iç mekanlara daha uygundurlar ama sadece süs için işe yararlar, hiç kokmazlar.

Ortam, ışık, hava
En uygun ortam batıya bakan pencere önü, kışın ise güneye veya güney batıya bakan pencere önüdür. Pencereden uzak tutmamalısınız ki gündüz vakti mümkün olduğu kadar bol güneş alabilsin.
Yazın pencereler açık olmalı. Klima kullanıyorsanız pencereleri açık tutmaya gerek yok, yalnız odayı fazla serin yapmayın. Yaz boyunca 22 derece size de ona da yeter. Klima kullanmıyorsanız ve gülünüz açık pencerenin tam önünde bulunmayacaksa ve tabii batıya bakan pencere önündeyse, öğle vaktinden ilkindi ezanına kadar pencere tülü ile güneşi filtrelemelisiniz ki güneşin fazla kuvvetli gelen ışınları yaprakları yakmasın. Açık havada zararı yoktur ama kapalı mekânda aşırı güneşin zararı olur. Diğer saatlerde tülü açmalısınız ki gül ışık ve güneş yetersizliği çekmesin.
Kışın (klima kullanmıyorsanız) odayı sık sık havalandırmalısınız.

Toprak
Saksıda gül yetiştirmek için en uygun ve hariçten besin takviyesi gerektirmeyen karışım:
4 ölçü iyi bahçe toprağı + 1 ölçü “kırmızı” killi toprak + 1 ölçü yanmış sığır gübresi + 2 ölçü ponza taşı + 1 ölçü perlit + bir ölçü ufalanmış odun kömürü

Saksı
İçi ve dışı cilasız olan toprak saksı kullansanız daha iyi olur. Saksı çok büyük olmamalı yoksa gül bol dallanır az çiçek açar.

Yıkama
Güller için, özellikle içmekânda yetiştirilen güller için hayati önem taşıyor. İlkbahardan sonbahara kadar her gün hatta sabah akşam yapraklarına (alttan üstten) bol bol “ılık” su püskürtmelisiniz. Su serin olursa hastalıklar baş gösterebilir. Gülünüzü yıkamazsanız her çeşit böcek, mantar vesaire türünden hastalıklar gülünüzün yapraklarını mahvedeceklerdir. Yıkamayı kışın haftada bir gibi daha az yapabilirsiniz.
Yıkamanın, gülünüzü bitlerden hastalıklardan uzak tutmaya önemli faydası olduğu gibi filizlenme, çiçeklenme gibi yeni yeni gelişim göstermesine çok büyük yardımı olur.

Tohum ile Gül üretme:
Uzun ömürlü süs bitkilerinin çoğu için tavsiye edilmeyen bir yöntem, gül için de tavsiye edilmez. Güllerde ve uzun ömürlü birçok süs bitkisinde tohum ile üretme iki ayrı türün doğal yolla melezleştirilip yepyeni ve farklı bir tür elde edilmesi için kullanılır. Diğer durumlarda aşağıdaki metotlar daha uygundur, üstelik yıllarca beklemenizi gerektirmez.

Çelik ile üretme:
Yaz sonunda bir senelik dallar kesilip alınır, yaprakları kopartılmadan, makas ile diplerinden kesilerek ayıklanır. Dallar yarısından çoğu kısmı toprağın altında kalacak şekilde dikilir. Bunlar kolayca köklenir. İlkbaharda köklerine zarar vermeden sökülüp esas yerlerine dikilir.

Daldırma ile üretme:
Her tür için uygun değildir. Denemekte yarar var. Bir gül dalını toprağa ekersiniz. Filizlenirse tutacak demektir; aynı zamanda kökleniyordur. Köklenmesine zarar vermemek için asla dokunmamalısınız. Ne zaman filizler kuvvetli büyümeye başlarsa köklendiğinden emin olabilirsiniz.

Kökten ayırma ile:
Ben birkaç defa denemiştim. Sonuç iyi idi. Ama aşılı güllerde dikkat edilmeli. Bunun için gülü tanımak gerekiyor. Kökteki esas daldan aşı ile gelişmiş esas gövde vardır. Bundan meydana gelen sürgünlerde sorun olmaz. Daha aşağıdaki sürgünlerden alırsanız bunlar yabani gül olacaktır.

Aşı ile üretme:
Yukarda yazdığım sebeplerden ötürü hiç sevmediğim bir şey. Bu yüzden yazmak bile istemedim. Ben şahsen tavsiye etmem. Hobi olarak değil de ticari amaçla gül yetiştirenler yapabilir.

Her ne kadar gülün sağlığı için budama yapılsa da, bazı titiz kişiler güllerinin derli toplu olması, rasgele sağa sola uzamamaları için de yapabilirler.

Dipten budama:
Dallar topraktan en fazla 20 – 30 cm bırakılacak şekilde budanmasıdır. Yılda bir defa çiçek açan güller için pek uygun bir budama değildir. Mecbur kalmadıkça yapmayın. Ayrıca çoğu gül çeşitleri için bu tür budama her yıl tekrarlanmamalıdır. Ancak bodur güller ve kökten verdiği sürgünlerinin ucunda çiçek açan yediveren gül türleri için her yıl tekrarlanması uygundur.

Orta boy budaması:
Gülün yarım metre kadar bırakılması şeklinde budanmasıdır. Tırmanıcı yani sarmaşık gülleri için, yılda bir çiçeklenen türler için tavsiye edilir. Yılda bir çiçeklenen gülleri çiçek açtıktan sonra budamanız gerektiğini unutmayın. Sonbahara kadar gelişen dalları sonraki baharda çiçek açacaktır çünkü. Eğer bunları keserseniz baharda gülünüz yeterince çiçek açmayacaktır. Ya da tamamen çiçeksiz bir yıl geçirecektir.

Karışık budama:
Kökten fazlaca dallanmış güller için yapılır: Bazı dallar dipten, bazı dalları daha uzun bırakılarak budanır. Meselâ kuvvetini yitirmiş, verim alamayacağınızı düşündüğünüz dalları dipten budayabilirsiniz.

Estetik budama:
Her güle uymaz. Bazı gül türlerine çok özel ilgi ve özel budamalarla çeşitli şekillerde ilginç ve güzel görünümler verilebilir. Aşağıdaki örnekte gördüğünüz gibi.

Çok özel bir bakım ve dikkatli kontrollü bir budama ile bazı gül türlerine resimde görüldüğü gibi ağaç benzeri bir hal verilebiliyor.

Zirai mücadele ilaçları satan dükkanlardan ve büyük çiçekçi dükkanlarından araştırıp sorup gereken ilaçları almalı ve tam zamanında güllerinizi ilaçlamalısınız.

Sadece gülleri değil; bahçenizde geçen sene hastalık gördüğünüz ağaçlarınızı, çalı türü süs bitkilerinizi de kış sonunda ilaçlasanız iyi olur.

Güllerde görülen hastalıklar
Bu hastalıklar genelde mantar ve böceklerdir. Dünyada doğal denge bozuldukça bitki hastalıkları da artıyor. Yaz aylarında güllerde ortaya çıkan pas, külleme, kara lekeler, mantar benzeri hastalıklar ve çeşit çeşit parazitler için ilkbaharda mücadele etmek gerekiyor.

Bitki hastalıkları ile vakit kaybetmeden mücadele edilmelidir. Hastalık ne ise iyi bir çiçekçiye giderek bitki hastalıkları ile ilgili ilaçlara bakmalısınız. Çoğu kişi ev yapımı ilaçlarla çare arıyor. Piyasada satılan bitkiler için hazırlanmış sentetik/kimyasal ilaçları korkmadan kullanmalısınız. En kesin çözüm yolu budur. Aksi takdirde kocakarı ilaçları ile siz vakit kaybederken gülünüzü kaybedebilirsiniz. Günümüzde artık çiçekçilerde bitki hastalıklarıyla ilgili ilaçlar kolayca bulunduğundan eski kitaplarda tavsiye edilen kimyevi karışımlarla uğraşmayın. Çoluk çocuğa zarar bile verebilirsiniz.

Bol güneşe ihtiyacı vardır. Tam gün olmasa bile sadece öğleden önce veya sadece öğleden sonra bol güneş alabilen yerler de uygundur. Yetersiz güneş ise sağlıklı sonuç alabilmeniz açısından hiç uygun değildir.

Doğal güller çok dikenli olur. Bazı yeni türleri az dikenli olabilmektedir. Aşılı güllerde de diken az olur.

Güller pekçok hastalıklara maruz kalabildiğinden dolayı ilkbaharda gerekli ilaçlamaları yapmak ihmal edilmemelidir. Camekânlı balkonlar gibi kapalı yerlerde hastalıklı olmaları daha yaygındır.

SAKSIDA GÜL YETİŞTİRMEK

Saksıda yetiştirmek için en iyi tür cüce güllerdir. Hemen her toprakta yetişebiliyor.

Çoğaltmak için ilk baharda üst dallarından kesip ekerseniz kolayca köklenir büyür hatta sonbahara kadar çiçek bile açar. Ben yıllarca denemişimdir. Bunların tek kusuru kokusuz olmalarıdır. Ama bütün yıl çiçek açarlar.

Camekanlı bol güneşli balkonda kışın da çiçek açar. Uzun yıllar yaşarlar. Solda resmini görüyorsunuz. Çeşitli renklerde olurlar.

GÜL TÜRLERİ VE SINIFLANDIRILMASI

Gül melez türleri tohumla elde edilir. Resimdeki yeni bir türdür. Sonuçta kırmızı bir gül gibi görünse de, renk tonu, kokusu, çiçeğinin şekli ve daha birçok özelliği ile diğer türlerden ayrılır.

Gülleri sınıflamak birkaç şekilde olur. Bu sınıflandırmalardan biri: Senede bir defa ilkbahar ortalarında, yaz başlangıcında çiçek açan türleri ve bütün yıl, hatta kışın dahi çiçek açan türleri (yediveren gülleri) olmak üzere ikiye ayrılır.

Yediveren Gülleri: İlkbahar sonlarından kış başlangıcına kadar çiçek açar. Soğuğa dayanıklı türleri kışın da “havalar çok soğuk gitmedikçe” çiçek açabilir.
Ayrıca sarmaşık gülü denen uzayıp giden gül çeşitleri olduğu gibi boyu 2 metreyi bulamayan ağaççık veya çalı çeşitleri de vardır. Fazla uzayan dalları kurur gider. Bir de bodur gül cinsi var. Ayrıca saksılarda çok kolay yetiştirilebilen bir karış boyunca cüce güller vardır ama bunlar kokusuz olur.

Bütün gül çeşitleri zaman zaman kökten kuvvetli sürgünler verir. Aşılı güllerde bu sürgünlerin yok edilmesi gerekiyor.
Güllerin çok zengin çeşitleri vardır. Burada uzun uzun yazamıyorum.

AŞILI GÜL

Bunun makbul olduğunu düşünenler var. Oysa makbul görülecek hiç bir yönü yoktur.
Aşılı güllerin kötü ve hatta tehlikeli yönleri: Normalde olması gereken kokusunu büyük ölçüde kaybeder. Bilindiği üzere, bitkilerde aşı şu şekilde olur: İyi cins bir bitkiden bir parça alınarak aynı türden olan ama iyi kalitede olmayan başka bir bitkiye aşılanır. Aşı yapılan yerden çıkan dalın dışındaki dallar yok edilir. İşte aşılı gülün tehlikesi buradadır: Gül kökten sürgünler veren bir bitki olduğundan, aşılı yerin daha alt ve kök kısmından çıkan sürgünler esas bitkinin özelliğini taşıyacaktır. Yani bir yaban gülüne aşı yaparsanız, kökten çıkacak yeni sürgünler yine yaban gülü olacaktır. Böylece aşı sonucu çıkan dalları korumanız, diğerlerini yok etmeniz gerekiyor.

GÜL BAKIMI

Gül sıradan bir çalı olmadığı için elbette bakımı olacaktır. Bakımı toprağının işlenmesi, budanması ve Erzurum gibi kışları çok aşırı soğuk yerlerde donmaktan korunması gibi şekillerdedir.

Toprak: En sevdiği toprak hem killi hem kumlu ve demir açısından zengin kırmızı topraktır. Diğer topraklardan çok kireçli / çok kumlu / çok killi ve ağır / fazlaca humuslu-asitli toprakları sevmez. Suyu fazlaca tutan topraklar gül için hiç iyi değildir. Geçirgen olması gerekiyor. Bunların dışında normal toprakta da gayet iyi yetişebilir. Ama toprağı gübreden besinden mahrum edilmemelidir. En iyisi eski, çürümüş gübredir. Taze gübreler gerektiği gibi faydalı olamıyor. Bir de güllerinizi suni gübrelerle beslemeyin, veya bunu çok az yapın. Suni gübre yerine bulabilirseniz gül için özel imal edilmiş bitki besini kullanın.

Sulama: Aşırı sulamamalı. Hele bir de toprağı su tutan bir türde ise, çamur gibi toprak güllerin düşmanıdır.

Gülleri soğuktan, donmaktan korumak:
İstanbul, Bursa, İzmir gibi illerimizde gerekmiyor. Konya, Erzurum gibi kışları müthiş soğuk geçen illerde gereklidir. Dip kısmı gübre- saman-toprak karışımı ile iyice örtülür. Dalları hasır gibi yarı hava geçiren malzemeler ile sarılarak korunur.

GÜL DİKMEK

Beyaz güllerin bir başka güzelliği var. Tam beyaz renge sahip güller vardır ama daha çok resimdeki gibi sarı tonları ile karışık olanları vardır.

Eğer gül fidanı satın almak ve bahçenize dikmek istiyorsanız: Bu işi ılıman iklimli yerlerde sonbahar sonunda, kışın çok soğuk olan yerlerde ise ilkbaharda yapmalısınız. Bol güneşli bir yer seçmelisiniz. Yarım metre kadar bir çukur açarak dip kısma çürümüş gübreli iyi bir toprakla doldurun. Fidanınızı bunun üstüne koyarak üstünü toprak ile kapayın. Toprağı hafifçe sıkıştırın. Sonra bolca sulayın.

Saksıya dikecekseniz yine gül için uygun toprak kullanarak, kalın toprak saksılara ekin. Plastik ve metal tür saksılar gül gibi bol güneş isteyen ve dolayısıyla bol güneşli yerlerde bulundurulan bitkiler için sağlıksızdır.

Sarmaşık gülleri saksıda yetiştirmek için pek uygun değildir. Bodur cins güller ve cüce güller saksıda yetiştirmek için en ideal türlerdir.

Bol bol güneş almasını sağlarsanız ve de kışın camekânlı, biraz sıcak bir balkonda bulundurursanız bütün yıl çiçek açabilir.

Çoğaltılması çok kolaydır. İlkbaharda dallarından kesip direkt toprağa dikeceksiniz. Kolayca köklenip hemen büyümeye başlıyorlar. Ben birkaç defa ilkbaharda denemişimdir. Birkaç ay sonra çiçek açmaya bile başlamışlardı.

Toprağı suyu kolay geçiren, su tutmayan bir türde olmalı. Su tutan topraklar gülleri öldürebiliyor. Gül bitkisi çamur gibi sulu toprakları sevmez.
(Güller hakkında ayrıntılı bilgi için tıklayın: ›› “Gül bakımı ve yetiştirilmesi”)

Minyatür güller için suyu iyi süzdüren iyi bir bahçe toprağı olabileceği gibi torf + perlit karışımı da kullanılabilir. Veya her üçünü karıştırmalı. Kırmızı toprak daha iyidir. 2/4 kırmızı toprak + 1/4 torf + 1/4 perlit olabilir. Bu kullandığınız kırmızı toprak iyi geçirgense perlite gerek yok. Değilse perlit şart.

Sulamasında ara sıra toprağın beşte üç kurumasına izin verin, toprağı kabartın iyice havalandırın, sonra sulayın.

Ayda bir çok az oranda besin vermelisiniz.

Zararlılarından korumak
Hiçbir sorun yoksa bile sabah akşam yapraklarının altına, üstüne, yaprak diplerine ve dallarına fısfıs ile kuvvetlice su püskürtün. Cüce güller yıkanmayı çok seviyor. Yani hiçbir zararlısı yoksa bile buna devam edin. Üşeniyorsanız günde bir defa yapın.
En büyük zararlıları.. Hepsi! Evet, her türlü yaprak biti, her türlü yaprak hastalığı cüce gülü çok sever. Bolca yıkamakla gerçekten çok sağlıklı büyütebiliyorum. Ayrıca çevresini tozlu ve kuru bırakmayın. En büyük düşmanı mini beyaz sineklerdir. İkinci sırada mini örümcek bitler gelir (bunlar minik yapraklar arasında incecik ağ örerler). Her ikisi de yaprak altlarında barınırlar, oradan beslenirler. Mini örümcekleri gidermek yıkamakla çok kolaydır. Beyaz sineker eğer yumurta bırakmışlarsa larvaları gidermek zor. O yapraklar bozulup dökülecek. Ama kısa sürede yeni yaraklar çıkarır, artık temizliğine çok daha iyi etmelisiniz. Söz konusu zararlılar nemsiz, kuru ve tozlu ortamlarda şiddetle çoğalırlar.