Yaprakları genelde kızıl çizgilidir olup yeşil renk daha hâkimdir. Dracaena Marginata Colorama cinsinin yaprakları yeşilden çok pembeli tonlarda olur. Dracaena Marginata’nın yaprak renkliliğine ve genişliğine göre değişen cinsleri vardır.

Işık: Direkt güneşte çok iyi görünümlü olmaz. Gür yaprak geliştirebilmesi için filtrelenmiş güneş gerekir. Hiç güneş almasa da olur. Sadece kuvvetli gün ışığı yeterlidir. Gündüzleri çok aydınlık olamayan yerlerde bile sorunsuz yaşamaya devam eder (fakat yapraklar daha ince olur ve büyümesi bir hayli yavaşlar).
Dikkat: Bu açıklama yapraklarında yeşil rengin hâkim olduğu cinsleri içindir; daha renkli cinsleri daima filtrelenmiş güneş ışınlarına, bol aydınlığa ihtiyaç duyarlar.

Sulama: ilkbahar ve yaz boyunca toprak nemini kaybedince (ama kupkuru olmadan önce) sulamalısınız. Sulama sabahleyin ılık su ile yapılmalı. Ekim ayıyla beraber ilkbahara kadar sulamayı azaltın, toprak kupkuru olmadıkça sulamayın.

Toprak: %50 İyi bahçe toprağı + %30 ponza taşı + %10 perlit + %10 sığır gübresi
Bu karışım yeterince besleyicidir besin takviyesi pek gerekmez hem suyu iyi süzdürür hem kökler havasız kalmaz çürümez.

Dracaena’nın en sevdiği toprak karışımı: Bu ayrıca çok daha iyi besleyicidir, hem orta asitliliği vardır:
%25 İyi bahçe toprağı + %15 killi ağır toprak + %10 saf torf + %30 ponza taşı + %10 perlit + %10 sığır gübresi

Besin vermek: besleyici toprakta yetiştiriyorsanız kökler saksıda iyice çoğalana kadar besin vermek gerekmiyor. Sırf torf vb. karışım şeyler kullanırsanız besin vermek gerekir. İlkbaharda orta kuvvette besinden bir defa, yaz ortasında bir defa verilmeli.
Besin türü fosforca zengin olmamalı Dracaena için zararlı olabiliyor; sadece yaprağı için yetiştirilen bitkilere verilen besinden kullanmalısınız. Ayrıca toprağına perlit katacaksanız en fazla 1/6 oranında katmalısınız yoksa bunun da feci zararı olur.

Saksı büyüklüğü bitkinin köklerinin çokluğuna göre olmalı. Dracaena, köklerinin ıkış tıkış vaziyette olduğu saksılarda daha iyi büyür. Kökler saksıya sığmaz olunca en fazla 5 cm farkla bir boy büyük saksıya aktarın.

Kışa dayanıklılığı: Ancak Akdeniz Bölgesi sahil kesimlerinde kışın açıkta kalabilir. Diğer bölgelerimiz bütün yıl açıkta tutulmasına uygun değildir.

Budama: Fazla uzarsa kısaltabilirsiniz. Budanan bir dal, uç kesik kısmına yakın birkaç filiz çıkarır, çok dallı olur. Kestiğiniz parçaları kolayca köklendirip yeni Dracaena Marginata’lar elde edebilirsiniz eşe dosta hediye edebilirsiniz.

Çoğaltılması: Kolay köklenir, çoğaltılması kolay ve basittir. İlkbaharda havalar ısındıktan sonra;
1- Tepe çeliği ile çoğaltmak için, tepeden 10 cm kadar kısmı alınır, alt yaprakları ayıklanır ve .. ayrıntılı bilgi: »Tepe Çeliği
2- Bir yıllık dallarını köklendirmede dalın boyu önemli değildir.. Suda veya toprakta köklendirebilirsiniz.. diğer gerekli bilgiler için tıklayın: » Suda Köklendirmenin püf noktaları
3- » Havai daldırma ile..
4- Kök sürgünlerinin ayrılmasıyla yılın her zamanı çoğaltılabilir.

Zararlıları: 1- Spider mites denen mini örümcekler yapraklarına dadanır yaprakların mahvolup dökülmesine sebep olur. Bunları ancak büyüteçle çok dikkatle bakınca görebilirsiniz. Bitki ne kadar sağlıklı olursa olsun yaz aylarında her an baş gösterebilirler. Onun için yapraklarının altına üstüne (özellikle yazın) her gün bol su püskürtün, bu canavarlardan kurtulmanın kesin yolu budur. Bulunduğu yer yaz dışında da 25 dereceden sıcak oluyorsa mini örümcekler her zaman zarar verir, o zaman temizliğe her zaman dikkat etmeniz gerekir. Aynı şey Benjamin ve kauçuk için de geçerlidir. Mücadele için zararın ortaya çıkmasını beklemeyin.
2- Gerekmediği halde tekrar tekrar sulamak kök çürümesine yol açar. Piyasada satılan hazır topraklar zaten fazla su tutuyor, güven açısından bu torf mamülü toprakları hiç tavsiye etmem.

“Dioecious” bitkilerdendir yani ağaçlar ya erkek ya dişidir. Erkek ağaçlardaki çiçeklerin polenleri dişi ağaçların çiçeklerine genellikle rüzgârla ulaşır.

Meyvesinin kalitesi ve sağlığa faydaları: Avrupa’da “Yumberry” adı ile Çin çileğinin meyve suyu satılır. Çin çileği meyvelerinde doğal olarak çok şeker ve çeşitli doğal meyve asitleri bulunduğu için çok güzel lezzettedir. Vitaminlerce ve minerallerce zengindir. En çok C vitamini içerir. Lezzetli meyveleri çiğ olarak yenebildiği gibi meyve suyu, reçel, şekerlemeler ve alkollü içki yapımında da kullanılır.
Yüksek tansiyona, kalbe, mide rahatsızlıklarına, kolesterole iyidir. Görmeyi keskinleştirir katarakt oluşmasını önler. Daha birçok faydaları anlatılıyor.

Yetişeceği bölge özellikleri:
Yarı tropikal iklimlerin bitkisi olan Çin çileği nemli hava ve asitli toprak istiyor (pH 4-5). Az asitli toprakları da tolere edebilir (pH 6 – 6,5). Kışın en fazla sıfırın altında on (-10) soğuğa dayanabilir. Yazın 35 dereceden fazla sıcağa dayanamaz. Dikileceği toprak humusça zengin değilse torf karıştırılması daha iyi olur.
Yıllık yağış miktarı ve aylara göre yağışların dağılımı meyve kalitesinde ve verimliliğinde önemlidir. Yıllık ortalama 1300-1700 mm civarlarında yağış yeterlidir; ilkbahar aylarında (mart, nisan) ise ayda 160 mm’den az olmamalıdır yoksa meyvelerde kalite ve verim düşer.
Havanın yüksek nemliliği de büyük önem taşıyor zira düşük nemli hava bu bitkinin çiçeklerinin polenleşmesinde elverişli olamıyor.

Yurdumuzda Çin Çileği üretimi: Yukarda anlattığım bütün bu gereksinimlerine göre, Doğu Karadeniz bölgemiz için oldukça uygun bir bitkidir. Zaten Türkiye’de ticari maksatla Çin Çileği yetiştiriciliğine başlandı. Orta Karadeniz bölgesinde Tosya’ya dışarıdan getirilen Myrica Rubra fidanları dikildi. Önümüzdeki yıl meyve vermeleri bekleniyor. Tosya’nın iklimi iyi bir verimlilik sağlayacak mı, başarı oranı ne olacak, önümüzdeki yıllarda göreceğiz. Bence Trabzon ve Rize’ye daha uygundur. Çay üretiminde son yıllarda düşük gelir karşısında zor duruma düşen Rizelilerin bazıları Kivi üretimine geçmişti, geçen yıl başarı oranı çok yüksekti. Trabzon, Giresun, Rize meyve üreticileri Çin çileğini de denemeliler.

Budanması: Meyveler bir yaşındaki dallarda olduğu için budamada dikkatli olunmalıdır. Uzayıp gitmesine izin verilmezse fındık gibi çalı şeklinde yetiştirilebilir. Bu tür budama ceviz ağaçlarında da yapılıyor, böylece devleşmeyen ağaçlardan ürün toplamak kolaylaşıyor.

Çoğaltılması: Yarı olgun dallardan çelik ile yazın sıcak aylarında çoğaltılabilir. Çelikler açık havada gölgelik bir yerde köklendirilmelidir. Olgun dal çeliğinden kasım aralık aylarında, daldırma ile ilkbaharda çoğaltılabilir. Tohum ile çoğaltılmasında tohumlar sonbaharda ekilir. Kışı toprakta geçiren tohumlar ilkbaharda çimlenir. Ayrıca köklenmiş kök sürgünleri (piçleri) kışın bitkinin uyku döneminde ayrılmakla çoğaltılabilir.

Mercan Ağacı (Erythrina Cristina Gali) Arjantin’in ve Uruguay’ın millî çiçeğidir. Yerel isimleri: Ceibo /Sebo / Bucar.. İngilizce adı: Cockspur coral tree.. Baklagillerdendir, akasya ağacı ile akrabadır. Genelde 5 – 8 metrelik küçük yapılı bir ağaç olup bazı yerlerde 10 metreyi aşabilir. Anavatanı Brezilya, Paraguay, Uruguay ve Arjantin’dir.

İlkbahardan sonbahara kadar devamlı çiçek açar.

Tropikal bir ağaç olmasına rağmen kışın -4˚C (sıfırın altında üç) dereceye kadar soğuğa dayanıklıdır. Kışları daha soğuk ve özellikle uzun süre don olan yerlere uygun bir bitki değildir. Akdeniz iklimi olan bölgelerimizde bahçelerde yetiştirilebilir. Dondan zarar görürse çoğu dalları kurur, ilkbaharda yeniden yeşerir; bu durumda ağaç değil çalı türü bir bitki gibi özellik taşır.

Tam güneşli yerleri sever. Özel bakım gerektirmez. Kurak bölgelere uygundur. Küçük fidanken düzenli sulama gerekiyor; genç fidanlık dönemini atlattıktan sonra sulama gerekmez. Her türlü toprakta yetişir ama toprak süzekse daha kuvvetli büyür.

Tohumları zehirlidir, fasulyeye benziyor diye yemeye kalkmayın.

Mercan Ağacının Çoğaltılması
Tohum ile: Tohumların dalında olgunlaşmış ve kurumuş olmaları gerekir. Tohumlar önce 24 saat ılık suda bekletilmeli, sonra ekilmeli.
Tepe çeliği ile: Yarı olgun dal seçilerek yapılır. Yan sürgün dallarından alınarak da tepe çeliğinde olduğu gibi çoğaltılabilir.
Mercan ağacını çoğaltmak için havai daldırma da uygundur.

Plumeria başlıca iki guruba ayrılır: Obtusa ve Rubra. Obtusa plumerialar parlak yapraklara sahiptir. Genelde beyaz çiçekli olup kokusu daha kuvvetlidir. Rubra daha mat yapraklara sahiptir. Çiçekleri renkli ama az kokuludur. “Frangipani” bu guruptakilerin adıdır, bunlara Hawaiian lei flower “Hawai çiçek kolyesi çiçeği” de denir. “Aloha” denen Hawai usulü hoş geldin törenlerinde güzel kokusu nedeniyle pumeria çiçekleri hediye çiçek kolyelerinde çok kullanılır.

Evde mi dışarıda mı yetiştirilir? Yaprakları fazla büyük olduğu için ve hızlı büyüdüğü için ev içinde küçük odalara uygun değildir. Açık havada yetiştirmeniz daha iyi olur. Dondurucu soğuklara dayanıklı olmayan tropikal bir bitkidir, kışın iyi korunmalıdır. İzmir’den daha güneydeki kıyı illerimizde don tehlikesi çok daha azdır, bahçelere dikilebilir. Buralarda ısının nadiren sıfıra düşmesi plumeria için önemli bir tehlike değildir.

Yetiştirilmesi bakımı zor mudur? Toprağının özelliği aşağıda anlattığım gibi olursa, sulamasını fazla kaçırmazsanız, düzenli besin verirseniz, bol güneşten mahrum etmezseniz tropikal bitkiler içinde en sorun çıkarmayanı plümeryalardır. Sulamayı aylarca unutsanız bile kolay kolay ölmez. Hatta plumeria’yı bahçede yetiştiren bazı insanlar sonbaharda bu bitkiyi topraktan söker, iyice yıkar, kurular ve sandık odasında saklar, ilkbaharda yeniden eker. Böyle acayip bir bitkidir.

Güneş ve ışık: Bahçede yarı güneşli (seyrek gölgeli) yerlerde daha iyi gelişir ama plümeryalar güneş yetersizliği çekmemelidir, gündüz boyunca en az 6 saat parçalı gölgeler karışımında olsa bile güneş ışığı almalıdır ki çiçekleri bol ve büyük olsun.
Ev içinde (bol havadar ortam sağlamak şartıyla) doğuya bakan pencere önünde sabahtan öğleye kadar güneş yeterlidir. Öğleden sonra yeri çok aydınlık olmalıdır.

Plumeria AğacıToprak: Suyu kesinlikle çok iyi süzdüren cinsten bir karışım hazırlamak için  bitkisel lif ve kabuk parçalarına bolca perlit ve pomza taşı taneleri katılmalı. Toprağının asitli veya alkalinli olmasının önemi yok, yeter ki bol havadar, çabuk kuruyan, suyu iyi geçiren tipte olsun. Eğer güney illerimizde yaşıyorsanız bahçeye dikeceğiniz yere açacağınız çukuru bol perlitli pomzalı bitkisel lifli iyi bir karışımla doldurmalısınız. Bitkiyi diktikten sonra yüzeye 1 cm sığır gübresi yayın. Küçük yapılı bir ağaç olacağı için çukurun o derecede büyük olması gerekiyor.
Saksıda orkide ve kaktüs toprağı maddeler ve perlit karışımı kullanmak oldukça iyi bir tercih olur. Her sulamada suyuna besin karıştırılmasında herhangi bir problem görülmemiş. Kocaman yapraklar ve çiçekler ürettiği için normal.

Sulama: Fazla sulamak yapraklarının sararıp dökülmesine sebep olur. Normal kireçli klorlu musluk suyu ile hiç korkmadan sulayabilirsiniz. Toprak yarı yarıya kuruduğu zaman “gece vakti” bol su ile sulanmalı, saksının dibinden çıkan suyu toprak geri emmesin suya doymasın diye önlem alınmalı. Eğer ihmal etmişseniz, hem toprak bütün nemini tamamen kaybetmiş hem bitki fazla su kaybına uğramışsa dediğim şekilde gece sulayın ve sabahleyin aynı sulamayı sabah erkenden tekrarlayın.
Kışın 10 dereceden daha serin olmayan bir yerde dinlendiriyorsanız kış boyunca hiç sulamasanız daha iyi. Yazın yapraklarının altını üstünü sık yıkamayı ihmal etmeyin çünkü örümcek bitler zarar verir.

Saksı: Çok büyük saksılar hariç, toprak saksı kullanmamanızda fayda var. Plumeria kökleri toprak saksı içine yapışır, saksı değiştirmede problem olur. Ayrıca toprak saksı plumerya toprağının nemini olduğu gibi çeker alır. Güneşe dayanıklı iyi kaliteli plastik saksılar kullanın.

Gıda vermek: ilkbaharda toprağının yüzeyine 1 cm sığır gübresi yayılmalı. Sıvı gıda takviyesinde, hem topraktan hem yapraktan besin vermekle daha sağlıklı yetiştirebilirsiniz. Toprağı yeterince kurumadıkça sulama yapmak sakıncalı olduğu için » yapraktan besin vermek şart oluyor. Kolay kuruyan toprak istediği için, aşırı sıcaklarda günde iki defa sulamak zorunda kalabilirsiniz bu da haftalık veya 15 günde yapılan sıvı gıda takviyesinin çoğunu götürür. Bu yüzden haftada bir, hızlı büyüyenlerde üç günde bir yapraktan besin verilmeli. Topraktan suyla besin verme düzenine aynen devam edilmeli, o ayrı. Bitkinin hızlı büyümesine göre haftada veya 15 günde bir sulama suyuna besin katmalı. Haftalık yapacaksanız besinin suya katma dozajını yarı veya dörtte bir düşürmelisiniz.
Çiçek açma olgunluğunda olan plumeryalara ilkbahar ve yaz boyunca fosfor oranı daha yüksek olan bitki besini kullanılmalı. İthal besin kutu veya şişeleri üzerinde 10 15 10 veya 10 50 10 gibi rakamlar yazıyorsa bu gibi ölçüler uygundur.
10 15 10 = %10 azot .. %15 fosfor .. %10 potasyum
Kışın dış ortamda bulunacaksa veya evde olsa bile dinlenme dönemine girdirecekseniz, ağustos sonundan itibaren potasyum oranı yüksek gıda vermeli ve ekim ayında besin verme durdurulmalı sulaması azaltılmalı. Yaz mevsimi 33 derece üstü sıcak yerlerde potasyum yazın da iyi gelir.

Dinlenme dönemine girmesi: Anavatanında kışın gündüzlerin kısalmasıyla beraber sıcak kurak günler başlar. Plumeria çok uzun süren susuzluk süreci geçirir. Bu dönemde dinlenmeye çekilir, hiçbir gelişme göstermez. Yaprakları dökülür.
Dinlenme döneminde bir damla bile su vermeyin tavsiyeleri her zaman doğru değildir. Plümeryanın anavatanı olmayan ülkelerde dondurucu soğuk dışında en büyük düşmanı fazlaca havadar olmayan topraklardır; buna önem vermeyen kişilerin plumeryaları çürüyor suçu sulamaya yüklüyorlar. Bütün yıl açık havada en iyi gelişim gösterdiği yerlerden Hawaii’de toprağın yoğun hava gözenekli volkanik özelliklere sahiptir ve suyu hem sünger gibi emer hem çok iyi süzdürür, burada plumeria’nın dinlenme dönemine girdiği kış aylarında çok fazla yağmur yağar ama plumeria bu dinlenme döneminde hiçbir zarar görmez.
Uzman yetiştiricilere göre, dinlenme döneminde susuz bırakılan plumeria’lar en küçük bir don tehlikesinde çok büyük zarar görür. Esas ana vatanında dinlenme dönemi çok sıcak ve kurak geçtiği için oralarda susuz kalması plümeryalar için hiçbir tehlike arz etmiyor ama başka bölgelerde tamamen susuz bırakılırsa kışın soğuktan çok fazla zarar görür hatta ölebilir: Bundan dolayı dinlenme sürecini bahçelerde açıkta geçiren plumeria’lar susuz bırakılmamalıdır ki dondurucu soğukları az hasarla atlatabilsin.

Kışın evinizde bol güneşli yer imkânınız varsa plumeria’nın dinlenme dönemine girmesine gerek yok, eve alırsınız kışın gelişimine devam eder: Yine de siz ekim sonundan ocak ortasına kadar plümeryalarınızı “sıcaklık 12 derecenin altına düşmeyen yerde” tutarak, hiç sulamadan bekletin. Sonra bol güneşli pencere önüne alın sulayın: Gelişim göstermesine kadar az sulamaya dikkat edin. Dinlenme dönemi geçirmesi her bitkiye kuvvet verir.
Kışın ev içinde çiçek açmaya devam etsin istiyorsanız güneye bakan pencere önünde bulundurup bütün gün bol güneş almasını sağlayacaksınız ama böyle bir şey her evde mümkün değil. Veya bitkinin 35 – 40 cm yukarsına floresan lambası yerleştirerek günde 15 saat kuvvetli ışık almasını sağlayacaksınız. Sıcaklık ise gece gündüz ortalama 23 – 25˚ C dolaylarında olmalı. Floresan özel tipte değil sıradan floresanlardan olabilir, bu yeterlidir deniyor. Gündüz güneş alabileceği pencere önünde bulunuyorsa daha iyi olur. Lambayı sadece akşama doğru açın, birkaç saat sonra söndürün. Günde 15 saat bol aydınlık sağlanmış olmalı.

Kışın soğuktan zarar görürse: Soğuktan zarar gören yapraklara dokunulmamalı çünkü bitkiyi korurlar: Yapraklardaki zarar çok fazlaysa yaprak sapına birkaç santim mesafeden yapraklar kesilmeli. Geri kalan kısım zamanla kendiliğinden dökülür. Dal uçlarında zarar varsa, zararın ulaşmadığı yerden çok keskin bir bıçakla kesilir, kesik yerden çıkan sütün fazlası giderilip üstüne kuru sülfür tozu sürülür.

Budamak: Her zaman yapılabilir. Fazla uzadığını düşündüğünüzde, yanlış yönlere uzadığını düşündüğünüzde çekinmeden budayın. Daha fazla dallanır, bu da daha fazla çiçeklenmesi demektir.

Çelikle çoğaltılması: En az 30 cm uzunlukta bir dalı keserek alın, çok havadar bir yerde bir hafta veya daha fazla bekleterek bir hayli kurumasını sağlayın. 20 cm genişliğinde ve derin bir saksı seçin çünkü iyice yapraklanıp iyice kökleninceye kadar bu saksıda kalacak. Toprak olarak hazırlayacağınız iyi süzdüren karışımı saksıya doldurun, sulayın, bir iki gün bekleyin. Toprak ıslak değil nemli olmalıdır yoksa çürümeye yol açar. Sonra, kuruttuğunuz dalı içine 8 cm kadar batırın, sonra çıkarıp bu nemlenmiş kısmın alt tarafına köklendirme tozu sürün. Sonra 8 cm’den derin olmamak şartıyla toprağa dikin. Dik durması devrilmemesi için dalın yanlarına taş parçaları koyabilirsiniz.
İstanbul şartlarında haziran ortasından önce bu işe girişilmemelidir çünkü geceleri 18’den, gündüzleri 24’den aşağı düşmeyen sıcaklık gerektirir. Daha sıcak daha iyidir, filizlenme ve köklenme daha çabuk gerçekleşir.
Toprağa diktikten sonra hiç sulamayacaksınız: Filizlenip 3 – 4 yaprak çıkarması ve bunların en az 5 cm uzaması köklenmenin başladığını gösterir. Bu aşamadan başlayarak haftada bir “hafifçe” sulamaya bir ay devam edin. Hava ne kadar sıcak olursa o kadar fazla sulayabilirsiniz.

** Budadığınız dalları atmayın, bir gazete kâğıdına sarıp kuru bir yerde saklayın. Aylarca durabilir, gerektiğinde yukardaki gibi yeni plümeryalar üretebilirsiniz veya isteyenlere verebilirsiniz.

Tohumla çoğaltılması: (Plumiera’lar fazlaca melezleştirildikleri için ekeceğiniz tohumlar ana bitkinin özelliklerini taşımaz. Aynı cinsi korumak istiyorsanız çelikle çoğaltacaksınız.)
Tohumla çoğaltılması çok kolaydır. Tohumlar topraksız çimlendirme karışımına ekilmeli. Bu işi ya yazın en sıcak günlerinde yapmalısınız ya da alttan ısındırmalı kasalar kullanacaksınız. Tohumları 1 cm kadar derine gömün, bastırılıp sıkıştırın, yavaşça sulayın. Çok kısa bir sürede çimlenirler. Az sulamalı. Çimlendikten sonra, iki esas yaprak çıkarınca küçük saksılara alın. Hızla büyür. Çiçeklenme olgunluğuna gelebilmeleri iki veya üç yılı alır.

Zararlıları: Örümcek bitler en sık görülen zararlısıdır. Bunlardan kurtulmak yaprakların altına üstüne ve dallara kuvvetle su püskürtmekle mümkündür. Çok fazla sayıda bitkileriniz örümcek bitlerle kaplanmışsa ilaç kullanacaksınız ama bir iki bitki için hiç gerek yok, temizlik yeter çünkü örümcek bitler yaprakların içine işlemiyor, sadece yaprakların altında besleniyorlar zamanla yapraklar bozulup kuruyor. Su sıkmakla bu mini minyatür örümcekleri kolayca giderebilirsiniz.
Bitkilere her gün su püskürtmeli, yaprak altları ihmal edilmemeli. Bitkinin çevresinde toz barındıran yerleri ıslatmalı yıkamalı.. Böylece örümcek bit zararlılarından kurtulursunuz veya sayılarını kolaylıkla en aza indirebilirsiniz az sayıda olurlarsa zararları da önemsiz olur.

Manolya nasıl toprak ister?
Manolya fazla kireçli toprakları sevmez, bahçeniz böyleyse manolyadan vazgeçin. Biraz kireçli topraklara biraz dikkatle alıştırabilirsiniz. Özellikle genç bir fidanını dikerken buna dikkat etmelisiniz. Fidanı dikeceğiniz yere, fidanın toprak altında kalacak köklerinin kapladığı hacmin 3 – 4 misli genişliğinde çukur açın. Demir zengini kırmızı toprak, kestane toprağı ve bolca torf karışımı ile doldurduğunuz geniş çukura manolya fidesinin daha önce toprak dışında kalan kısmının yine toprak dışında kalmasını sağlayarak dikin. Böyle bir başlangıçtan sonraki yıllarda artık yerine iyice alışır. Yine de ilk üç yıl dibine ve çevresine yukarda yazdığım asitli topraklar karışımını ince bir tabaka halinde yayın. Yaymadan önce yüzeyi tırmıkla eşeleyin, sonra asitli karışımı yine tırmıkla yüzeyin toprağı ile karıştırarak yayın.

Manolya ağaçlarının gübrelenmesi ve bakımı
Sonbaharda: Kendi dökülen yapraklarını ve diğer ağaçların dökülen yapraklarını manolya ağacı dibinde ve ağacın büyüklüğüne göre çevresinde iki metreye kadar alanda tırmıkla karıştırarak toprağa karıştırın. Yaprakları toprakla karıştırmak için çapa yapmamalısınız çünkü kökler toprak yüzeyinde dağılım gösterdiği için köklere zarar verirsiniz. Tırmıkla toprağa karıştırılan sonbahar yaprakları manolyaya faydası yüksek gübre oluyor.
İlkbahar bakımı: İlkbahar başında yaprak çürüntüsü + humus + torf + kestane toprağı + yanmış (çürümüş) sığır gübresini yine tırmıkla aynı şekilde ağacın çevresinde toprağa karıştırmak faydalıdır. Bu yaygı ortalama 6 cm yüksekliğinde olmalı.
Yazın ne yapmalı: Fidan ilk yılında yaz aylarında bolca sulanmalı, hiç susuz bırakılmamalı yoksa ölebilir. Yetişkin manolyalar ise toprağı fazlaca kuruduğu zaman sulanmalı. Çiçeklenmesi bitince gerekli gördüğünüz budamayı yapabilirsiniz. Kırık ve yaralı dallar, birbirine sürtünen dallar, dip sürgünleri, ana dalların dal dibi sürgünleri keskin bir aletle yara ve pürüz bırakılmadan temizce kesilmeli.
Kış bakımı: Don tehlikesi büyük olan yerlerde ilkbaharda tavsiye edilen dip yaygısı, saman ve talaş ilave edilerek sonbahar sonunda yapılmalı, kış ortasında tekrarlanmalı. Kışın ayrıca uygun görülen budamalar yapılabilir.

Budaması nasıl olmalı? Öncelikle, kestiğiniz yerlerde yara pürüz bırakmamanız gerektiğini belirteyim yoksa yaralı yerlerde hastalık oluşabilir ağaçta yaygınlaşabilir. Çok keskin araçlarla temiz iş çıkararak budamalısınız. Ana dallardan kestiğiniz yan dalları tam dipten düzgünce kesin ki bunların filizlenme ihtimali ortadan kalksın.
Leylak için yaptığım uyarı bunda da geçerlidir: Budanan ince dallar çiçek potansiyelini azaltıyor yani budamasaydınız onlar çiçek açacaktı.
Şekillendirme budaması: Manolya ağacı genç bir fidan iken, gelecekte ne şekilde olmasını istediğinizi iyi düşünmelisiniz. Olduğu gibi bırakırsanız köknar ağaçları gibi çevreye olabildiğince uzanan dallar uzatır. Bu hal çok geniş bahçelere çok yakışır. Normal bir ağaç gibi büyüsün istiyorsanız manolya fidanınız büyüdükçe en alt dallarını budayacaksınız.

Çoğaltılması: Tohumdan yetiştirilen manolyaların çiçek açması 15 – 20 yılı bulur. Oysa » havai daldırma yöntemiyle üretilen manolya fidanları hızlı gelişir ve en geç üç yıl sonra çiçek açacak kadar gelişmiş büyümüş olurlar.

Bakımı: Toprak seçen yerini beğenmeyen leylak görmedim. Fakat asitli topraklardan hoşlanmadığı, suyu iyi süzen ve alkalinli (kireçli) olan toprakları sevdiği söyleniyor. Leylak bol güneş ister. Yarı gölgede de olur. Toprağı fazla su kaybediyorsa sıcak günlerde sulamalısınız.

Leylakların fazla çiçek açmamasının sebebi:
Bol çiçeklenmesini istiyorsanız ince dallarını budamayacaksınız. Budarsanız ilkbaharda çiçeklenecek dallardan yoksun kalır, yeni dallar çıkarır, bunlar sonraki sene çiçeklenir, bir sene beklersiniz. Hatta çiçekleri koparmayın üstünde kalsın. Çünkü çiçeklerini yeni dallarıyla beraber koparırsınız, böyle olunca da o dalla beraber illaki çiçeksiz yeni sürgünler de beraber koparılmış oluyor. Gelecek yıl çiçek açacak olan yeni sürgünlerin koparılması büyük bir kayıptır. Dahası, üstünde yeni filiz olmasa bile kopardığınız çiçekli dal yaz boyunca yeni filizler çıkaracaktı ki gelecek yıl bunlar çiçeklensin. Anlayacağınız, çiçek dalında güzeldir diye düşünün ve leylak çiçeklerini asla koparmayın.

Çiçekleri: Leylak denince akla eflatun renk gelir. Mordan farklı olarak, maviye daha yakın ve açık tonda bir renktir. Buna daha çok leylak rengi denir. Leylakların eflatundan başka koyu pembeye yakın tonda tatlı mor, beyaz, soluk sarı, yalınkat ve katmerli çiçek açan cinsleri de var. Daha renkli, alacalı renkli yeni cinsleri de türetilmiştir. Minik çiçekleri biraz sümbül çiçeklerine benzer. Yukarı doğru dik duran bir salkımda çok sayıda küçük çiçekler bulunur.

Budama: Henüz genç bir fidanken, hem kısa boylu hem dallı budaklı olacak şekilde budamalısınız. Yoksa çiçeklerini iki – üç metre yüksekten koklamak zorunda kalabilirsiniz. Birkaç yıllık olunca birbuçuk metre kadar boyda çiçeklendirebilirsiniz. Bundan sonra budamasına çok dikkat edin, ince dallarını budamakta cimri davranın. Eğer ince dallarını tamamen yok ederseniz birkaç yıl hiç çiçeklenmeyebilir. Yeni dallarının yeterince olgunlaşması yaşlanması ve dallanıp budaklanmaları gerekiyor.

Üretilmesi
1- Çoğu leylaklar kökten sürgünler çıkarır. Bunlardan yeterince olgunlaşmış köklenmiş sürgünleri ayırmayla yeni leylak ağaçları elde edebilirsiniz.

2- Yarı olgun çelikleri ile: Kökten ilkbaharda yeni çıkmış sürgünler temmuz sonuna kadar yeterince olgunlaştığında toprağın 15 cm altında kalan kısmından kesip alın. Gerçi başka sürgünleri de olur: alt taraf biraz olgun, üst tarafı taze olacak. Bu yarı olgun dalların alt yapraklarını ayıklayın üstteki birkaç yaprak kalsın. Uzayıp giden en üst kısmı kesin atın. Dalları gölgeli bir yerde saksılara veya torbalardaki toprağa ekin. Bir iki ay içinde köklenirler. Gölgeli, havadar ve sıcak bir yerde olmalı. Güneye bakan duvar dipleri iyidir. Köklenmeleri tamamlanana kadar güneşten ve kurutucu rüzgârdan hava cereyanından korunmaları gerekiyor.

3- Kök çeliği ile: Bu ilginç yöntemi yeni öğrendim ama çok verimli olduğu söyleniyor. Bu yöntemle, daha ilk aylarda leylak fidanları iki yıllık kadar gelişim gösterebiliyorlarmış. Nasıl yapılacağını “» Kök Çeliği” yazımdan öğrenebilirsiniz. Leylaklar için kök çeliklerini ilkbaharın en başında alabilirsiniz.

En iyi gelişimi ortamına bağlıdır
Ne kadar uygun derecede yarı güneşli, çok havadar, nemli ve sıcak bir yerde bulunursa kauçuk yaprakları o derecede büyük ve gösterişli olur. Aşırı güneş veya yetersiz güneş kavçuk yapraklarının büyük ve gösterişli olmasını engeller. Çok büyük yapraklı olmasında elbette topraktan aldığı gıdanın da önemi vardır. Fakat yine de esas belirleyici faktör güneş almasındaki ayarlama ile havadar, sıcak ve nemli ortamdır. Bütün bunları sağlayabilirseniz kavçuğunuzun yaprakları piyasada gördüğünüzün iki misli geniş olabilir. Güneş filtrelemesindeki ayarlamada başarılı olmak aynı zamanda yapraklarının kalıcı parlaklığında da önemlidir. Ayrıca fazla havadar bir yerde olması kesin gereklidir. İstanbul’un havası yaz aylarında hem nemlilik hem sıcaklık bakımından kauçuk için çok uygundur: Yaz boyunca dış ortamda, güneşin asma çardağı veya ağaç yaprakları yüzünden yarı engellenmiş olarak geldiği bir yerde yaprakları son derece güzel gelişir. Yaz boyunca güneş batarken yaprakları ıslatılmalı, yıkanmalıdır. Kışın ise ıslak temiz bir bezle yapraklarının üst ve alt kısmını en az ayda iki defa temizlemelisiniz.

Güneşi filtrelemede ölçü
Resimde gördüğünüz kauçuk fazla güneşe maruz kalmış, bu yüzden yapraklar iyice büyümeden olgunlaşmasını tamamlamış. Bunu yapraklarındaki bombelerden, bir de yeni yaprak kılıflarının kıpkırmızı olmasından anlayabiliyoruz. Yaprak kılıflarının rengi güneş miktarını iyi gösterir. Evinizdeki kauçuğun yaprak kılıfları çok güzel bir kırmızılıkta ise pencere tülünüzü daha büzgülü yapın veya çok daha sık dokulu beşka bir tül ile değiştirin. Kılıflar az kızarıyorsa, kıpkırmızı olmuyorsa bu filtreleme idealdir, yapraklar çok daha büyük olacak demektir. Kılıfların hiç kızarmaması ise güneşin aşırı filtrelendiğini gösterir, bu da kauçuk için çok kötüdür.

Çoğaltılması
Kauçuk bitkisini üretmek yaz boyunca daldan ayırma ile gayet kolaydır. Bunun için yan dallardan biri veya hatta fazla uzamasın diye ana gövdenin üst kısmı havai daldırma ile ayrılabilir. ayrıntılı bilgi için bakınız: » Havai Daldırma – Air Layering.  Evlerde uygulayacağınız en kolay, en garantili üretme yolu budur.
Bir dalını yaz aylarında » suda köklendirerek de çoğaltabilirsiniz.

Sulama ve toprak
Toprağı yarı yarıya kurudukça sulanmalı, kışın dinlenme döneminde daha az sulanmalı. Çamur gibi toprakta devamlı kalması kauçuk için iyi değildir. Suyu iyi süzdüren topraklar daha uygundur. Kilsiz, geçirgen iyi bir bahçe toprağı biraz doğal gübre ve torf ile karışık kullanılmalı (torf yerine kaliteli yaprak çürüntüsü daha iyi olabilir). Torağın daha havadar, daha iyi süzdürebilirlikte olması için irili ufaklı perlit ve pomza taneleri karışımı toprağa 1/6 veya 1/5 oranında katılabilir.

Gıda takviyesi
Evlerde devasa saksılarda yetiştirmemiz mümkün değil. Bu yüzden kökleri saksı ile sınırlı alandaki toprakla yetinmek zorunda. Kauçuk hem çok büyük yapraklar açtığı için hem de odun gövde geliştirdiği için fazla gıdaya ihtiyaç duyar. Düzenli besin vermemiz şarttır. Plastik şişelerde satılan sıvı gıdadan kullanabilirsiniz.

Çekirdekten palmiye ağacı yetiştirmek

Gerekenler: 1 adet ortaboy saksı, normal bahçe toprağı, 1 adet hurma çekirdeği ve 1 bardak su.
Çekirdeği toprağa bir parmak derinliğe gömün sulayın. Beş on gün sonra veya iki haftada çimlenilir.

Ramazan ayında hemen her evde hurma bulundurulur. Yediğimiz hurmalar palmiye türü ağaçlardan elde edilir. Bunların çekirdeklerinin toprakta hemen çimlenip büyüme özelliği vardır, çoğunuz görmüşsünüzdür. Önce ince uzun çimen yaprağı gibi incecik ama çok sert bir yaprak çıkarır, sonra ikinci yaprak, sonra daha geniş. Zamanla git gide çatallı yapraklar çıkarır ve iyi bakarsanız bir ya da iki yıl içinde aynen aşağıdaki resimdeki gibi olur.

Hızlı büyümesi, yapraklarının zarif görünmesi için aşırı güneşten korumalısınız. Aslında doğal şartlarda çok fazla güneşte sağlıklı büyür. Evde süs bitkisi için yetiştirmeye gelince, saksıda yapraklarının uzun ve dekoratif olması için yarı gölgeli yer gerekiyor.

Çok fazla güneş köklerinin aşırı uzamasına, resimdeki gibi yapraklarının kısa kalmasına sebep olur. Güneşten tamamen mahrum kalması ise ya sağlığını kaybedip ölmesine yol açar ya da gelişmesini durdurur.

Anavatanı Guyana, Venezuela, Brezilya, doğu Kolombiya, doğu Peru ve doğu Bolivya’dır. 30 metreye, 45 metreye kadar yükselebilen büyük bir ağaçtır. 500 yıldan fazla yaşayabilir. Bazı kaynaklarda 1000 yıl yaşadığına dair bilgiler vardır. Yaprakları yağışsız mevsimde dökülür.
Sadece balta girmemiş ormanlarda meyve verebilir. Çünkü insanların müdahalesi olan bölgelerde bu bitkinin çiçeklerinin polenlenmesine direkt katkısı olan orkideler çok azdır. Bu ağacın çiçeklerinin içine girebilecek güçte olan tek böcek cinsi ise uzun dilli orkide arılarıdır.

Ormanlarda, Brezilya fındığı ağaçlarının dallarında yaşayan Orkideler bu arıların küçük yapılı erkeklerini cezbeden koku salgılar. Erkek arılar bu kokuyu dişilerini cezbetmek için parfüm gibi kullanırlar.
Şöyle oluyor: erkek arılar orkide çiçeklerinin kokularını sürünüyorlar. Sonra bu kokuya bu arı türünün büyük yapılı dişileri geliyor. Geldikleri zaman Brezilya fındığı ağacının çiçeklerine girmeden edemiyorlar. Böylece çiçeğin içindeki erkek polen organlarının polenlerini çiçeğin dişi organlarına bulaştırıyorlar ister istemez. İşte bu ağacın üstünde misafir gibi yaşayan orkideler olmasa orkide arıları ağaca gelmez ve de çiçekler döllenmez. Sonuçta ağaç meyve vermez.
Orkidelerin ve orkide arılarının katkısıyla polenlenip döllenebilen çiçeklerden meyve oluşması ve bu meyvenin olgunlaşması 14 ay sürer.

Solda kabuğundan ayıklanmamışı, sağda ise yenilen içi görülüyor.

Olgunlaşmış meyve büyüklük ve şekil itibarıyle Hindistan cevizine benzer. 2 kiloya kadar ağırlıktadır.

Kabuğu çok sert ve 8 – 12 mm kalınlığındadır.

İçinde portakal dilimleri gibi dizilmiş üçgenimsi yapıda, 4-5 santim uzunluğunda 8den 24e kadar değişebilen sayıda çekirdekler bulunur. Brezilya fındığı bunlara deniyor. Aslında fındıkla fıstıkla bir alakası yoktur.

Brezilya’da buna Brezilya fındığı değil Pará kestanesi denir. Ülkenin kuzey-batısında ise Acre kestanesi denir.

Not: Bu bitki hakkında Türkçe kaynaklardan bilgi bulamadım. İngilizce Wikipedia’da bitki hakkında çok detaylı bilgi verilmiş. Özet olarak tercüme ettim.