Şeflera (Schefflera) – Beşparmak Çiçeği
En sevimli içmekân süs bitkilerinden biri Schefflera’dır. Araliaceae familyasından olup başlıca iki türü çok yaygındır. En çok cüce türü biliniyor (Schefflera arboricola). Bizde beşparmak çiçeği, dışarda şemsiye çiçeği (umbrella plant) diyenler var. Bunların yaprakları diğer türüne göre biraz daha küçük olur. Bunun ayrıca krem rengi – yeşil karışık renkli yapraklı (variegeta) bir çeşidi var. Şefleranın bu cüce türü zamanla iki metre kadar uzayabilir. Bonsai için en uygun bitkilerden biridir. Ofis bitkilerinden olarak da çok şık bir bitkidir.
Diğer türünün (Schefflera actinophylla, eş anlamlı adı Brassaia actinophylla; bir diğer adı da Octopus Tree ‘ahtapot ağacı’) yaprakları daha büyük, daha geniştir. Ağaç 6 metre kadar uzayabilir. Çok geniş salonlara ya da bahçelere daha uygundur.
Nasıl yetiştirmeliyiz? Her iki şeflera türü aşağı yukarı aynı şeylere ihtiyaç duyar. Yaz boyunca dışarda açık havada az güneşli bir yerde tutarsanız daha iyi gelişir serpilir. Eğer dal uçlarını kırarsanız daha çok dallanıp budaklanır. Her iki türü de ılımlı iklime sahip yerlerde bahçe dekorasyonunda kullanılabilir; yarı gülgeli yerlerde güzel bir görüntü sağlar.
Cüce şeflera Schefflera arboricola
Toprağı iyi besleyici bir toprak olmalı, ponza taşı ile havadarlığı arttırlmalıdır. Schefflera çok besine ihtiyaç duyar.Onun için toprak iyi besleyici olmalı (kırmızı killi toprak, saf torf ve ponza taşı eşit ölçülerde karışımı bu bitki için idealdir). Kökleri saksıya iyice dağıldığı zaman (aynı toprakta ikinci veya üçüncü yıl) besin takviyesi ister. O zaman her yeni yaprak geliştirme döneminde, yaprakların gelişimi tamamlandığı zaman bir defa besin verin. Toprağın pH derecesi pek önemli değil; sadece fazlaca asitli veya fazlaca kireçli olmamalı.
Yüksek hava nemliliğini çok sever ama kuru havalı yerlerde de pek zarar görmez. Sadece yeni gelişim zamanlarında hava nemliliğini arttırmak için çareler düşünmelisiniz, yaz boyunca her gün yapraklarını yıkamalısınız.
Işık: Schefflera kuvvetli aydınlık istiyor. Sabah veya akşam güneşi alabilirse daha iyi olur. Öğle civarı güneşini direkt almamalı. Bu durumda güneş filtrelense iyi olur.
Büyük cins şeflera (Brassaia actinophylla)
Sulama: Cüce şefleraları, yazın eğer açık havada tutuyorsanız toprağı biraz nem kaybettikçe fazla kurumadan sulayacaksınız. Kışın ya da kapalı mekânlarda toprak birazcık daha fazla nem kaybedince sulamalısınız. Büyük cins şefleraya gelince: yazın toprağı yarı yarıya kuruduğu zaman, kışın ise toprak neredeyse kupkuru olunca sulamalısınız.
Soğuğa dayanıklılığı: Cüce şeflera İstanbul, İzmir, Trabzon gibi illerimizin iklimlerinin kışlarına dayanıklıdır (-6°C). Diğer büyük cinsi sadece İzmir’den daha güneyde alçak kıyı kesimlerinde kış soğuklarına dayanabilir (-4°C). Bu ılıman bölgelerde biraz uzun süreli don olaylarında tüm yapraklarını ve taze dallarını kaybedebilirler. Bahçeye dikecekseniz her ihtimale karşı kuzey rüzgarları almayan yerlere dikmelisiniz.
Çoğaltılması: En fazla 1 yıllık, iyice olgunlaşmış ama fazla kartlaşmamış dallarından keserek alın. Direkt olarak küçük bir saksıya toprağa dikin. Sulamayacaksınız. Toprak nemli olmalı bu yeter. Ayrıca toprağı hiç sıkıştırmayın. Sonra saksıyı şeffaf naylon poşete sokup bağlayın. İçerde yüzde yüz nemli hava sayesinde çelik köklenir ve filizlenir. Bulunduğu yer çok fazla aydınlık olmalı ama güneşi direkt almamalı. Köklenme ve filizlenme süresi 1,5 ay – 3 ay arasında değişir. Yeterli sıcaklık da önemli. Bütün bunları düşünerek (İstanbul şartlarına göre) Schefflera çoğaltma zamanı haziran ayının ortası veya sonu olmalıdır. Üç – dört günde bir naylonu açıp havalandırın, toprak kurumuşsa hafifçe sulayın. Çelik filizlendiği zaman poşetten çıkarın, biraz güneşli bir yere alın. Sadece sabah erken saatlerde veya akşama doğru güneş almalı. Veya güneşi filtreliyorsanız daha uzun zaman güneş alması daha iyi olur. Minik fidan saksıya sığmayacak kadar kökleninceye kadar saksı değiştirmeye gerek yok. Tek yaprak çeliği ile çoğaltılabileceği de söyleniyor fakat nasıl yapılacağına dair bilgi bulamadım. Denemek isterseniz bir yaprağı, sapının ana dala birleştiği yerden koparıp alın. Yukarda anlattığım gibi köklendirmeye çalışın.
Bir başka yol da dalından kesmeden köklendirmektir. Bunun için, keseceğiniz parçayı mayıs – ağustos arası dönemde uygun yerinden pamuk ile sarın bağlayın. Pamuk her zaman ıslak olmalı. kolayca köklenir. Kökler en az 3 cm kadar uzayınca dalı köklendiği yerin 2 – 3 cm kadar aşağısından keserek alabilirsiniz. Toprağa dikince bunu iki hafta yukarda anlattığım gibi şeffaf naylon poşet içinde tutun ki yüksek hava nemliliği sayesinde kökler toprağa çabuk adapte olabilsin.
Problemleri: Yeterince aydınlık olmayan ve havasız ortamlarda yapraklarını dökebilir. Mevsim uygunsa dışarıya çıkarın. Kısa sürede yapraklanacaktır. Aşırı sulamada kökler çürüyebilir buna dikkat edin. Aslında çok dayanıklıdır, ihmal edilmeye, unutulmaya uygun bir bitki türüdür.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM.Yoksa boşuna yazmayın sorularınız silinecektir.
benim cüce sefleramı aldıktan sonra çok güzel büyümüştü sonra birden durdu ve yaprakları dökülüyor haftada bir kez su veriyorum acaba bitki besini vermeli miyim?
***
Gelişim durmuşsa besin vermenin faydası değil, zararı olur. Problem havasız esintisiz kalması ve sizin toprak ıslak olduğu halde duzenli olarak sulamanızdır. Bu gidişle kökler çürüyecek. Sorduğunuz diğer bitki hakkında yakında yeni sayfa olacak – zaten sıradaydı unutmuşum. Sorduğunuz için teşekkür ederim.
Benim iki kök şefleram var bir senedir hiç büyümüyor.Yazın üç beş yaprak çıkardı şimdi de yapraklarını döküyor. Bir köküne havai daldırma yaptım inşallah bitkimi kurtarabilirim. Havai daldırmayı bir hafta oldu. Ne zaman köklenir yardımcı olursanız sevinirim teşekkür ederim.
***
Yasemin Hanım bilmiyorum bu sayfadaki bakım bilgilerini okudunuz mu.. Belki evin şartlarını sevmemiştir. En azından kışın evin havasından fazlaca rahatsız olmuş olabilir. Birkaç hafta sonra havalar ısındığında dşarı çıkartın kısa bir süre içinde ne kadar canlı bir şekilde yeni yapraklar çıkarmaya başladığını göreceksiniz. Havai daldırma hakkında bir şey diyemiyorum. Normalde havai daldırmada en kolay bitkilerden biridir ama duruma göre hiç işe yaramayabilir. Havasız evlerde hayatına küsmüş bitkilerde hiç işe yaramayabilir.
Evet dediğiniz gibi şefleram sanki hayata küsmüş bugün gördüm hava daldırması yaptığım yerden değilde biraz aşağısından çürümüş sağlam yerinden kestim ve suya koydum inşallah köklenir Bu aylarda köklenir mi?
***
Suda bekletmeyin. Toprağa dikin ve güneş alan bir yerde bulundurun. Toprak kurumadıkça sulamayacaksınız. Güneşin ısıtmasıyla mayısa kadar köklenme ihtimali var.
Schefflera ya nilfra yada nilfa adida ilaç veriyorum. Yapraklari sanki susuz birakırsınız ya solgun görünürya aynı o şekil oldu. Yaklaşık 20 gün oldu. Bu sürede ikinci sulamayı yaptım yapraklar biraz daha iyi görünüyor acaba devam etmeli miyim? Cicek yaklaşik bir metre kadar gövdesi cıplak tepesi yapraklı acaba normal mi?
***
İlaç besin filan vermeyin. Daha önceki sorunuza cevapta yazmıştım. Bitkide gelişim olur o zaman ayda bir az miktarda verilebilir. İyi bir toprakta yetiştirirseniz besine filan hiç gerek bile yok. Böyle şeyler bilinçsizce kullanıldığında toprağın dengelerini bozuyor bitkileri zehirliyor. Şu sayfayı baştan sona dikkatle okuyun: http://www.bitkivecicek.com/bitkilere-besin-verme-teknigi
Şeflera çok aydınlık bir yerde mi yoksa yarı gölge bir yerde mi olmalı?
***
Bu tabirler eksik ve hatalı. Yeri çok iyi aydınlık olmalı ve az da olsa sabah veya akşam güneşi alabilmeli, en iyisi budur. Daha dazla güneş daha iyi. Tam gölgede hiçbir bitki sağlıklı gelişim göstermez. Yeri güneş almasa bile çok kuvvetli aydınlık olması şart.
Şefleram benim için çok önemli manevi değeri çok yüksek onu yaşatabilmek için çok uğraştım. Şu an 170 cm falan ama yaprakları biraz seyrek. Yaprakları yapış yapış sanki şeker sürülmüş gibi ve yaprakların üzerinde kahverengi nokta gibi lekeler var. Ne yapmam gerekiyor?
***
Yaprakların yapış yapış olması bitki bitlerinden kaynaklanıyor. Dikkatle bakın veya büyüteçle bakın göreceksiniz. Arapsabunlu su ile özellikle yaprak altlarına fısfıs yapın bir iki saat bekletip sonra temiz suda ıslattığınız bezle güzelce silin. Üç günde bir tekrarlayın. Zamanla sorun kalmaz. Yapraklarının sıklaşması için biraz budayın, daha iyi esintili bir yere koyun. Balkon varsa balkonda tutun. Öğle civarı güneşi değil sabah veya akşam güneşi alabilmeli. Bu şekilde temiz hava esintileri sayesinde çok gür bir şekilde yeniden yapraklanacaktır. Sonbahara kadar ayda bir defa genel amaçlı bitki besini verin.
Bir de kolonya ya da ispirto ile sulu boya fırçalarıyla yaprakları fırçalayın yazıyordu.
Budamayı ise yapamıyorum kıyamam.
***
Şerife Hanım budarsanız daha sağlıklı olacak. Hem temizlemek için daha az uğraşacağınız dal kalır. Her açıdan avantaj.
Alkollü fırçalı uygulama kuvvetli yapışmış bitler için yapılmalı. Bilmiyorum ama bunun yaprakları dayanırsa alkollü veya ispirtolu suyu bitlere fısfıslamak da işe yarar. Mevcut yapışkanlıklar da artık sile sile zamanla gidereceksiniz.
Aldığımdan beri dipteki yaprakları dökülüyordu. Su verdim aynı devam etti. Sonra yapraklarına su fışkırttım ertesi gün baktığımda yaprakları dik durmuyordu. Özellikle üsttekiler boyunlarını bükmüşlerdi.. Yaprakları ıslattığım için mi böyle oldu yoksa daha sık ve çok mu su vermeliyim? Oda çok ışık almıyor ve biraz serin. Yerini mi değiştirmeliyim ne yapmalıyım?
***
Düşündüğünüz tüm çözümler şeflerayı öldürmeye yönelik. Havasız esintisiz ortam. Güneşsizlik. Çorba gibi çamur gibi toprak. Sonuçta kökler çürümüş. Sağlam dallarından kesin temiz bir toprağa dikin. Balkonda veya pencere dışında açık havada güneşli bir yere koyun. Toprak kurumadıkça sulamayın. Bir iki ay içinde köklenir filizlenirler. Filizler göründüğünde eve alabilirsiniz ama yeri pencere yanı olmalı sık sık pencereyi açacaksınız dışardan üstüne esinti gelecek. O dallar sonbahara kadar epeyce yaprak geliştirmiş olurlar.