Portulacaria afra, Fil azığı (cüce yeşim ağacı)

Kolay yoldan, bitkileri incitmeden eziyet etmeden bonzai görünümlü bitki yetiştirmek isteyenlere Portulacaria afra ideal bitkilerden biridir. İngilizcedeki yaygın isimleri fil azığı ve fil çalısı..

Kolay yoldan, bitkileri incitmeden eziyet etmeden bonzai görünümlü bitki yetiştirmek isteyenlere Portulacaria afra ideal bitkilerden biridir.

Buna cüce yeşim ağacı derler (dwarf jade plant). İngilizcedeki diğer yaygın isimleri fil azığı ve fil çalısı.. Gerçek yeşim ağacı için bakınız: Crassula ovata..

Fil azığı

Fil azığı

Görünüşte fil azığı (Portulacaria afra) dallarıyla yapraklarıyla çiçekleriyle yeşim ağacına çok benzer. Aradaki farklar, en kolay anlaşılır yönüyle, fil azığı yaprakları üçte bir oranında daha küçüktür. Sıcakta yaprakları yumuşar. Bu iki özellikle kolayca ayırtedilebilir. Gerçekte aralarında hiçbir yakınlık akrabalık yoktur.

Bonzai yapmada fil azığı daha avantajlıdır. Yaprakları çok küçük ve dallarının elverişli olmasından dolayı neredeyse kibrit kutusu kadar küçük bonsailer yapılabilir.

Anavatanı Güney Afrika’nın doğusu olup Portulacaceae (semizotugiller) familyasındandır. Yediğimiz semizotu bu famiyanın 20 cinsi içinden Portulacaria cinsinin Portulaca oleracea türüdür. Fil azığı ise Portulacaria afra türü. Yani ikisi aynı cinstendir, birbirlerine çok yakın akrabadırlar.

Portulacaria afra Afrika’da fillerin en sevdiği yiyeceğidir (bu sebeple fil azığı demişler). Filler buldukları zaman bu çalıları tamamen yapraksız bırakırlar. Çoğu dallarını da yerler. Kalın dallarını kırar darmadağın ederler. Yere düşen dalları kurumaz, köklenir yeşerir. Fillerin kel bıraktığı çalılar 15 gün içinde tekrar yemyeşil yapraklarla dolar.

Asitli toprak seviyor (pH 5.6 – 6.5 arası). Güneşe de fazlasıyla ihtiyacı vardır.

Sıfırın altında kış soğuklarına dayanıklılığı uzun sürmemek ve kuzeyli rüzgârları almamak kaydıyla ortalama -4°C derecedir. İklimi uygun yerlerde bahçe kenarı çiti olarak ve havuz kenarı mahrem çiti oluşturmak gibi amaçlarla çok iyi işe yarar.

Saksıda içmekânlarda fil azığı yetiştirmek

Bahçede doğal toprakta veya saksıda açık havada yetiştirmekle ev içinde yetiştirmek çok farklı olmak zorunda. Aşağıdaki bilgileri kışın havasız kalan evlere ofislere göre hazırladım. Eğer gelişigüzel bir şekilde saksıda yetiştirirseniz yazın iyi sağlıklı gelişime devam etse bile sonbaharda hastalıklanıp çürüyüp ölmeleri riski çok yüksektir. Çoğu kişi bu tecrübeyi yaşamıştır.

Fil azığı variegata yapraklısı

Variegata yapraklısı

Öncelikle saksı eski usul kalitesiz basit toprak saksı (kalitesiz çömlek saksı) olmalı. Toprak ise çok gözenekli olmalı. İnce lifli olduğu belli olan özel toprak tek başına uygundur. Diğer durumlarda asitli süs bitkisi toprağına toprağın özelliğine göre yarı yarıya veya 1/3 oranında ince ponza taşı karıştırmalısınız.

Sulama toprak büyük ölçüde kurudukça yapılmalı. Saksının alt deliklerinden bol bol su çıkacak şekilde güzelce sulayacaksınız, ama her defasında toprağın yeterince kurumuş olmasını beklemelisiniz. Kış boyunca ise çok daha seyrek ve daha az miktarda su ile sulamak lazım.

Yaz sıcaklarında yapraklar yumuşamışsa pörsümüşse sulamayın toprağına bakın. Gayet belli derecede kurumamışsa yaprakların pörsümesi susuzluktan değildir, sıcaktandır. Bu durumda ikide birde sularsanız kesinlikle kökler çürüyecektir.

Besin: Toprağı profesyonelce bilgilerle besleyici olarak hazırlayıp hiç besin vermemeniz, her yıl toprak değiştirmeniz tavsiye edilir. Bunu yapamıyorsanız en azından toprağına kalker taşı kırpıntıları karıştırılmış olmalıdır. Bu durumda besin vermeniz fayda eder. Yoksa besin kökleri zehirleyebilir çürütebilir. Besin verecekseniz genel amaçlı bitki besininden olmalı. İlkbahar ortasından yaz sonun kadar ayda bir defa yeter.

Bu çeşit risklere girmektense doğal topraklardan kullanmak daha iyi. Çok çeşitli türlerden bitkilerin çok uzun yıllardır gürce yetiştiği bir yerin üst yüzey humuslu toprağından alın. Gerektiği gibi asitli olmasa bile fil azığı bu toprakta gayet güzel gelişir. Asitliliğini arttırmak için biraz kullanılmamış kuru çay, biraz toz kahve ekleyin. Mesela 1 litre hacimli toprağa 2 çorba kaşığı kuru çay, 1 çorba kaşığı toz kahve.. Ve bunu 1/3 oranında ponza taşı ile karıştırın. Hem yeterince besleyici, hem asitli, hem güzelce havadar, süzek bir toprak olur. Bu toprakta hemen her bitki hızlı ve sağlıklı büyür. Her yıl toprağı değiştirin. Toprak değiştirirken köklerden fazlalıkları da kesin.

Portulacaria afra, Fil azığı

Portulacaria afra, Fil azığı bonsai

Sonbaharda yaprak dökülmesi sorunu: Aslında normaldir. Bu durumda sulama sıklığını büyük ölçüde azaltarak ilkbahara kadar sabredin.

Güneş ihtiyacı: mart – kasım arasında sabah veya akşam güneşini direkt olarak günde en az 3 saat alabilmeli. Güneş gelmediği vakitlerde gündüz boyu yeri kuvvetli aydınlık olmalı. Diğer aylarda ise daha fazla direkt güneş almalı.

Kış dinlendirmesi: Sıfır – 10 dereceler dolaylarında oldukça serin bir yerde üç ay kadar kış dinlendirmesi fil azığınızı güçlendirir. Eğer imkanınız varsa yapmalısınız. Bu zaten anavatanında yaşadığı doğal bir ihtiyacıdır.

Budama: İlkbahar ortasından yaz ortasına kadar yapılabilir. Budamak için toprağın kurumasını beklemelisiniz. İstediğiniz şekilde budayın. Özellikle çok sık, fazlaca bir arada gelişen filizleri seyrekleştirmek iyi olur. Fazla uzamış dalları kısaltabilirsiniz. Yan dalları ana bir daldan budarken makas değil, çok keskin bir bıçak kullanın ki dalda çukur olmasın (çukurlar hastalıklara sebep olabilir). Budadıktan sonra az miktarda su ile sulayın. Yeni gelişimleri görene kadar hem az miktarda su ile hem toprak fazlaca kurudukça sulamaya devam edin. Sonra normal sulamaya dönün.

Çoğaltılması: İlkbaharın ortasından itibaren kesip aldığınız dalları kolayca köklendirebilirsiniz. Bir dalı kesip alın, açıkta on gün kadar bekletin. Kesik yer kendisini tedavi edip kabuk bağlasın ki dikince çürüme olmasın. Sonra yeterince nemli bir toprağa dikip sulamayacaksınız. Yeri fazla güneş almamalı. Toprak adamakıllı kurudukça sulayacaksınız. Bir ay tamamlanınca daha iyi güneşli bir yere alın, sulama sıklığını yavaş yavaş arttırın.

Kategori: Salon Ofis Dekor Tarih: 06 Temmuz 2012

Etiketler: | |

'Portulacaria afra, Fil azığı (cüce yeşim ağacı)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Gizem, Afyonkarahisar dedi ki:

    merhaba ben daha yeni yeni çiçek yetiştirmeye başlamış bir insanım çiçeklere çok büyük bir merakım var ama yeterli bilgim yok ve burada bilgi ve yardım alacağım uzman bir kişi yok internetten araştırma yaparken kafam çok karıştı toprak türlerini pek anlayamadım,suyun sertlik dereceleri, mineralli taşlar, besleme derken kafam iyice karıştı ve burada öyle çiçek bakımı ile ilgili her malzemeyi bulabileceğim bir yer olduğunuda sanmıyorum.anneannelerimiz, annelerimiz gibi sıradan bitki yetiştirmek mümkün değil mi?benim annem botanikçi gibidir bitkileri çok iyi tanır bilir balkanunda her daim oradan buradan yolup getirdiği bitkilerle harikalar yarattığı muhteşem köşeleri vardır ama öyle özel toprak su gübre besleme yok mineralli taş kullandığını sanmıyorum.sanırım bı bilgiler daha profesyonelce bahçe işyle ilgilenenler içindir.neyse bu bitkiden yetiştirmek istiyorum internetten sipariş vermeyi düşünüyorum ama onun için uygun ortamı yaratamayıp ölmesinden korkuyorum.küçük bir balkonum var kapalı akşamüstü güneş alan bir yer orayı hobi bahçem haline getirmeye çalışıyorum bu bitkiyide orada değerlendirmek istiyorum ama kahve ve çayla karıştıracağım toprak türünü nasıl nereden temin edebilirim bilmiyorum.bu konularda yardımcı olursanız çok sevinicem.bonzai ye merak saldım bu aralar,bu bitki başlangıç için çok güzel olucak diye düşünüyorum.birde cücenar siparişi verdim onunla ilgili yazılarınızıda okudum.emeğinize sağlık çok güzel bir site olmuş.cevaplarsınız beni çok mutlu edeceksiniz,iyi günler.
    ***
    En kolayını ve nereden temin edeceğinizi besin konusunun ikinci paragrafında yazmıştım. bu toprak hiçbir yerde satılmıyor ama en iyi topraktır. benim yazılarımı okursanız her şeyin en kolayı en basiti bilgilerdir. hiçkimseye zorluk çıkarmıyorum. hiçkimseye pahalı malzemeler aldırmıyorum sadece en önemli şeyleri tavsiye ediyorum. başka yerlerdeki bilgilere güvenmeyin. annenizin usulu en güzeli. ben de elimden geldiğince o yolu izlerim. ama çok daha güvenlisini. evde yıllarca bitkilerde çürüme bozulma olmuyor. ne diksem tutar, yıllarca yaşar. tutmama vakaları binde bir gibi. siz de yazılarımı okuyun bilginizi arttırın. acele etmeyin. beğendiğiniz bitkileri satın almayın. önce bilgi sahibi olun. benim kadar meraklı olmayan kişiler süse ve güzelliğe önem verdiği için her gördüğü çiçeği alır sonra da bakamaz başına bela almış olur. bende az var ama bakabileceğim kadar var. hem insanın bir tarzı olmalı. bonsai kimseye tavsiye etmem çünkü bonsai esasında bitkilere çok büyük acı işkenceler yapma sanatıdır. sadece doğası icabı bonsai görünümlü olabilecek bitkilerle ilgilenin diye tavsiye ederim. bu sayfadaki fil azığı, yeşim ağacı, uygun krasula türleri ve cüce nar vesaire.

  2. Gizem, Afyonkarahisar dedi ki:

    paylaşımınız için teşekkür ederim.evet aslında bonsaiye bende pek sıcak bakmıyorum ama doğal halleriyle bonsai görünümüne yakın bitkileri seviyorum sanırım yanlış ifade ettim.sabah size yazdıktan sonra gözden kaçırdığım bir kaç yazınızı daha okudum ve iyi geldi.çok güzel paylaşımlarda bulunmuşsunuz emeğinize sağlık.aşk merdiveni,fil kulağı,üç çeşit kaktüs,fesleğen ve minyatür zeytin ağacım var.kendimi kaptırmamaya çalışıyorum.iki kaktüsüm dışında hepsi sağlıklı gözüküyor.hepsini baharda satın aldım ve ellerimle dikip yetiştirdim.onların günden güne büyüyüp,serpilip,filizlendiğini görmek tarif edilmez bir duygu.çiçek sevmeyenlerin anlayamayacağı bir güzellik.bence bu uğraş bir tutku.afyon gibi bir yerde işsiz güçsüz bir insan olarak kendimi çiçeklere adadım.sitenizi biraz geç keşfettim ama bundan sonraki adımlarımda bana çok faydasının dokunacağına inanıyorum,annem başka bir şehirde yaşıyor telefondan pek yardımcı olamıyordu.kısacası ilaç gibi geldiniz.takip etmeye devam edicem herşey için teşekkürler, kendinize iyi bakın.hoşçakalın.

  3. Murad D. -İzmir dedi ki:

    Bir arkadaşın gönderdiği afrayı gelir gelmez bir saksıya diktim. İlk suyunu verdim. Kış olduğundan su vermeden öylece yazı beklemeye başladım. Bu arada toprağı su vermesem dahi her zaman nemli idi. Kışın dona karşı hassas olduğundan içeride bıraktım. Burada güneş ve ışıktan biraz mahrum kaldı. Geçen gün dallarından birinin kurumaya başladığını gördüm. Biraz kontrol edeyim derken elimde kaldı. Baktım ki diğer dallarında da aynı durum var. Dallarin dış kabuğu kurumuş, gövde de henüz bir şey yok. Bu bitkiyi çok hevesle bekliyordum. Kaybedersem çok uzulecegim.
    ***
    Evinizde yaşama imkanı yok. Güneş olmasa bile kuvvetli aydınlık lazım. Sanıyorum hava akımları da yoktur. Çürümesi normal. Hele öyle bir ortamda hiç kurumayan toprakta hayatta kalabilmesi mucize gibi olur. İzmir’de dışarda kalsa kış soğukları hiç etkilemez. Sadece ısı sıfırın altına düştüğü günlerde kuzeyli yönlerden direkt güneş almamayan bir cephede olması yeterlidir. İstanbulda bile bu şartta kışın dışarda kalabilir bozulmaz. Evde tutmakla hata etmişsiniz. Hemen dışarı koyun. Sağlam dalları varsa onları vakit kaybetmeden kesin ve sağlıklı toprağa dikin. Bahçelerin parkların toprakları bile poşet topraklardan daha güvenlidir. Biraz kum ekleyerek sağlıklı yetiştirebilirsiniz.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)