Lale ağacı ve Japon manolyası

Dünyada ve Türkiye’de lale ağacı denince hep bilimsel adı “Liriodendron tulipifera” olan dev ağaçlar anlatılır. Lale ağacı diye aranılan bitkiler genelde Japon manolyasıdır. Şimdi lale ağacı adı verilen bitkilerden başlıca üçünü inceleyelim.

Dünyada ve Türkiye’de lale ağacı denince hep bilimsel adı “Liriodendron tulipifera” olan dev ağaçlar anlatılır. Lale ağacı diye aranılan bitkiler genelde Japon manolyasıdır. Şimdi lale ağacı adı verilen bitkilerden başlıca üçünü inceleyelim.

1- Gerçek lale ağacı

Ortalama 25 metre yüksekliğinde olan lale ağacı, elverişli şartlarda 60 metreye kadar yükselebilen dev ağaç türlerindendir. Anavatanı kuzay Amerika kıtasının batısıdır. Lale ağacı manolyagillerdendir, manolya ile akrabadır. Bilimsel adı: Liriodendron tulipifera. Kışın yapraklarını döker. Lale ağacı (tulip tree) denmesinin sebebi: Çiçekleri şekil ve büyüklüğü ile lale çiçeklerine benzer.

Çok uzun gövdeleri ve hafif tahtası nedeniyle kerestecilikte değerlidir. Eskiden Kızılderililer lale ağaçlarından kano yaparlarmış. Çiçekleri hoş kokuludur; ABD’de lale ağacı balı ayrıca meşhurdur. Çok fazla büyüyebildiği için büyük bahçelerde ve parklarda iyi gölge sağlayan ve çok uzun boylu ağaçlar olarak yetiştirilir. Tohumdan yetiştirilenlerin çiçek açma yaşına gelmesi için en az 15 yıl gerekir.

2- Lale ağacının cüce cinsleri

Ardis ve Compactum çeşitleri: Lale ağacının süs bitkisi olarak yetiştirilen cüce çeşitleridir. Küçük bahçelere uygundur. Fakat bunlar bile büyük olur ve elverişli şartlarda daha fazla büyüyebilir.

Çoğaltılması:
1- Yaz aylarında yarı olgun dal çeliği çoğaltılabilir ( lale ağacı çelikleri henüz yeni olgunlaşmış ve biraz odunlaşmış dallardan alınması gerekiyor).
2- Havai daldırma ile de çoğaltılabilir.
3- Tohum ile: Tohumlar sonbaharda ekilir. Çimlenebilmesi için kışın dondurucu soğuklara maruz kalması gerekiyor. İlkbaharda ekerseniz ancak gelecek yıl çimlenirler. Tohumların ekileceği toprak suyu iyi süzdürür nitelikte olmalı. Çamurda uzun süre beklerse çürür. Tohumların çimlenebilmeleri ayrıca kuvvetli ışık gerektirir. Tohumdan yetiştirilen fidanlar aşılanmazsa çiçek açabilmeleri çok uzun yıllar sonra mümkündür.
4- Seri üretim doku kültürü ile yapılabilir.

Genç fidanların bakımı: İyi bir köklenme sağlayana kadar bir değneğe bağlanmalı. Toprağı kurumadıkça sulanmamalı yoksa kök çürümesi olur, fakat toprağın fazla kurumasına da izin verilmemelidir. Karasal iklimli yerlerde kışın köklerinin donmaması için tedbir alınmalıdır. Böylece ilk üç dört yılı atlatan lale ağaçları bütün riskleri atlatmış olur ve çok hızlı büyür. Yer değiştirme veya fidan ekimi ilkbahar başında yapılmalı. Sonbaharda yapılması çok risklidir.

Lale ağacının sevdiği şartlar: Tam gün güneş, veya en az yarım gün güneş. Dikileceği yer derinliklere kadar toprak olmalı. Bir metre kadar altı kayalık olan yerlerde iyi bir gelişim göstermez. Biraz asitli ve nemli toprak istiyor. Aşırı sıcak yerleri ve fazla kuru havalı yerleri sevmez (böyle yerlerde yaz ortasında yapraklarını döker). Yazları en fazla İstanbul kadar sıcak olan yerlerde daha iyi yetişir. Kışa dayanıklılığına gelince, -30 derece soğuklara dayanıklıdır.

3- Japon manolyası – Magnolia soulangiana

Bu da monolyagillerdendir. Bilimsel adı: Magnolia liliiflora. çalı şeklinde ve küçük ağaç şeklinde cinslerine göre gelişim gösterir. Ağaçları ortalama 4 metre boylarında olup 15 metreye kadar uzayabilir. Manolyagillerin en küçük türüdür. Kışın yapraklarını döker. Anavatanı güneybatı Çin’dir. Eski zamandan beri Çin ve Japonya’da süs bitkisi olarak yetiştirilir. İngilizler ilkin Japonlardan tanımış almış, adı da Japon manolyası (Japanese Magnolia) olarak kalmış.

Birkaç cinsi ve yeni hibrit çeşitleri vardır. Bakımı manolyada ve lale ağacında olduğu gibidir fakat Japon manolyası iklim ve toprak çeşidinde daya uyumludur, pH 8 kadar alkalinliliği tolere edebilir.

Çiçeklenmesi bahar başında olur, yaprak çıkarmadan önce çiçek açar.

Çoğaltılması yaz aylarında yeni olgunlaşmış odunsu dallarından yarı olgun dal çeliği metoduyla yapılır.

Resimleri büyük görmek için üstlerine tıklamalısınız.

Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 20 Nisan 2011

Etiketler:

'Lale ağacı ve Japon manolyası' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Tülay - İstanbul dedi ki:

    2009da ektiğim japon manolyası bu yıl çiçek açmadan yapraklandı. Ayni şekilde erguvan ağacımın da biri çiçeklenirken diğeri açmadı. Ne yapmalıyım?
    ***
    Herhalde henüz genç oldukları için çiçek açmıyorlar. Belki de yeterince güneş alamıyorlardır. Bekleyin bir iki senede çiçek açacaklardır.

  2. Erkan Arca - Milas dedi ki:

    Milas- Güllük’te bulunan yazlığımda 6 yaşında olan manolya ağacım var.Yerini değiştirmek istiyorum. Bilgilendirirseniz sevinirim.
    ***
    Kasım sonuna doğru çepeçevre ağacın çevresinden 1,5 metre çapında bir çember olarak kazarak önce çevreye yayılan yüzey kökleri, zarar vermeden topraktan ayırın. !,5 metreden fazla çevreye yayılan kökleri kısaltabilirsiniz. Derinlere giden merkez kökleri ise bir metre derinlikten fazlalıkları keserek topraktan kurtarabilirsiniz. Sonra istediğiniz yere, çevreye yayılan kökleri yine aynı derinlikte olacak şekinde ağacı yerleştirerek dikmelisiniz. Fakat yeni yerde açacağınız çukuru orta – hafif asitli toprakla doldurmalısınız. KSöküp yer değiştirme işini kasım sonuna doğru yapın dememin sebebi, ağacın tamamen uyku dönemine girmiş olup köklerine ihtiyaç duymamasıdır. Böylece yeni yerine ilkbahara kadar uyum sağlar ve ilkbaharda güzel bir gelişime başlar.

  3. Düzgün Meriç dedi ki:

    Yapraksız çiçek açan bir manolya ağacım var. Şu an çiçek açmış durumdadır. Nasıl cogaltabilirim? Cok güzel bır ağaç. Önce Çiçek açıyor sonra yaprak veriyor. Bunu çelikle çoğaltabilir miyim? Ne zaman yapmalıyım? Şimdi çoğaltabilir miyim?
    ***
    Yaz aylarında şu sayfadaki usulle çoğaltmayı deneyin: http://azbitki.com/yari-olgun-dal-celigi


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)