Kum zambağı, deniz nergisi ‘Pancratium maritimum’

Amarillidaceae familyasının Pancratium cinsinin 21 türü var. Kum zambağı o türlerden biridir. Bilimsel adı Pancratium maritimum (deniz kıyısı pankrasyumu). İngilizcede yaygın adları sea saffodil (deniz nergisi), sand lily (kum zambağı)..

Kum zambağı Amarillidaceae familyasının Pancratium cinsindendir. 21 Pancratium türü var. Kum zambağı o türlerden biridir. Soğanlı bitkilerden. Bilimsel adı Pancratium maritimum (deniz kıyısı pankrasyumu). Doğada sadece deniz kıyısı kumsallarında görülür. İngilizcede yaygın adları sea saffodil (deniz nergisi), sand lily (kum zambağı).. Güzel kokuludur. En çok geceleri koku salar. Herkesin hayran olup çok güzel bulduğu kokusunu bazı insanlar ağır bulur.

Kum zambağının yaşam alanı: Türkiye dâhil tüm Akdeniz ülkelerinin sahillerinde Akdeniz kıyılarında, Türkiye’nin Karadeniz bölgesi ile Marmara bölgesinin Karadeniz kıyılarında ve Bulgaristan’ın güneyinde Karadeniz kıyısında deniz kıyısı kumluk alanlarda kum zambağı bulunur. Dolayısıyla Türkiye’nin endemik türlerinden olduğu iddiası sadece asılsız bir söylentidir. İspanya’dan İsrail’e Akdeniz’in her yerinde sahillerde görülür.

Teşekkür: Hazırladığım bu yazıya katkılarından dolayı Adana’dan Seher Hanım’a teşekkür ederim. Kum zambağının doğal yaşam alanı olarak yalnızca deniz kıyısı kumsallarını tercih etmesi birçok kişinin kafasını karıştırıyor. Bazı kişiler sadece doğal ortamında yetişir diye söylenti çıkarmış. Haftalarca yaptığım araştırmalar sonucunda edindiğim bilgilerle, birkaç farklı ülkedeki kum zambağı sevenlerin tecrübeleri ve Seher Hanım’ın tecrübeleri ışığında kum zambağının aynen amarillis gibi saksılarda alelade topraklarda yetiştirilebileceğini tam olarak anladım.

Saksıda kum zambağı yetiştirmek

Hakkındaki şehir efsanelerine göre ancak anavatanında yaşayabilirmiş.. sadece deniz kumunda ve deniz suyu ile yaşayabilirmiş.. bunlar yanlış şeyler. Başka yerlerde yaşayamamasının sebepleri var: en başta gelen sebep bu bitkiyi hiç olmadık acayip şeylerde yetiştirmeye çalışmak (deniz kumu, inşaat kumu, torf, hatta tuzlu su). Sonuçta kum zambağı fena halde güçsüz kalır bütün hayat direncini kaybeder ve ölür. Mesela deniz kumunda yetiştirmeye çalışmak. Buna hem hiç gerek yok hem faydası değil zararı olur. Bir de karasal iklime uygun değildir özellikle ağır kış soğuklarına dayanamaz. Sonra ev içinde tutmak, havadan ve güneşten mahrum etmek.. İşte başka yerlerde yaşayamaz söylentisi bu sebeplerden kaynaklanıyor. Yanlış bakım uygulayınca soğanlar tüm gücünü kaybeder, bağışıklık sistemi iflas eder, bitki çürür ölür gider. Öte yandan hakkında hiçbir şey bilmeyip alelade bir gerçek toprakta amarillis gibi saksıda güneşli yerde ihmal ederek yetiştirmeye çalışanlar çok başarılı olup kum zambağının muhteşem kokusunun keyfini çıkarıyor.

Sevdiği iklim: Doğal yaşam alanlarına bakarsak: Hem yazın aşırı sıcakların pek görülmediği ve sık sık yağışlı olan Kilyos’ta, hatta Trabzon’da, hem yazın sıcaktan kuraklıktan fena halde kavrulan güney Ege’de, Yunan adalarında, Libya ve İsrail sahillerinde yaşayabiliyor. Tüm bu bölgelerde yağışlar en çok kış boyunca görülür. Kış soğuklarına en fazla -10°C derece soğuklara dayanabilir. Yaz sıcaklarında susuz kalınca ya da kışın don olaylarında yapraklar tamamen kuruyabilir, fazla bir zararı yoktur. Bu etkiler olmazsa yaprakları tüm yıl yeşil kalır, soğanlar daha güçlü olup daha fazla gelişirler.

Kum zambağı

Kum zambağının yaprakları

Yapraklanması: Hava şartları uygun olup susuz kalmadığı takdirde her zaman yapraklıdır. Kum zambağı ilkbaharda havalar ısındığında yeni yapraklar çıkarmaya başlar. Yazın susuz kalmazsa yapraklanma yavaş yavaş devam eder. Çiçek açtıktan sonra yaprak sayısı maksimum düzeye çıkar. Kış boyunca yaprakların çoğu bozulur. İlkbaharda yeniden yapraklanırken eğer yaz sıcaklarında susuz kalırsa tüm yapraklarını kaybedebilir, yaz sonunda çiçeklendiği zaman tekrar yapraklanır. Yaprakları pek geniş olmayan şeritler halindedir.

Kum zambağı çiçekleri

Kum zambağının çiçekleri

Çiçeklenmesi: Günde en az 4 saat çok kuvvetli güneş alabilmeli. Bunun dışındaki saatlerde gündüz boyunca yeri son derece kuvvetli aydınlık olmalı. Yoksa çiçek açmasını hiç beklemeyin. İlkbahar ortasından itibaren kızgın güneşi iki ay kadar en rahatsız edici şekilde hissettikten sonra çiçeklenir. Saksılarda yetiştirilenler doğadakinden daha erkenden ve daha bolca çiçek açabilir (sizin bakımınıza kalmış bir şey). Çiçek açma özelliği amarillislere benzer: Tek bir soğan, büyüklüğüne ve gücüne göre peş peşe iki çiçek sapı çıkarabilir. Pek güçlü değilse sadece tek çiçek sapı çıkarır. Sap tepesinden çiçekler sırayla açar. Yeterince geniş saksılarda üçlü beşli olarak yetiştirmelisiniz. Her yıl toprak değiştirip kökler rahatsız edilirse çiçek açmayabilir. Yazın veya kışın hiç sulamayıp kökleri kurutmaya çalışmayın bu sadece soğanın zayıflamasını sağlar. Zira susuz kalırsa soğandaki enerji / besin birikiminin çoğunu toprağın derinliklerinden su bulmak için kuvvetli kök oluşturmaya harcayabiliyorlar. Böyle olursa soğanın tüm birikimleri gider, adeta sıfırlanır.

Kum zambağının kökleri

Kökleri

Toprak: Gerçek toprakları sever. Hakkında verilen bilgiler hem abartılı hem yanlış. En iyisi mesela şöyle bir toprak hazırlayabilirsiniz: Gerçek doğal topraklardan kara toprak, kırmızı toprak, dere kumu, ince ponza taşı, eski koyun gübresi. Hepsini karıştırın. Kum zambağının çok zengin anlamda toprak minerallerine, her türlü elementlere ihtiyacı var. Aynı şeyi torf, kompost vb. topraklar ve bitki besinleri asla sağlayamaz. Ben aldım filan toprağa diktim güzelce çiçek açtı diyebilirisiniz. Oysa o güzellik önceki birikimlerden gelir. Kumda, torf vb. topraklarda sonraki yıl kum zambağınız bir hayli güçsüz kalmış olacaktır. Görünüşte bir sorun yok gibi görünse bile, mutlaka bağışıklık sisteminin niteliği ile direnci büyük ölçüde eksik kalır.

Toprak yerine deniz kumunda yetiştirsek? Bitkiyi gıdasız bırakıp öldürmekten başka işe yaramaz. Doğada soğanı kendisini 30cm derine çekiyor ve o kadar derine rağmen ayrıca köklerini 1 metreden fazla derinlere uzatıyor, alt tabaka toprağa, kayalıklara ulaşıyor. Yani doğada salt kumda yaşayabildiğini sanmayın. Bu imkansız. Doğal yaşam alanları olan kumsallarda görüyorsanız köklerinin kumda olduğunu sanmayın. Çok derinlere gitmiştir. Kökleri derinliklerde gerekli elemenleri mineralleri bulur. Henüz yavruyken, yeterince köklü değilken bazen yağmurun toprağı eritip kumsala sürüklemesiyle, bazen deniz suyunun kumları ıslatmasıyla o kumsallar yavru kum zambaklarının ihtiyacı olan besleyici öğeleri daima kazanır.  Sırf deniz suyunda bile kum zambağının ihtiyacı olan kalsiyum dahil her türlü elementler, mineraller bulunuyor.

Siz deniz kumunda yetiştirip düzenli olarak besin verseniz bile sağlıklı bir gelişim göstermesi şansa kalmış. Eğer kumda küçük deniz hayvanlarının kireçli kabukları varsa pek sorun yok, bitki besini işe yarayabilir. Ama kum onlardan yoksunsa tehlikeli. Çünkü kumda kalsiyum yoktur, özel bitki besinlerinde de kalsiyum yok. Kalsiyum eksikliğinde yaşayabilmesi mümkün değil. Belki suyunuz fazlaca kireçliyse bu işe yarayabilir. Dediğim gibi kumda yaşatabilmeniz tesadüflere ve şansa bağlı.

Saksı: Mümkün olduğunca derin toprak saksı bulmalısınız. Soğanlar büyüklüğüne göre birkaç misli derinlikte olmak zorunda. Soğanın aşağı kısmı da en azından yukarsı kadar derin olmalı. Saksı kalın kenarlı toprak saksı olacak. Ki sıcağı soğuğu içeri geçirmesin.

Saksıya dikim tarzı: Önce şunu söylemeliyim: Uygun toprakta küçük saksılarda aynen amarillis gibi yetiştirebilirsiniz, hiçbir sakıncası olmadığı pekçok kişinin tecrübeleriyle sabittir. Eğer doğasına en uygun şekilde yetiştirmek istiyorsanız aşağıdaki gibi yapın. Böylece hem kum zambaklarınız hem siz daha mutlu olursunuz.

Kum zambaklarının saksıya dikilmesiOlgun soğanlar için en az yarım metre derinliğinde toprak saksı lazım. Aşağıdaki açıklamalarımı yandaki resme göre kıyaslarak anlayabilirsiniz. Resimde gördüğünüz rakamlara göre şöyle:
1) En alta iki üç parmak yüksekliğinde çakıllar veya iri ponza taşı döşeyin. taşların üstüne ince ponza taşı serpin delikleri boşlukları kapatsın.
2) Taşların üstüne 10cm yüksekliğinde olarak, 1/3 oranında ince ponza taşı karıştırılmış kırmızı killi toprak doldurun.
3) Onun üstüne ise gereken toprak karışımını doldurun (gerçek doğal topraklardan kara toprak, kırmızı toprak, dere kumu, ince ponza taşı, eski koyun gübresi eşit oranlarda karışım).
4) Toprağın üstüne iki parmak yüksekliğinde kum yayıp soğanları yerleştirin ve geri kalan boşluğu kumla doldurun.
Soğanların uçları saksı üst yüzeyinden 15cm kadar derine gömülü olmalıdır. Sonra çok su ile sulayın, saksı alt deliklerinden en az bir su bardağı su çıkacak kadar sulamalısınız. Yeri çok iyi derecede güneş alan bir yer olmalı. Yaz kış aynı yerde tutacaksınız. Yaşadığınız yerde kışın -10°C dereceden daha şiddetli soğuklar olabiliyorsa kış boyunca şiddetli don olaylarından korunacağı ama yine çok soğuk bir yerde tutun. İstanbulda kar altında kalsalar bile hiç zarar görmezler. Ama Ankarada daha şiddetli don olayları görülür kum zambakları ölebilir.

Toprak değiştirme: 4 -5 yılda bir yapın. Zamanı ilkbahar başı (yabancı kaynaklar sonbahar sonu demiş, katılmıyorum). Her yıl kökleri rahatsız etmek hiç iyi değil – bunun içince soğanlar küçücük saksılara dikilmemeli elbette. Toprak değiştirirken yavrulardan yeterince büyük olanları ayırın.

Sulama: Sonbahar ve kış boyunca yağmuru karı alabileceği tamamen açık bir yerde tutun, belki sulamaya gerek kalmaz. İlkbaharda toprağın yaşlığı gidince ama nemliliği azalmadan önce sulayın. Üst taraf kumla kaplıysa toprak kurudu mu anlayamazsınız. Haftada bir defa bol bol su dökerek sulamak yeterli olabilir. Saksı dış yüzeyi iki üç gün içinde kupkuru oluyorsa haftada iki defa sulayın. Mayıs sonunda sulama sıklığını seyreltin, yapraklar biraz pörsüdükçe sulayın. Yaprak pörsümelerini ise sabah saatlerinde kontrol etmelisiniz sulamayı ona göre yapın. Bu şekilde yaz sıcaklarında biraz susuz kalması sayesinde yapraklarda biriken enerji ve besinler soğana çekilir çiçek tomurcuğu oluşumu başlar. Temmuz ayı ortasına doğru sulama sıklığını tekrar arttırın. Sonbahar yapraklanmasından bir ay sonra sulama sıklığını düşürün veya yağışlar sıksa sulamanız gerekmez.

Ayda bir defa sulama suyuna tuz karıştırılmasını tavsiye edenler olmuş. Bir Yunanlı meraklı böyle yaptığını, faydasını gördüğünü söylüyor. Buna kesinlikle gerek yok.

Sulamada düşülen bir hata yazın hiç sulanmaması gerekliliğine inanılmasıdır. Bu yanlış. Akdeniz ikliminde kurak ve fazlaca sıcak yaz aylarında doğada toprağın özelliğine göre yaprakları kuruyabilir ama Karadeniz sahillerinde öyle bir şey yok, sık sık yağmur yağar, yapraklar yazın sadece kısmen kurur, sağlıklarında ve çiçek açmasında hiçbir problem olmuyor. Akdeniz sahillerinde bile bazı yerlerde yaprakların tam kuruduğu görülmez. Çünkü çok derine inen kökleri su bulabiliyorsa yapraklar kısmen canlı kalıyor.

Yapraklar yazın erkenden kurursa? Sebep hatalı davranmaktır. Yapraklarda güçsüzlük varsa o yapraklar pek dayanıklı olmaz. Sizin hatalı bakımınız sonucudur. Bu hal soğanın kuvvetli gelişmesini engeller. Akdeniz doğasını örnek almayın. Benim tariflerime göre yetiştirdiğiniz takdirde kısa zamanda daha güçlü soğanlarınız olur. Güçlü soğanlar daha iyi çiçek açar. Yazın yapraklar sadece kısmen kurumalıdır. Ancak tohumdan yetiştirilenlerde ilk yıl ya da ilk iki yıl yazın tam kuruma görülebilir o zaman ağustos ortasına kadar hiç sökmeden ve seyrek sulamaya devam ederek dinlendirin sonra güzelce sulamaya devam edin.

Besin: Hazırladığınız toprağın özelliğine göre gerekebilir. Yukarda toprak hakkında verdiğim bilgiler doğrultusunda siz nasıl toprağa dikmişseniz veya kaç yıldır aynı toprakta bulunuyorsa.. gerekli ise besin vermelisiniz. Suya karıştırılarak verilenden genel amaçlı bir bitki besini verin. ilkbahar yapraklanmasından ilkbahar sonuna kadar devam edin. Ve çiçeklenme zamanındaki yeni yapraklardan sonra başlayarak ekim ayı ortasına kadar besinin dozajına göre gereken aralıklarda besin vermelisiniz. Ölçüye örnek: Her sulama suyuna karıştırılması tavsiye edilen besin çeşidi her dört sulamada bir defa verilmeli (sadece yukarda belirttiğim zaman aralıklarında).

Kum zambağı

Kum zambağı

Çoğaltılması:

1- Kökten ayırmakla çoğaltılır. Ancak, kökleri dört beş yıl hiç rahatsız etmemelisiniz. Her 4 veya 5 yılda bir toprak değiştirirken köklerden soğanları gerektiği kadarını ayırın. Zamanı ilkbahar başı olmalı. Köklerin yarısından çoğunu kesin, kısaltın bir gün açıkta bekletin kesik yerler kurusun. Sonra dikin.

2- Tohumdan çoğaltabilirsiniz. Tohumdan yetiştirince  en az iki yıl hiç toprak değiştirmemelisiniz, hiç sökmemelisiniz. Yazın yapraklar kurusa bile sulamayı kesmeyip sadece seyrekleştirin. Talimatlar:
Çiçekler solunca gelişmeye başlayan tohumlar tam olgunlaşıp iyice kurudukları zaman hemen ekin. Toprak yukarda tavsiye ettiğim ‘karışım’ toprak, ama bu karışıma tekrardan ince ponza taşı ve kum karıştırın. Tophumları 1 – 2cm derine gömün. Açık havada güneşli yerde tutun. 1 – 3 ay içinde çimlenirler. Kış soğuklarında gelişimleri yavaşlar durur. İlkbaharda devam eder. Duruma göre tohumlar ilkbaharda çimlenebilir.  En az 2 yıl hiç toprak değiştirmeyeceğinize göre düşünüp tohumları en başta mesafeli ekmelisiniz. 6cm mesafe uygundur. İkinci yıl birkaç defa (yapraklar çok sağlıklı olduğu zamanlarda) besin karıştırılmış su ile sulayın. Çiçek açacak kadar büyümeleri süresi sizin bakımınıza göre 3 yıl ile 5 yıl arasında değişir.

Yavrular  iki yıllık gelişimlerini bitirdikten sonra yaprakları sağlıksız ve büyük ölçüde kurumuş olduğu bir zamanda söküp gereken özellikteki toprağa dikmelisiniz.

Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 24 Temmuz 2012

Etiketler: | | | |

'Kum zambağı, deniz nergisi ‘Pancratium maritimum’' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev dedi ki:

    Kum zambaklarını çok iyi tanırım. Çocukluğumun geçtiği Side ve Sorgun kıyılarında öyle çok olurdu ki.. Kokuları enfestir. Ne yazık ki hemen hemen hiç kalmadı. Bu evi satınaladığımda bahçenin bir köşesinde kum zambağına benzer soğanlı bitkiler gördüm. Komşum kum zambağı olduklarını söyledi. Ancak hala açmadılar. Bu yüzden hala emin olamıyorum. Mail adresinizi verebilirseniz size fotoğraflarını çekip gönderebilirim. İnşallah kum zambağıdırlar.
    ***
    Araştırırken Akdeniz ülkelerinde en çok eylül ayında çiçeklendiklerini okudum. Karadeniz sahillerinde çok daha erken çiçek açıyorlar. Yazın susuz kalıp kalmamakla ilgili. Adanada yaşayan Seher hanım ise saksıda yetiştirdiği kum zambağını mayıstan itibaren sulamayı arttırdığını ve temmuz ayında çiçeklendiklerini söylüyor. Sizin bloga email adresimi yazdım fotoğrafları beklerim.

  2. Seher, Adana dedi ki:

    Kum zambağını saksıda yetiştirdim temmuz ayında çok güzel kokusuyla açmaya başladılar.

  3. Eyup G. -Cunda adası dedi ki:

    Benim arazimde 60 yıldır mevcut. daha öncesini bilmiyorum fakat çok ilgimi çekiyor.

  4. İrem, İstanbul dedi ki:

    Deniz suyu koymamıza gerek olmadığını söylemişsiniz ama deniz suyunun içinde
    Kükürt
    Hidrojen
    Kalsiyum
    Klor
    Potasyum
    Sodyum
    Brom
    Magnezyum
    Karbon
    gibi mineraller var. Sizce koymamalı mıyız?
    ***
    Olabilir ama ne kadar faydalı olur bilemem. Bitki besini daha faydalıdır.

  5. İrem, İstanbul dedi ki:

    Benim kumzambağım daha tomurcuktu. Ama sanırım rüzgardan veya kuşlardan sapı kopmuş. Soğanını ne yapmalıyım?
    ***
    Ne yapacaksınız, hiç sökmeyeceksiniz. Yukarda gereken her türlü bilgi var.

  6. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Bu çiçek çok hoşuma gitti bende bakmak istiyorum soğanlarını nereden temin edebilirim?
    ***
    Hiçbir yerde satılmaz.

  7. Alev, İzmir dedi ki:

    Her Temmuz sonu veya Ağustos başı onlarcası açıyor Gümüldür sahillerinde. İnsanlar itinayla söküp bahçelerine götürüyorlardı. Bu sene ben de dayanamadım, tabir yerindeyse şeytana uyup söktüm. 2 çiçekli 7 soğan… Derince bir saksıya 10’ar cm aralıklarla yerleştirdim soğanları. 10-15 çiçek daha verdi. Malesef bu enfes kokulu çiçekler sadece 1 gün dayanıyorlar. Sonbahar boyunca yeşil şerit şeklinde yaprak vermeye devam etti. Yaprakların uzunluğu 50 cm’i geçti. “Kışı çıkaramaz, yaprakları çok uzun, köklere değil yapraklara gidiyor” dediler. Ben de yapraklarını toprağa yakın yerlerinden kestim içim cızlayarak. Üzerine de torf döktüm. Çünkü onları öyle görmeye dayanamadım. Hata mı ettim?
    ***
    Evet çok büyük hata etmişsiniz. Keşke kesmeseydiniz. Bundan sonra kesmeyin. Yukardaki bakım bilgilerini okuyun.

  8. İrfan G. -Seferihisar dedi ki:

    Bilgileriniz için teşekkür ederim. Seferihisar-Akarca semtinde oturuyorum. Yazlıktayız. Kum zambağını görüyor ve çok seviyordum ancak geçen yıldan beri daha çok ilgimi çekmeye başladı. Özellikle CNN tv’deki Güven İslamoğlu’nun endemik olduğunu söylemesiyle ne yapabileceğimi düşünmeye başladım. Ancak benim gözlemim farklı. Benim gördüklerim denize 20 metre yakınlıktaki bir evin bahçesinde. 5 kök kaldı. Gittikçe azalıyor. Bu evin bahçesi tamamen kum. Şu bir haftadır çiçekleriyle gülümsüyorlar. Bana enteresan gelen her gün önünden geçip denize giriyorum. Dizlerimi kıramıyorum, eğilmekte zorlanmama rağmen yere oturarak onları öptüm hoş geldiniz dediğim çiçeklerin birden bire ortaya çıkması. Bu yıl 09 Eylül 2014 doğuşu olabilir. Bir hafta oldu gelişleri. Ben de üretmek istiyorum ancak tohumlarını bekleyeceğim çünkü sayıları az. Köklerine zarar verebilirim. Akarca’ın başka yerlerinde var mı bilemiyorum. Dolaşmak gerekiyor.
    ***
    İrfan Bey bunları yazdığınız için ben size teşekkür ederim. Endemik olması Türkiye ile sınırlı değil. İspanya’dan İsrail’e tüm Akdeniz kıyılarında var. Hatta Ege, Marmara ve Karadeniz’e de yayılmışlar. Azalmaları turizmin ve yapılaşmaların geliştiği yerlerde oluyor. Bunların çiçeklerinde polenleşmeye yardımcı olarak tohum oluşturmalarını sağlayan bir iki tür böceğin zirai ilaçlamalar yüzünden yok olması da başka bir tehlike faktörü. Tohumlarından bulabilirseniz çoğaltmaya çalışmanız iyi olur.

  9. İlke, Dalaman dedi ki:

    Eşim için Mart ayında Sarıgerme sahillerinden özenle söktüğüm bu güzel bitki 30 cm bir plastik saksıda yaşıyor. Bu hafta tam 6 çiçek verdi ama çiçekleri iki günde soluyor.

  10. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Yurtdışından kum zambağı soğanları satın aldım. Yolda, geliyor. Pek bulunmayan bir bitki olduğu için dikkatli olmak istiyorum. En zorlandığım kısım ise toprak. Gerçek orman toprağı bulmaya çalışıyorum. Kırmızı killi toprak ise nereden bulunur hiç bir fikrim yok. Orman toprağı ormandan alınır da kırmızı toprak için nereye gitmeli? Ta akdenize mi? Oldukça derine gömmek gerektiğini anlatmışsınız. Çok büyük bir saksı mı lazım? Bende sanırım yarım metre yüksekliğinde bir tane var. Yeter mi? Çiçeklenme dönemi ne kadar sürer? Ben saksının en üstüne kum koymamayı düşünüyorum. Olur mu? Toprağın içine yumurta kabukları ve iyice kırılmış deniz kabukları karıştırmayı düşünüyorum. İşe yarar mı? Kaç santim arayla dikmeliyim? Bir saksıda 4 tane düşünüyorum. İstediği PH kaçtır? Benim balkon sabahtan bire kadar falan güneş alıyor. Yeter mi? Evde olmaz mı? Bir kaç tane de ev içinde denemek istiyordum. Hiç girişmeyeyim mi yoksa?
    ***
    O kadar masrafa gireceğinize İstanbulun Karadeniz sahillerinden (Kilyos ve Şile civarlarından) bir iki soğan söküp alabilirdiniz. Aynen amarillis gibi her toprakta yetişir. Hiçbir zorluğu yoktur. Kum zambağını yetiştiremeyenlerin hatası kumda ya da hazır poşet toprakta yetiştirmeleridir. Böylece uzun ömürlü olamıyorlar. Halbuki alelade herhangi toprak uygundur. Kumda olmaz. Hazır poşet toprakta olmaz. Kırmızı toprak şart değil ama isterseniz istanbul civarlarında var. Mesela ben Adalar’a görmüştüm. Dediğim gibi şart değil. Benim verdiğim tavsiye uzun yıllarca sökmeden yetiştirmeye uygun, zor bir tarif. Ama kum zambağı için olmazsa olmaz bir şey değil. Evde hiç denemeyin. Diğer bakım vb her türlü bitkiler yukarda bakım bilgileri arasında var.

  11. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Ben ocak ayında derin bir saksıya 4 soğan kum zambağı diktim. Hala çıkmadı. Bir soğan da arkadaşıma vermiştim. O küçük bir saksıya fazla özen göstermeden dikti. Bekletilmemiş musluk suyuyla suladı. Ayrıca saksı küçük olduğu için soğanı hiç derine gömemedi, hemen yüzeyin altında kaldı. Ben olabildiğince sizin tarifinize uymaya çalışarak iyi bir toprağa ve en az 10 cm derine diktim. Eksik sulamadım. Fazla suladığımı da sanmıyorum. Arkadaşımınki mart ortasında yaprak vermeye başladı. Bizimkilerde ses yok. Kilyos sahilinde olabildiğine göre bizim balkonda da olması lazım. Yani donmamıştır. Gerçi üstüne kar yağdı ama olsun. Bir de belki saksı büyük ve soğanlar da derinde olduğu için hala yeterince ısınamamış olabilirler. Siz ne dersiniz? Biraz daha ısınınca çıkarlar mı yoksa artık çıkmazlar mı? Sorun ne olabilir?
    ***
    Evet doğru tahmin etmişsiniz. Daha bekleyin. Yakında çıkarlar. Şimdi muhtemelen toprak dışına doğru yükseliyorlardır. Sulamaktan korkmayın.

  12. Sercan, İstanbul dedi ki:

    Yukarıda sözünü ettiğim pancratium maritimumlardan sadece biri çıkabildi- o da yeni. Çeşitli saksılara dağılmış durumdaki 3 pancratiumu tek bir saksıya toplamak istiyorum. Bunu nasıl yapabilirim? Diğer soğanlılar uyku dönemine girdiklerinde rahatça sökülüp taşınabiliyor. bunlar uyku dönemine girmediklerine göre ne zaman ve nasıl sökülebilirler? Sökmeden önce kurutarak uykuya mı zorlamam gerekiyor? Sökmek için en uygun zaman hangisidir?
    ***
    O kadar hassas değildirler. Kurutmak hiç gerekmez. Şimdi rahatça söküp bir araya dikin ve bol bol sulayın.

  13. Aysel Ö. -İzmir dedi ki:

    Ben yaklaşık 16 yıldır saksıda yetiştiriyorum. 20-25 soğanım var. Kum zambağı olduğunu yeni öğrendim. Yıllardır kuruturum diye dokunmaya korkuyordum. Verdiğiniz bilgiler çok faydalı oldu. Teşekkürler. Her yıl çiçek mevsimlerini sabırsızlıkla bekliyorum. Muhteşemler.

  14. Şeniz, Mudanya dedi ki:

    Şu anda Kıbrıs’tayım. Sahildeki muhteşem beyazları görünce Otel yönetiminden ne olduklarını öğrendim.Internetten sizin aydınlatıcı sitenize ulaştım. Acaba üzerlerindeki tohum keselerini şimdi bir miktar alıp eve dönünce tarifinize uygun olarak direkt bahçeye ekebilir miyim yoksa tohumların kopartılma zamanı henüz gelmedi mi?
    ***
    Tohumlar hiç olmazsa yeterince gelişmiş olmalı. Sapı dipten keserek alın. Tohumları hiç ayırmayın. Sap kuruyana kadar tohumlar daha beslenir ve olgunlaşırlar. İyice kuruduklarında yukarda anlattığım gibi tohumları ekersiniz.

  15. Gülerman Ş. -İzmir dedi ki:

    Sekiz sene önce Akçay’dan getirdiğim kunzambağını burada bahçeye diktim. O zamandan beri çicek açıyor. İki senedir beyaz değil pembe açtı. Şimdi Antalya’ya taşınacağım. Zarar vermeden nasıl çıkarmam gerekiyor? Şu anda çiçek açmış durumda.
    ***
    Köklerine zarar vermeden sökebilmeniz mümkün değil ama korkmayın hiçbir şey olmaz. Gayet dayanıklıdır. Kendisini yenileyebilir.

  16. Fatih, Antalya dedi ki:

    Kum Zambağından ben de yetiştiriyorum. Aslında yetiştirilmesi gayet basit bir bitki. Yazın belirtildiği gibi tamamen susuz bırakmak yaramıyor ama bu denince çok sulamak da faydalı değil. Sadece toprağın hafif nemli olması yetiyor. Bu sene ilk defa toprak değişimini yapacağım. Her ne kadar sulansa da yaz ayında Akdeniz’de yaprakları kuruyor. Soğanın ykuya girdiğini sanmayın derim. Eğer poyrazdan etkilenmeyen ve aşırı güneş almayan bir yerde durur ve düzenli sulanırsa yazın da yaprak görmek mümkün Akdeniz ikliminde.
    ***
    Fatih Bey verdiğiniz bilgi için çok teşekkür ederim.

  17. Feyzi U. -Manisa dedi ki:

    Yıllardır hem tohumdan hem soğandan Kum Zambağı yetiştiriyorum. Akşam üzeri çiçek açıp ertesi günü soluyor. Bu nedenle tozlaşma biraz sıkıntılı ve fazla tohum üretemiyorum. Malum sahillerde tozlaşmayı gece helikopter böcekleri yapıyor ve onlar da burada yoklar. Çimlendirdiğim tohumlardan elde ettiğim soğanlar da çok yavaş büyüyorlar. İlgimi çeken şey sayın Ş. Gülerman (İzmir) tarafından yazılan notta “Sekiz sene önce getirdiği kum zambağı soğanlarının iki yıldır pembe açmaya başladıkları..” hususu oldu. Bu mümkün mü acaba? Çünki ben hiç bir kaynakta ve kendi ürettiğim kum zambaklarında bunu gözlemlemedim. Sayın Ş. Gülerman bu konuda buradan bilgi verirse çok sevinirim. Kişisel kanaatim aralarına amaryllis çiçeği soğanlarını karışmış olabileceği. Zarif ve güzel kokulu, sahillerin prensesi denilen kum zambaklarının daha çok üretilip yaygınlaşması ve sevilip korunması ne güzel olurdu. Manisa’da balkonumda tıpkı amaryllisler gibi üstelik normal Gediz Ovası toprağında, büyük saksılarda yetiştiriyorum.
    ***
    Feyzi Bey kum zambağı yetiştirmedeki gayretleriniz için tebrik ederim. Evet, tıpkı amarillis yetiştirir gibi normal toprakta yetiştirilir. Bilmeyenler tuzlu kumda yetişir sanıyor aldanıyor. Sonra da “ancak doğal ortamında yetişebilen bir bitkidir kimse yaşatamaz” diyorlar. Ş. Gülerman adlı kişi buraya bir şekilde ulaşmış ve yorum yazmış ama kimdir ve bir daha gelip diğer yorumlara bakar mı bilmiyorum.
    8 yıldır yetiştirdiğine göre bu bitkiyi iyi tanıyor olmalı. Amarillislerle karıştırmış olamaz zira aralarında çok büyük farklar var. Benim tahminim toprağın kimyasına ve köklerin topraktan etkilenmesine göre çiçekler renklenmiş olabilir. Ayrıca bazı soğanlı bitkilerde bazı virüsler yüzünden çiçek renginde değişimler olabiliyor (ki sağlıklı bir şey değildir ve bitki birkaç yıl içinde git gide güçten düşerek ölür).

  18. Hakan, Samsun dedi ki:

    Sakın bir sahilde bunlara rastladım ve 2 tane kadar söktüm. Nasıl yaşatabilirim? Bir de dibinde siyah tohum benzeri şeyler vardı. Bunlar onun tohumu olabilir mi?
    ***
    Bu sayfada sorularınıza dair bilgiler her türlü ayrıntısıyla mevcuttur. Lütfen okuyun. Tohumlara gelince: Tohum kapsülleri kurur sonra içlerindeki tohumlar yere dökülür. Sizin yerde bulduklarınız kendi tohumları mı değil mi bilemem. Siz o bitkilerde kurumuş çiçek sapları ve tohum kapsülleri var mı kontrol etmelisiniz.

  19. Birol, İstanbul dedi ki:

    Datça Knidos antik kentini gezerken bu çiçeği gördüm. Çoğu solmuş kurumuştu. Yeşil olanların resimlerini çektim. Kum zambağı olduğunu tahmin ettim. Soğanlarını sökemedim fazla da zorlamadım zarar veririm diye fakat tohumunu buldum ve aldım. Evde duruyor daha dikmedim. Deneyeceğim umarım yetişir. Sizin bilgileriniz çok faydalı. Öncelikle toprak işini halledeceğim.

  20. Dilek T. -İzmir dedi ki:

    Kum zambağının tohumlarını eksek çıkar mı?
    ***
    Evet çıkar. Yukarda ayrıntılı bilgi var.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)