Haseki küpesi – Columbine (Aquilegia)

Her renkten yalınkat ve katmerli çiçekli çeşitleri ve birbirine benzemeyen şekillerde çiçek açan çok çeşitleri olan bir bahçe süs bitkisidir. Ranunculaceae yani düğünçiçeğigillerden, tür olarak bilimsel adı Aquilegia’dır. Hasekiküpesi kesme çiçekçilikte de önemlidir. bakımı, yetiştirilmesi çok kolaydır.

Her renkten yalınkat ve katmerli çiçekli çeşitleri ve birbirine benzemeyen şekillerde çiçek açan çok çeşitleri olan bir bahçe süs bitkisidir. Ranunculaceae yani düğünçiçeğigillerden, tür olarak bilimsel adı Aquilegia’dır. Hasekiküpesi kesme çiçekçilikte de önemlidir. Bakımı, yetiştirilmesi çok kolaydır. Zırt pırt çiçekli süs bitkilerinin değiştirildiği zengin bahçelerinde sadece çiçek açacağı zaman ekildiği ve sonra sökülüp atıldığı için mevsimlik olarak da düşünülebilir. Aslında bulunduğu yerde kökten çoğalır durur, uzun ömürlüdür.

Osmanlı zamanından beri çiçek meraklılarımızın klasik favorilerinden olduğu isminden de anlaşılıyor. Osmanlı zamanında haseki kelimesi, emeği ve değerli katkıları ile birlikte kıdemli anlamına gelir. Padişah ailesinden hanımlara verilen bir sıfat olduğu gibi çeşitli devlet görevlilerinden saygıdeğer emektarlara da haseki denirmiş. Bu bitkinin bizde ilk tanınan cinsinin çiçekleri bir zamanlar Osmanlı jet sosyetesinde moda olan küpelere benzetilmiş, hasekiküpesi demişler.

Hasekiküpesinin kuzey yarımküresinde Avrupa, Asya ve Amerika kıtalarında çeşitleri doğal olarak bulunur. Kuzey Amerika’ya mahsus hasekiküpeleri kısa ömürlü olup tohumla yetiştirilmesi çok kolaydır.

Yerli hasekiküpesi: Pek toprak seçmez, fazla güneşten rahatsız olmaz. Eski saray çiçeklerimizdendir, uzun ömürlüdür. Tohumla yetiştirmede ikinci yıl çiçeklenirler. Kökten ayırma ile üretilmesi ise sonbaharda.. Veya ilkbahar başında, hareketlenmeye başlamadan önce yapılmalıdır.

Yeni ithal cinsleri: İyice humuslu toprak ve genellikle az güneş isterler. Cinsini öğrenmeli ve ona göre yetiştirmelisiniz. Bazıları üç dört yıl gibi kısa ömürlüdür.

Hasekiküpesi ne zaman çiçek açar? Leylaklarla beraber çiçeklenirler. Duruma göre, cinsine göre lalelerle aynı zamanda da çiçeklenebilirler. Haseki küpesinin çiçek açma süresi kısa değildir, aralıksız bir iki ay devam edebilir.

Çiçeklenmesini daha iyi hale getirmek için: Solan çiçeklerini hemen uçlarından koparın. Ana saptan yayılan saplarda tomurcukları tükenen yan sapları yok edin. Tümü bitince ana sapı dipten kesin. Yeni bir sap çıkarır. İlki kadar çok sayıda çiçek açamasa da gayet güzel olarak tekrar çiçeklenir.

Eğer kendi haline bırakırsanız sıradaki tomurcukların çiçeklenme kalitesinde düşüş olur ve tohumlar etrafa dökülür kendiliğinden çimlenir. Böylece kendiliğinden yetişen fideleri alıp başka yerlere ekebilirsiniz.

Farklı renkli haseki küpeleri bir arada yetiştirilince polenleri kolayca birbirlerine ulaşır. Böylece onların tohumlarından bambaşka melezler oluşur.

Tohumları toplama / saklama işi: Olgunlaşan tohumları kâğıt mendile sarın, kavanozlara koyun buzdolabında saklayın.

Toprak olarak çabuk kurumayan ve humuslu toprak istiyor. Toprak ne kadar humuslu ise o kadar iyi. Toprak fazla killi ise süzekliği perlit ile arttırılmalı. Bunda ponza taşı toprağa çabuk kuruma özelliği kazandıracağından dolayı perlit daha iyidir.

Bahçede, cinsine göre aralarında ortalama 30 – 40 cm mesafe olmalı (cücelerde daha kısa mesafe). Yanlarında hiçbir ot, başka bitki yetişmesine izin vermeyin. Havalar hafiften ısınınca toprak yüzeyini eşeleyerek yaprak çürüntüsüyle karıştırırsanız ve dibine birkaç santim yaprak çürüntüsü yayarsanız coşacağını göreceksiniz.

Sulama sıklığı: Toprağı hafifçe kuruduğu zaman sulamalısınız.

Işık ihtiyacı: En iyisi yarı güneşli / yarı gölgeli yerlerde yetiştirmektir. Koyu gölgeli yerlerde hasekiküpelerinden hiç de iyi bir randıman beklemeyin. Aşırı güneşte ise çoğu cinsleri kötü etkilenir.

Tohumla yetiştirilmesi: Çimlenmesi uzun sürdüğü için sabırla ve ümidinizi yitirmeden beklemelisiniz. Tohumları ilkbahardan yaz ortasına kadar her zaman dikebilirsiniz, nasılsa sonraki baharda çiçeklenecekler. Fakat erken çiçeklenen bazı ithal cinslerin yaz başına kadar çiçeklenebilmeleri için İstanbul iklimine göre tohumlar mart ayının ortasında dikilmeli. İstanbul için don tehlikesi nisan ayının girmesiyle sona erer. Bu şartta, nisana kadar iyi üşüyen ve bir yandan da su çeken tohumların nisan ortalarına kadar çimlenmesi garantidir. Diğer şehirlerde ne zaman ekeceğinizi buna göre hesaplayın.
1- Son don ihtimali olan zamandan 15 gün önce toprak yüzeyine serpin, gömmeyin çünkü tohumlar ışık ve güneş ısısı istiyor. Sonra hafifçe sulayın. Bazıları sulama esnasında toprağa karışabilir bir sakıncası yok. Suladıktan bir müddet sonra üstünü şeffaf naylonla örtün.
2- Don tehlikesi tamamen geçince (İstanbul nisanın ilk haftası içinde veya kasım günlerinin 150.günü) naylonu kaldırın.

İklim isteği:Türkiye’de hasekiküpesinin en sevdiği doğal iklim şartlarına İstanbul sahiptir. Güney sahil bölgelerimizde kuzeydoğuya bakan duvar diplerinde iyi bir gelişim gösterir. Kışa dayanıklılığı oldukça iyidir. Tüm cinsleri bütün bölgelerimizde çok yıllık olarak bahçelerde yetiştirilebilir. Kış koruması istemiyor. Yine de tedbir olarak Erzurum gibi kışları fazla sert geçen yerlerde sonbahar sonuna doğru toprak yüzeyi beş on cm yüksekliğinde kuru yaprak, saman, toprak vs. karışımı ile örtülmeli ki kökleri zarar görmesin.

Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 13 Nisan 2011

Etiketler: |

'Haseki küpesi – Columbine (Aquilegia)' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Satı - Ankara dedi ki:

    Sakarya’ya tatile gittim parkta … … gördüm. Çok hoşuma gitti bir karış kadar dikmek için koparıp suyun ve azbi toprak katarak naylon poşete koydum böyle köklenir mi?
    ***
    O bitki ile ilgili yazımdaki çoğaltma usulüne bakabilirsiniz.
    http://www.bitkivecicek.com/passiflora-carkifelek

  2. Tek çimlendirip sonrasını göremediğim bitki haseki küpesi oldu. Yukarıda yazmış olduğunuz şartları gerçekleştirip çimlendiriyorum. Yaz boyu üç yaprak olarak yaşıyor sonra yok oluyor. Sanıyorum yabani güvercinler de seviyor.. belki enazından ben öyle düşünüyorum. Yetiştiremememe bir sebep bulacağım ya! Nerede yanlış yaptığımı bulana kadar vazgeçmeyeceğim. Çok güzel ve nazlı bir çiçek.
    ***
    Humuslu toprak seven bitkiler alkalini yüksek toprak sevmez diye düşünürsek, belki bahçenizin toprağı fazla kireçli ise bu sebeple gelişip serpilemiyor sonra da kuruyor olabilir.

  3. Kasım Kurnaz - Ankara dedi ki:

    Tohumu nerden bulabiliriz acaba? Eğer biliyorsanız mesleğim çiçekçilik, yollayabilirsenin sevinirim.
    ***
    Çiçek satışı yapılan bölümleri olan AVM’lerde bulabilirsiniz sanıyorum. Koçtaş, Bauhaus vb. yerlerde.

  4. Hasan Ocak, Samsun dedi ki:

    Şu anda zengarden sitesinde ve gittigidiyorda 4 çeşit haseki küpesi fidesi satışı var.

  5. Meltem Yolgiden dedi ki:

    Üç farklı haseki küpesi tohumu aldım. Ne zaman ekebilirim?
    ***
    Bu konuda yazı içinde ayrıntılı bilgi var. Lütfen orayı okuyun.

  6. Sebahat, Afyon dedi ki:

    Size 2011 yılında haseki küpesini çok sevdiğimi ama tohumdan yetiştiremediğimi yazmıştım. Eşim gördüğü bir bahçeden istemiş. Sağolsun ev sahibi de toprağı ile kaldırarak vermiş. Ektiğim yeri çok sevdi. İki ayrı kökmüş. İki ayrı renk tomurcuk var üzerinde. Küçük olduğu için bu tomurcuklarından başka açar mı? Çiçek saplarını yazınızdaki gibi koparayım mı? Yoksa tohuma mı bırakayım.
    ***
    Henüz baharın başında sayılırız. Daha serpilip çiçek açar. Tohum almak için acele etmeyin. Şimdiki çiçeklerini solunca hemen koparın. Bir daha tohum ekerseniz acele etmeyin sulamaya devam edin. Çiçlenmediler diye vazgeçmeyin. Çimlenmeleri iki ay gibi uzun sürebilir.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)