Ful / Arap Yasemini / Jasminum Sambac
Bir Yasemin türü olan Ful bitkisinin çiçekleri çok güzel kokar, kokusu yoğun ve keskindir. Akdeniz ikliminde ful bakımı yetiştirilmesi kolaydır. Çiçekleri akşam açılır sabah kapanır. Yasemin cinsinden, zeytingiller familyasındandır. Bilimsel adı “Jasminum Sambac”tır. Bütün dünyada “Arap Yasemini” (Arabian Jasmine) ismiyle bilinir. Bizde Akdeniz ve Ege bölgesinde daha çok Ful derler. Ful ismi dilimize Arapçadan gelmiştir. Arapçada bu bitkinin adı “Ful”dur.
Anavatanı: Güney ve Güneydoğu Asya (Filipinler, Hindistan, Myammar, Sri Lanka)..
Başlıca özellikleri: Yapraklarını kışın dökmez. Soğuğa dayanıklı değildir. Tropikal, hem tırmanıcı hem çalı türü bir bitkidir. Tırmanmasın diye budamayı ona göre yaparsanız gardenya benzeri çalı görünümlü çiçekli bir bitki şeklinde tutabilirsiniz. Bir de fazla güneşte zaten çalı özelliği taşımaya meyilli olur, az güneşte tırmanıcı olur asma gibi uzar gider (asma özellikli gelişim göstermesi mevsimlere göre de değişebilir). Her halinde dekoratiftir. Güzel kokan çiçekleri cinsine göre değişen büyüklükte olur. Beyaz ve pembe / yalınkat ve katmerli açan cinsleri vardır. Çiçekleri yenebilir; yiyeceklerde kullanılabilir, yasemin çayı yapılabilir.
Çiçeklenme zamanı: Yaz başından sonbahar sonuna kadardır. Ne kadar çok güneş alırsa ve iyi bakılırsa çiçekleri o kadar büyük olur güzel olur. Çiçekli tomurcuklu Ful dallarını vazoya değil olgun bir domatese saplayıp ev içinde süs ve güzel koku için kullanmak eskiden bizim sıcak şehirlerde adetmiş. İhtiyacı olan suyu domatesten alırmış.
Ege ve Akdeniz kıyı kesimlerimizin geleneksel süs bitkilerinden katmerli ful.Fotoğraf: » Cittasslow botanik park
Kışa dayanıklılığı: Yurdumuzda kıyı kesimleri bölgelerinde bile kış şartları Ful için pek uygun değildir. Gerçi güney kıyı bölgelerimizde kış çoğu zaman ılıman geçer. Nadiren görülen don olaylarından dikkatle korunması şart.
Bol çiçeklenmesi için püf noktası: Sürgünlerin fazla uzamasına izin vermeden uçlarını koparırsanız çok sayıda yan dallar çıkarır: Çiçekler daima “yeni / taze” yan dallarda açar.
Budama: Her zaman yapılabilir.
Toprak: Bitkisel organik maddelerce zengin (humuslu), suyu iyi süzdüren, hafif ve gevrek, nötr veya hafif asitli / çok hafif alkalinli toprakları sever.
Işık ihtiyacı: Tam gün güneş veya yarım gün güneş.. Mesela doğuya veya batıya bakan duvar dipleri, pencere önleri yarım gün güneş alır. Koyu gölgeli olmayan alacalı gölgeli yerler de uygundur. Hiç güneş almaması çiçek açmamasına sebep olur.
Evde yetiştirilebilir mi? Aslında daha çok bahçe ve balkon bitkisidir. Evde yetiştirmek için toprak daha fazla havadar olmak zorunda.. Ayrıca bulunduğu yer havadar, sıcak, bol güneşli ve havası nemli olmalıdır. İyi yetiştirebilirseniz, yerini de severse ilkbaharda erkenden canlanır, ilkbahar ortalarında erkenden çiçeklenir, kışa kadar çiçeksiz kalmaz. Güneye bakan pencereler kışın sabahtan akşama kadar güneş alır; böyle bir pencere önünde bir de ev sıcak ve nemli ise kışın da gelişmeye çiçek açamaya devam edebilir.
Ev içinde Ful yetiştirmek için uygun toprak: Tavsiye edilenlere aldanmayın. Kim ne derse desin torf vb. sahte karışımlar çok su tuttukları için ev ortamına hiç uymaz. Yaprak çürüntüsü bakımından zengin, humuslu bahçe toprağı ile ponza taşı karışımı kullanmalısınız. Dış mekâna daha uygun bitkileri evde yetiştirmek için şu yazımda tarif ettiğim karışım çok iyidir, ayrıca asit / alkalin sorunları yoktur: » iyi bahçe toprağı
Sulama: Ful için genel anlamda sulama tavsiyeleri toprak kurudukça sulanması gerektiği yönündedir. Toprak ıslaklığını yitirince, nemini de biraz yitirince sulanabilir. Kışın nem de tamamen gidene kadar beklenilmeli sonra sulanmalı.
Besin verme: Genel amaçlı besinden verilebilir. Az dozajlı ama sık verilmesi Ful için çok daha uygundur. Benim toprak karışımı tarifim besin takviyesi gerektirmiyor, ta ki kökler saksının her yerini iyice kaplayana kadar..
Fazla hızlı büyüyüp fazla çiçek açıyorsa toprakta fazlaca köklenmiş ve fazlaca gıda alıyor demektir, o zaman dinlenme dönemi dışında besin takviyesi yapmanız iyi olacaktır.
Saksı: Kökler saksı içinde sıkı bir yumak oluşturmaya başlamaya doğru daha büyük bir saksıya almalısınız. Bazı bitkiler saksı içinde köklerinin yoğun sıkı yumak gibi olmasını sever, Ful öyle değildir.
Dinlendirme: (Ev içinde yetiştiriyorsanız) Kışa kadar gürce büyüyüp bolca çiçeklenen Ful’lerinizi kışın mutlaka dinlendirmelisiniz çünkü fazla yorulmuştur. Ortalama 12˚C derece serin bir yerde ilkbahara kadar az sulayarak dinlendirmelisiniz. Böylece sonraki kışa kadar yine verimli bir şekilde çiçek açar.
Çoğaltılması: Daldırma ve tepe çeliği ile kolayca köklenir. Çoğaltılması kolaydır. İlgili yazılarımı “Çoğaltma yöntemleri” kategorisinde bulabilirsiniz.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen konuşma dilinde yazmayın zorluk çıkarmayın.LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM
ful çiçeğim dışarda dondu. tekrar canlanırmı? çok üzülüyorm. lütfen cvp verin
************
Erzurum gibi bir yerde dışarda bıraktıysanız ölmüş olması büyük ihtimal. Normalde, fazla soğuklardan sadece yaprakları ve hassas dalları bozulur. İlkbahara kadar az sulayın. Üzülmeyin kışın dinlensin ilkbaharda eskisinden daha güzel büyür. Sadece sıfır ve altındaki soğuktan koruyun.
Ful çiçeği hakkında bilgi almak istiyorum. Bende ailemden kalma 70 senelik ful çiçeği var, üretmek istiyorum olmadı. Artık ölmek üzere. Bana yenisini almak için adres yazar mısınız? Nereden temin edebilirim? Ben Gemlik’te oturuyorum lütfen bana adres bildiriniz çok rica ediyorum. Saygılar.
Şefrola diye bir çiçek var mı?
***
Evet var. Şeflora. Orijinal yazılışını şimdi hayırlayamadım. Yakında hakkındaki bilgileri yazacağım.
Fulun parfümü var mı?
Eşim bu çiçeği çok seviyor ancak bir türlü ulaşamadık. Elinde olan ücretle satmak isteyenler lütfen ***** mail adresinden ualaşabilir mi çok memnun olurum..
(Sabit Durmaz’a…) Yasemin, çocukluğumun geçtiği evde yan komşumuzun bahçesinden bizim bahçeye sarkan kocaman bir ağaçtı ve bahçemiz buram buram yasemin kokardı. Ben de yıllarca çok aradım bu çiçeği. Tesadüfen Samsun Atakumda Marin Otelin yanındaki Gizem Çiçekçilikte buldum bu yaz. Şimdi balkonumda tekrar çocukluğuma dönüyorum onunla. Bu arada ful’ü başka bir çiçek sanıyordum yanılmışım.
Merhaba, öncelikle verdiğiniz tüm güzel bilgiler için özellikle teşekkür ederim. Benim iki arap yaseminim var ve ikisi de bu yıl yaz başında açıp bir daha hiç çiçek vermediler. Sürekli yeni sürgün vermeye devam ediyorlar ancak tek bir çiçek olmadı üzerlerinde. Yukarda verdiğiniz bilgileri okudum. Sürgünleri azaltmanın dışında ne yapabilirm (en az yarım gün güneş altındalar).
***
Önümüzdeki yaz şunu deneyin: İlk çiçeklendikten sonra, hiçbir tomurcuk yoksa yeni filizlenmeler biraz uzadığı zaman sulamayı azaltın. Her seferinde yapraklar iyice pörsüyene kadar sulamayın. Böyle 10 veya 15 gün kadar devam ettikten sonra her seferinde yaprakları yıkayarak bol bol sulayın. Belki bunun yaz boyunca tekrar tekrar yeniden çiçeklenmeye etkisi olabilir. Çok özenli bakılmayan, ihmal edilen bitkilerin daha iyi çiçeklendiğine herkes şahit olmuştur. Ayrıca, kesinlilke toprak saksı kullanmalısınız.
Bahçemde iki tane ful’um var ama ikisinden de tam randıman alamıyorum. Cılızlar hep, çiçek veriyorlar ancak çok gelişmiyorlar. Genelde yaprakları sarıya yakın, yemyeşil değil. Demir ihtiyacı çok olur diyorlar, ne önerirsiniz?
***
Demir ihtiyacı vesaire herkes bir şey der siz onlara bakmayın. Sonra, saksıda başka bahçede doğal toprakta başka ihtiyaçları var. Toprak suyu iyi süzdürür, havadar ve humuslu olmalı. Havadar olmayan toprakta yaşasa bile kökler çevreye dağılamaz gıdasını bulamaz. Çiçek açtıktan sonra zayıf dalları budamalısınız. Bu budama yılda bir defa, fakat eğer sizin orda bütün yıl gelişime devam ediyorsa yılda iki defa yapılabilir. Ayrıca jasminum sambac (ful) bitkisinin birkaç çeşidi var. İhtiyaçları da az çok farklı olabilir. Genelde fazla uzamazlar. Düzenli budamalarla kısa çalı şeklinde tutarsanız daha iyi olur. Toprak çok sert katı ise bunun da zararı olabilir. Eğer öyleyse ilkbnaharda sökün, 40 – 50 cm kadar derin ve genişlikte toprağı boşaltın, 4 ölçü humuslu yaprak çürüntülü toprak (veya iyi bir kompost), üç ölçü ponza taşı, iki ölçü kırmızı killi toprak karışımı ile doldurun fulünüzü dikin. Böyle bir toprakta çok daha sağlıklı ve kuvvetli gelişecektir.
bugün evimdeki ful çiçeğimde böcekler gördüm. Hemen toprağını değiştim. Üzerindeki parazitleri temizledim. Yaprakları teker teker sildim. Çiçekçilerden alınan topraktan parazit gelmiş. Sitenizde sağ alt köşedeki uyarınız çok doğru. Google.daki Ful ile aramalarda bu yazınızdan sonra girdiğim diğer sitede aynı yazınızı okudum. Lütfen kontrol ediniz. Taklitleriniz var. Doğru söylüyosunuz. Bu yasemin türünü teneke saksıya dikmek gerekirmiş okuduklarıma göre. Toprağını da değişirken sahile indim. Belediyenin gül-çiçek ektiği yerlerden toprak alarak değiştirdim. Saksılara iyi geliyormuş. Hatta lale ekilen topraklardan alınabilirse daha da süpermiş. Ben de denedim. İnşallah verim alırım. Yıbaşı veya Şubat Çiçeği denen çiçeğimi de o şekilde değiştirdim. Geçen yıl bir saksım bozulmuştu. Kopan boğumları denemek için başka bir saksıya diktim. Belediye bahçe toprağına. Şu anda tomurcuğu 7-8 mm oldu.
***
Yapraklardaki parazitler yeni topraktan gelmiş olsa bile toprak değiştirmek çözüm değildir, yanlıştır. Toprakların yaprak paraziti üretme özelliği yok. Hem bu mevsimde toprak değiştirmek çok tehlikeli.. Ancak ev yeterince sıcak ve havadar ise sorun olmayabilir. Şahsi bahçelerden tarlalardan izinsiz almak gibi belediye vs. kamu alanlarından toprak alıp kullanmak dinimizce caiz olmayan (hatta haram) şeylerdendir. Ayrıca o topraklar fayda değil zarar getirebilir. Her tavsiyeye güvenmemelisiniz. Size en güvenilir marka topraklardan alarak daima üç ay öncesinden alıp birbirleriyle karıştırarak dinlendirdikten sonra o toprakları kullanmanızı tavsiye ederim. 1/4 oranında ponza taşı da eklerseniz toprak çok daha sağlıklı olacaktır.
Ayrıca kendi karışımlarınızı kendiniz yapabilirsiniz. İki örnek:
http://www.bitkivecicek.com/iyi-bahce-topragi
http://www.bitkivecicek.com/pratik-kompost-yapimi
Yazılarımı izinsiz alanlar maalesef çok fazla. Tahminlerinizin çok çok üstünde, şu anda bile bazı yazılarım çalınıyor olabilir. Birkaç ay önce kopyalama engeli koydum bu biraz olsun hırsızları durdurabiliyor. Yazılarımı sık sık yenileyip daha iyi hale getirmeye çalışıyorum. Her yazım canlıdır benim. Diğer yerlerdeki yazılar bilgiler böyle değil.