Fesleğen ve Reyhan (Ocimum basilicum)
Fesleğen ve reyhan tamamıyla aynı cinstir. Nane ve kekik ile yakın akrabadırlar. Küçük yeşil yapraklı türüne fesleğen, büyük yapraklılarına reyhan denir. Büyük yapraklılarının kokusu da hafifçe farklıdır.
Fesleğen: Başlıca iki çeşidi var. En sık rastlanılanın yaprakları bir hayli küçük, çok sık dallı haliyle top şeklindedir. Diğer çeşidinin yaprakları bununkinin iki üç misli büyük olur, dallanıp budaklanması biraz daha azdır ve boyu daha uzundur.
Reyhan: Yaprakları fesleğen yapraklarından bir hayli büyüktür. Bazı çeşitlerinin yaprakları mor ve morumsu olur. Sanki dev fesleğen gibi yemyeşil yapraklıları da var. Reyhanlar fesleğenler kadar aşırı dallanıp budaklanmaz.
fesleğen ve reyhan Lamiaceae (ballıbabagiller) familyasının Ocimum cinsindendirler; bunların ortak bilimsel adı ise Ocimum basilicum’dur. Fesleğen ingilizcede “Lemon Basil” olarak bilinir. Reyhan ise Basil olarak, hatta daha çok Sweet Basil adıyla biliniyor.
Çoğaltılmaları:
Şimdi (yaz aylarında) her yerde yetişmiş fesleğenler bulabilirsiniz. Yakında çiçek açacaklar. Tomurcuklandıkları zaman ihtiyacınız kadarını kesip kurutun. Annem böyle kurutur sonra fesleğenli makarna yapmak için kullanır. İtalyanlar da fesleğenli makarna yapıyor ama fesleğen baharat olarak hiç de güzel bir şey değil. Canlı iken güzel kokuyor görüntüsü de güzel; en güzel şekli budur. Yani bir süs bitkisi olarak çok sevimli bir şeydir.
Dallarından çoğaltmayı hemen şimdi yapabilirsiniz. Herhangi bir yan dalını veya orta dalını kesin. Yandaki resimdeki benim yeni denememdir. Çok yıllar önce bir fesleğenden böyle 15 kadar dal ayırıp dikmiştim hepsi büyümüştü top top fesleğenler olmuşlardı. Evet, ilkbaharda ve yaz başlangıcında fesleğen bu şekilde çelik ile çoğaltılabilir. Dalı kesip aldıktan sonra toprağa dikeceksiniz. Toprak altında kalacak kısmı yapraksız olsun. Yapraklı ise o kısmın yapraklarını ince bir makasla diplerinden kesin. Dal çok ince olduğu için böyle ayıklayacaksınız. Koparmaya çalışsanız dal zarar görür.
Diktikten sonra sulayın. Toprak olarak orta kalite bir toprak olabilir. Güneşli bir yerde ise birkaç gün içinde yaprakları pörsüyüp kuruyacak gibi görünebilir ama bir yandan kökleniyordur. En kısa zamanda filizlenip büyüyecektir.
Yandaki resimde yukarda gördüğünüz dalın toprağa dikilmiş halini görüyorsunuz. »
2- Tohum ile çoğaltmak
Fesleğenler ve reyhanlar genelde yazın ortasında küçük beyaz çiçekler açar. Fesleğen bitkisi fazlaca dallanıp budaklandığı gibi çiçekleri de çok bol olur. Sonbahara kadar tekrar tekrar çiçeklenebilirler. Oluşan tohumları alıp bahara kadar saklayın veya bulundukları yerde toprağa karışmasını sağlayın. Bahar gelince o tohumlar çimlenip büyür. Tohumları alıp sakladı iseniz mart sonunda veya nisan başında ekin.
Fesleğenler kış gelince kurur. Ömürleri ilkbahardan sonbahar sonuna kadardır. Veya insan bakımı olmayan yerde iseler yazın ilk çiçeklerini açıp tohum verdikten sonra susuzluktan aşırı sıcaktan ölüp giderler. Toprağa dökülen tohumlar sonraki yıl yeni fesleğen bireylerini oluşturur.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen konuşma dilinde yazmayın zorluk çıkarmayın.LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM
çok severim kokusunu…
yaprakları kurumaya yüz tutunca…
makarnada değil ama domates salatasında kullanıyorum bir kez deneyin belki beğenirsiniz :)
ama bunca çabama hiç üretememiştim fesleğeni…
sayenizde hatamı anladım…
çelik yapınca…
ben yapraklarını elimle koparıyordum demek dalı zedeliyormuşum…
bu bilgi ışığında küpe çeliklerimde aynı nedenle tutmuyormuş demekki…
çok teşekkür ederim…
sağlıcakla…
Kokusunu çok severim, yakındaki çiçekçimde bulamamıştım. Fesleğen bulup çoğaltmayı deneyeceğim çok sağol
peki bakımı nasıl olacak ? sulamasını nasıl ve ne sıklıkla yapmamız gerekir?
bilgilendirirseniz çok sevinirim.. şimdiden teşekkürler.
***
Cevap:
Açık havayı, güneşi sever. Toprağı biraz kuruyunca sulayın.
Fesleğenim var yapraklarının rengi çok açık. Çoğu yerde gödüklerimin rengi daha koyu. Acaba cinsi mi farklı? Bir de gördüklerim daha derli toplu. Benim fesleğenimin dallarının araları çok açık daha derli toplu olması için ne yapabilirim,?
***
Toprağına ve yetiştirildiği yerin güneş alıp almamasına göre şekli de rengi de değişir. Aşırı güneş fesleğene iyi değildir. Hiç güneş olmasa o daha kötü. Orta karar güneşli bir yerde bulunmalı. Toprağını eşeleyin köklerine zarar vermeden sadece üst kısmı boşaltıp başka toprakla doldurun. Fesleğenleri genelde çok kötü topraklara dikip satıyorlar. Normal bir bahçe toprağında bile gür yetişebilir. Gübreye gerek yok. Sizin sorun ayrıca koyu gölgeli yerde bulunmaktan da kaynaklanmış olabilir.
***
Mustafa bey, sorunuzun tümünü büyük harflerle yazdığınız için silmek zorunda kaldım ama cevabımı okuyabilirsiniz:
Fesleğenleri toprağa dikmekle iyi etmişsiniz.
Fesleğen açık havayı ve güneşi sever. Balkonda tutmazsanız evde büyük bir ihtimalle bozulup çürüyeceklerdir. Balkonda tutmalısınız.
Sabah kurumaya yuz tutmus feslegenlerimi makasla kesip kurutmak icin tepsiye dizmistim. Kökleri saksisinda kaldı. Acaba tekrar filizlenirler mi? Köklerini sokup ayni topraga anlattığınız gibi yapraklarını mı diksem?
***
Bu mevsimde fesleğenlerinin kurumaları çok erken. Kök kısmı canlı ise filizlenip büyümeye devam eder.
Güneydoğu’da yetişen feslehen tohumlarını nereden bulabılırız?
***
Bunu hiç duymadım bilmiyorum.
Arkadaşlar ben fesleğen çiçeğini çok severim. Hele elimizi fesleğen çiçeğine sürünce onun o güzel kokusunu koklamakdan zevk alıyorum. Ve bu metini yazdığınız için sizlere çok teşekkür ederim.
Çelik ile çoğaltma kısmını ben anlayamadım biraz açarmısın çelik ne oluyor?
***
Dal parçası demek. Saçma bir kelime. Çelikle ne ilgisi var ki? Öyle demişler öyle kalmış. İngilizcede cutting denir. Kesilerek alınmış parça anlamında.
Biz bugün fesleğen aldık ama fesleğenin nasıl bakılacağını bilmiyoruz. Bana yardımcı olur musunuz?
***
Fesleğen sadece açık hava istiyor yani dışarda tutacaksınız. Biraz da güneş alabilmeli. Toprak kurudukça sulayın. Kışa doğru ölecek tohumlarından alıp saklayın.
Cevap için teşekkür ederim, bu işlemi öğlen uyguladım toprağa diktim suladım ancak akşam bir geldim diktiğim fesleğen resmen solmuş gitmiş. Biraz solması normal demişsiniz ancak benimkinde pek umut görünmüyor. :) Nerede hata yapmış olabilirim?
***
Herhalde güneşte veya çok rüzgarlı yerde bıraktınız. Çok solda da zamanla düzelebilir. Güneşten ve fazla rüzgarlı yerden koruyun. Ama dışarda açık havada durmalı bu da önemli.
Ben 11 yaşında bir çocuğum ben de 4 tane fesleğen çoğalttım verdiğniz bilgiler için çok teşekkürler ama fesleğenleri ben suda da köklendiriyorum.
Bir gün bekleyip diğer gün sulayın. Gölge bir yerdeydi ama sulama vakti geçince sarardı yeni yeni yeşeriyor :)
Çok faydalandım teşekkür ederim. Biz büroda kokusundan dolayı yetiştirdik ama 15 gün sonra soldu. Galiba çok su verdik. Fazla güneş de görmedi.
***
Doğrudur. Ayrıca fesleğen açık hava ister, kapalı yerleri hiç sevmez.
Benim de fesleğenim var üç tane ama kışın açık havada donarsa nolacak ki?
***
Fesleğen zaten birkaç aylık ömürlüdür. Tohumunu alıp her ilkbaharda tohumlarını yeniden ekmelisiniz.
syn: Mustafa Bey; ben reyhan yani fesleyen yetiştiriyorum ve 14 aydır ölmediler de tohuma da kalmadılar.
Reyhanım var yavaş yavaş yaprakları karararak kuruyor. Bir aydır sulamıyorum. Yaza tekrar aynı saksıdan çıkar mı? Kışın nasıl koruyayım bakayım?
***
Bunlar mevsimlik. Her yıl tohumunu alıp ilkbaharda yeniden dikeceksiniz. Kışın sıcak evde güneşli pencerede belki yaşatabilirsiniz, o zaman kurtulur.. ama bir daha tohum alın bunları kışın hayatta tutmak pek mümkün değil.
Ama tohum vermedi ki.. Annemim bahçesinde heryıl aynı yerden çıkardı reyhanları ordan getirmiştim.
***
Siz güneşten mahrum etmişsiniz çiçek açmamış tohum vermemiş. bu bitki hem açık hava istiyor hem güneş istiyor. Her yıl tohumunu alıp saklayacaksınız ilkbaharda yeniden ekeceksiniz.