Çin Çilek Ağacı Myrica Rubra / Yumberry
Çin Çileği (Myrica Rubra) kışın yapraklarını dökmeyen, 10 – 20 metre yüksekliğe ulaşabilen bir ağaçtır. Anavatanı güney Asya, özellikle güney Çin bölgesidir. Meyve iriliği, rengi ve olgunlaşma süreci farklı olan birkaç cinsi vardır. Meyvesi Çin ve çevresinde binlerce yıldır oldukça fazla sevilir ve çok para getirdiği için ticari değeri yüksektir. Meyvesi önemli olmayan Myrica Rubra cinsleri parkların bahçelerin süslenmesinde kullanılır. Yurdumuzda doğu Karadeniz ormanlarımızda da kendiliğinden yetişir. Belki çok eski zamanlarda Çin’den getirilmiş ama ticari üretimine önem verilmemiş olabilir.
“Dioecious” bitkilerdendir yani ağaçlar ya erkek ya dişidir. Erkek ağaçlardaki çiçeklerin polenleri dişi ağaçların çiçeklerine genellikle rüzgârla ulaşır.
Meyvesinin kalitesi ve sağlığa faydaları: Avrupa’da “Yumberry” adı ile Çin çileğinin meyve suyu satılır. Çin çileği meyvelerinde doğal olarak çok şeker ve çeşitli doğal meyve asitleri bulunduğu için çok güzel lezzettedir. Vitaminlerce ve minerallerce zengindir. En çok C vitamini içerir. Lezzetli meyveleri çiğ olarak yenebildiği gibi meyve suyu, reçel, şekerlemeler ve alkollü içki yapımında da kullanılır.
Yüksek tansiyona, kalbe, mide rahatsızlıklarına, kolesterole iyidir. Görmeyi keskinleştirir katarakt oluşmasını önler. Daha birçok faydaları anlatılıyor.
Yetişeceği bölge özellikleri:
Yarı tropikal iklimlerin bitkisi olan Çin çileği nemli hava ve asitli toprak istiyor (pH 4-5). Az asitli toprakları da tolere edebilir (pH 6 – 6,5). Kışın en fazla sıfırın altında on (-10) soğuğa dayanabilir. Yazın 35 dereceden fazla sıcağa dayanamaz. Dikileceği toprak humusça zengin değilse torf karıştırılması daha iyi olur.
Yıllık yağış miktarı ve aylara göre yağışların dağılımı meyve kalitesinde ve verimliliğinde önemlidir. Yıllık ortalama 1300-1700 mm civarlarında yağış yeterlidir; ilkbahar aylarında (mart, nisan) ise ayda 160 mm’den az olmamalıdır yoksa meyvelerde kalite ve verim düşer.
Havanın yüksek nemliliği de büyük önem taşıyor zira düşük nemli hava bu bitkinin çiçeklerinin polenleşmesinde elverişli olamıyor.
Yurdumuzda Çin Çileği üretimi: Yukarda anlattığım bütün bu gereksinimlerine göre, Doğu Karadeniz bölgemiz için oldukça uygun bir bitkidir. Zaten Türkiye’de ticari maksatla Çin Çileği yetiştiriciliğine başlandı. Orta Karadeniz bölgesinde Tosya’ya dışarıdan getirilen Myrica Rubra fidanları dikildi. Önümüzdeki yıl meyve vermeleri bekleniyor. Tosya’nın iklimi iyi bir verimlilik sağlayacak mı, başarı oranı ne olacak, önümüzdeki yıllarda göreceğiz. Bence Trabzon ve Rize’ye daha uygundur. Çay üretiminde son yıllarda düşük gelir karşısında zor duruma düşen Rizelilerin bazıları Kivi üretimine geçmişti, geçen yıl başarı oranı çok yüksekti. Trabzon, Giresun, Rize meyve üreticileri Çin çileğini de denemeliler.
Budanması: Meyveler bir yaşındaki dallarda olduğu için budamada dikkatli olunmalıdır. Uzayıp gitmesine izin verilmezse fındık gibi çalı şeklinde yetiştirilebilir. Bu tür budama ceviz ağaçlarında da yapılıyor, böylece devleşmeyen ağaçlardan ürün toplamak kolaylaşıyor.
Çoğaltılması: Yarı olgun dallardan çelik ile yazın sıcak aylarında çoğaltılabilir. Çelikler açık havada gölgelik bir yerde köklendirilmelidir. Olgun dal çeliğinden kasım aralık aylarında, daldırma ile ilkbaharda çoğaltılabilir. Tohum ile çoğaltılmasında tohumlar sonbaharda ekilir. Kışı toprakta geçiren tohumlar ilkbaharda çimlenir. Ayrıca köklenmiş kök sürgünleri (piçleri) kışın bitkinin uyku döneminde ayrılmakla çoğaltılabilir.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen konuşma dilinde yazmayın zorluk çıkarmayın.LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM
SARMA YAPARKEN RDUNYA İÇİN ARAŞTIRMA YAPARKEN SİTENİZE RASTLADIM .ÇOK GÜZEL ÇOK FAYDALANDIM TEŞEKKÜRLER .ASLEN GİRESUNLUYUM.ÇİN ÇİLEĞİNİ GÖRÜNCE ÇOÇUKLUĞUM (35 YIL ÖNCESİ GELDİ AKLIMA BİR KOMŞUMUZUN BAHÇESİNDE VARDI.HATTA MEYVE ZAMANI DALLARINI KOPARIR VAZOYA KOYARLARDIUZUN ZAMAN ORADADA YAŞAR GİDİP GELEN BU MİNİK MEYVELERDEN ATARDI AĞAZINA. DEMEM O Kİ GİRESUNDA BUBİTKİ ZATEN YETİŞİYOR FAKAT TARIMI YOK:) SAYGILAR…
Yurdumuzun çok yerinde dağlarda yetişir
Benim yöremde anderhane denir. Ayı yemişi denir. Koca yemiş diyende var.
************************
Ziya Bey, bu bitki gerçi Türkiye’de doğal olarak yetişen bir bitki değildir ama doğu karadeniz bölgemizde ormanlarda bulunuyor. Herhalde Osmanlı zamanında veya daha önce Çin taraflarından getirilmiş ve zamanla özel yetiştirilmesi bir şekilde bırakılmış olsa gerek. Ormanlarda yabani olarak yetiştiğini söyleyenler var. Sizin yöreniz de herhalde doğu karadeniz bölgemizdedir.
Şimdi ticari üretim için dışardan fidanları ithal ediliyor. İthal edenler doğu karadenizde zaten bulunduğunu ya bilmiyorlar ya da ithal ettikleri daha verimli bir cinsinden olsa gerek. Veya toplu olarak çok sayıda fidan ithal etmek onlara daha kolay geliyor.
bu ağaç Trabzon’un Yomra ilçesindede kendiliğinden meşelik alanlarda yetişiyor.. ben kendi fındık bahçemizin içine bu meyvenin fidanını ormandan söktüm ve diktim.. acaba dişi erkek durumuna göre meyve vermeyebilir mi? şuanda yarım metre boyunda ve gayette iyi büyüyor.. nemi sevdiğini düşünüyorum.. zira kendiliğinden ormanlarda yetişiyor.. ormanın içindekiler acayip meyve veriyor ve kendiliğinden hem de.. biz de anderhana diyoruz.. ezzetli oluyor.. dün gezerken ormanda birçok küçük fidanını gördüm.. kendiliğinden bitivermiş .. koparıp kendi bahçeme dikeceğim..
verdiğiniz bilgiler için sağolun..
******************
Eğer bu ağaçların yetiştiği orman sizin fındık bahçenize çok yakın değilse birkaç ağaç bir iki metere aralıklarla dikilse daha iyi olur. Benim merak ettiğim bir şey var: Acaba fındık yerine bunlardan yetiştirseniz daha kârlı çıkmaz mısımız? Sizin bölgeye anderhane ağaçları fındıktan çok daha uyumlu.
degerli hemşerim ben bu çilek fidanlarından çokaradım bulamadım bu fidandan bana kargo aracılıgıyla göndermeniz mümkün olursa kargo ve fidan parasını size gönderebilirim 2 adet yeterlidir teşekür ederim
************
Hasan bey, Tosya’lıların dış ülkelerden ithal edildiğini duymuştum. Belki onlardan alabilirsiniz. Doğu karadeniz bölgemizde ormanlarda kendiliğinden yetişebiliyormuş, tanıdıklarınız varsa sizin için bulmalarını isteyeceksiniz. İthal edilenlerle aynı kalitede meyve veriyorlar mı bilmiyorum.
Hasan bey, ben ormanda mevcut olan, kendiliğinden yetişmiş olan fidanlardan size gönderebilirim. bu fidanlar takriben yarım metrenin altında fidanlar.
sayın Türkoğlu kargo parasını ben öderim. tarhan köyü çorum adresim. sizde hangi kargoya verdiğinizi bildirirseniz ben alırım kargoyla. fidanların boyu küçük olsun fark etmez. şimdiden teşekürler…
sayın Türkoğlu mümkünse bana üç adet gönderebilirmisin kargo ücretini öderim bunlarda erkek dişi oluyormuş nasıl ayırt edebiliriz fidanı şimdiden teşekürler…
Türker Bey mail filan bırakmadı, artık buraya tekrar bakmayı düşünür mü bilmem. 18 gün arayla iki defa bu sayfaya gelmiş. Arada bir gelip kontrol etmeyi unutmayın.
fıde ıstıyorum nasılgoruşebılırız
çin çilek fidanı arıyorum
Çİn çilek ağacı (myrica rubra) kocayemişe yani halk diliyle anderhaneye benzemektedir. Ancak yaprak yapısı bakımından farklıdır yaprak olarak manolyaya benzer. Hem salkım şeklinde hemde kiraz gibi meyveler vermektedir. Ayrıca kocayemişten daha iriliğe sahiptir. kendi ürettiğim 10adet fidanım bulunmaktadır. Meyve tutumu sağlandığı zaman alıcılara garanti edilerek satılacaktır.
***
Ali Bey, Anderhane ile kocayemiş aynı şey mi, ve Trabzon ve cıvarında Çin çileğinin aynısının ormanlarda kendiliğinden yetiştiği doğru mu? Kesin bir bilgi bulamadım. Beni aydınlatırsanız çok makbule geçer. Anderhane dediler yazımın başlığını bile değiştirdim. Yanlışsa tekrar düzeltsem iyi olacak.
Trabzon ve civarında yetiştiği doğrudur. Yanlız bunun adı kocayemiş yani halk diliyle anderhane ikiside aynı şey. Kocayemiş (anderhane) ormanlık alanlarda doğal olarak bulunmaktadır. Genelde sahile yakın şeritlerdeki çalılık (maki) gibi yerlerde daha çok rastlanmaktadır. Çin çilek ağacı ise kocayemişe benzemekle birlikte yaprak yapısı ve meyve iriliği açısından farklıdır. Kocayemiş (arbutus uneto) çin çilek ağacı (myrica rubra)dır. googleden görsellere yazarak rahatlıkla aradaki farkı görebilirsiniz.
***
Bir ara Google’dan bakmıştım ama pek güvenemedim. Trabzon’a yolum düşmüyor ki her şeyi bizzat göreyim öğreneyim.
Sizin sözlerinizden anladığım kadarıyla Anderhane Kocayemiş’e deniyor. Çin çileğine anderhane demeleri yanlış. Yazımın başlığı ile baş tarafındaki anderhane kelimelerini kaldırıyorum şimdi.
Evet unutmadan sölüyüm çin çilek ağacı trabzonda doğal olarak olduğunu sanmıyorum hatta türkiyede.Çünkü tosyada yetiştiriciliğine dışarıdan getirilen fidanlarla başlanmış. Ben bile dışarıdan tohumunu getirerek çoğalttım. Kocayemiş ve çin çilek ağacı bazı sitelerde satılmakta yanlız aşırı fiyat talep etmektedirler.
Siteniz çok güzel ve bilgilendirici olmuş. Yazının başlığı ilgimi çekti hemen başladım okumaya. Çin çileğinin faydalarını okudukça acaba bizim Tosya’da yetişir mi diye düşünmeye başlamıştım ki yazının devamında Tosya’da yetiştirilmeye başladığını okudum şaşırdım. :) Evet başka kaynaklara da baktım bizim burada yetiştiriliyormuş. Bakalım bu sene gidip yerinde göreceğim meyvelerini.
Ben de çin çileği fidanından istiyorum. Bu konuda bana yardımcı olabilecek biri, gönderebilcek biri var mı? Belki buralarda dağlarda bitiyordur kendiliginden sonucta Bolu da karadeniz iklimine sahip. Ama bitkiyi ayırt etmekte emin olamam. Annemin bazı rahatsızlıklarına iyi geleceğini düsündüm yazıyı okuyunca. O yüzden merak ettim.
***
Sağlık meseleleri çok ciddi şeyler. Böyle olmadık şeylerde muciza aramayın. Yapacağınız şey günümüzün tıp imkanları ile annenizin rahatsızlıklarının sebebini öğrenerek gereken tedaviye hiç vakit kaybetmeden başlamanızdır. Hem bu bir ağaç. Ha deyince meyve vermez, meyvesi her mevsimde olmaz. Ayrıca sadece doğu karadeniz bölgemizde bulunabilir. Sizin oranın iklimi de bitki örtüsü de doğu karadenizden çok farklıdır.
Lütfen ağaçın görüntüsünü de koyar mısınız?
***
Tamam, şimdi yazıda birkaç resim var, üstlerine tıklayarak daha büyük görebilirsiniz.
Yaprağını dökmeyen “ağaç çileği” şeklinde arama yapınca sitenizle karşılaştım. Kastamonu Ağlı ilçesindeyim.Buraya 6 Mayıs günü Azdavay ilçesinden çarşı ortasında bu fidanlar satılıyordu. Üç tanesi on liradan. Bana on liraya dört adet verdi.Yaz boyu çocuğa bakar gibi bu bitkilere çocuk gibi baktım. Yaz boyu bir gelişme göstermediler. Bu oldukça ilgimi çekti. Birçok araştırma yaptım ve kimseden bilgi alamadım. Bendeki bu dört fidan buradakilerden olduğunu sanıyorum.
Çok ilginç bir şey oldu. Havalar soğuyunca benim fidanlarda büyük bir gelişme oldu. Canlandılar, filiz vermeye başladılar. Malum kış yakın. Bunları içeri alsam mı almasam mı diye düşünürken burayı buldum. Ben emekli öğretmenim. Oğlumun tayini için buralara geldim. Bir süre daha kalacağız. Yakında bu fidanlarımın resimlerini kendi yaptığım aglipastirma.com sitesinde yayınlayacağım. Sitemi izlerseniz görürsünüz. Saygılarımla Mustafa KARAÇİFTCİ
***
Mustafa bey, bu bitkinin Ağlı kış şartlarına dayanacağını sanmıyorum. En azından genç fidanlar kışın iyi korunmalıdır. Serin havaların başlamasıyla filizlenmeler olması muhtemelen yazın havanın sıcaklığına göre nem oranının bu bitkinin ihtiyacına göre çok düşük kalmasıdır diye düşünüyorum, yani havalar serinleyince havanın nem oranı yeterli olmuştur. Şöyle düşünmeliyiz: 25 derece sıcaklarda nem oranı %50 üstünde olmalı, 30 derece civarı sıcaklıkta nem oranı en az %75 olmalı. Aksi takdirde fazla nemli hava isteyen bitkiler rahatsız olur. Sitenizi takip edeceğim.
Çin çilegi bitkisi 1979 senesi izmir focada askerken daglık yamaclarda cok vardı. Ne oldugunu bilmeden cok yedik. Güzel hoş aroması olan bir meyva. Bugün gürcistan uyruklu bayandan birkac ağac cileği fidesi aldım. Yanlız sitenizde gördügüm meyvadan farklı. Normal meyvası yer cilegi gibi. Dikecem tutarsa sizlerle paylaşırım.
İki yıl önce çilek ağacı fidanı diye iki adet fidan aldım. Fidanı satan kişi bu fidanların Rusyadan geldiğini ve soğuk iklime dayanıklı olduğunu söylediği için yayladaki bahçeme diktim. Bu fidanların bir yıl içinde meyve vereceğini şöylemişlerdi ancak iki yıldır hiçbir meyve görünmedi. Ağaçların çilek ağacı olduğundan şüphelenmeye başladım.
***
Soğuk iklim demekle genelde kışları sert geçen karasal iklim kastedilir. Rusyada öyle yerler çok. Eğer o tür iklimin bitkisiyse kesinlikle ağaç çileği değildir.
Ağaç çileği yada Çin çileği denilen bitkinin meyveleri çok hoşuma gidiyor. Ben de onu üretmeyi düşünüyorum. Muğla dağlarında ve İzmir Kemalpaşa, Armutlu, Ören dağlarında bulunduğunu biliyorum. Yetiştirmek istiyen arkadaşlar kök sürgünlerinden çıkarıp dikebilirler.