Çelikten çiçek çoğaltmak, tepe çeliği

Süs bitkilerini çoğaltma yollarından “çelik” ile çoğaltma yönteminin çeşitleri vardır. Bu yazımın konusu “tepe çeliği nasıl yapılır”.

Çelikle çoğaltmada hangi yöntemi kullanırsanız kullanın, tohumla çoğaltmadan daha avantajlıdır. İki faydasını yazayım:
1- Bitki melez ise “tohum” ile üretilen yavrular çok farklı olabilir. Meselâ pembe çiçeklisini beklerken beyaz veya kırmızı çiçeklisi ile karşılaşabilirsiniz. Veya tohumun oluşmasında çiçeğin dişi organına aynı bitkinin başka bir çeşidinin poleni gelmiştir, yeni ürün melez olur farklı olur. Çelikle çoğaltmada ise ana bitkinin birebir kopyasına sahip olursunuz.
2- Tohumla üretmede (çok az türler müstesna) bitkinin gelişmesi bir hayli uzun zaman alır ama çelikler çok çabuk büyür.

Tepe çeliğinden başka daha ne gibi çelikle üretim yolları vardır, tıklayın:
» Çelikle Üretim Metotları

Tepe Çeliği ile üretim aşamaları

1- Çelik alma: Tepe çelikleri genelde dalların yeni gelişen taze uçlarından, birkaç yapraklı en taze yerinden alınır. Çok da uçtan değil: uç filiz haricinde en az iki boğum olmalı ve elbette uç filiz kısmı olmalı. Çelik o kadar taze dallardan olmalı ki, sadece en altta bir veya bir çift yaprak “tam olgunlaşmış” olmalıdır. Çelik almayı sabah erkenden en serin saatlerde almalısınız ki dokularda su azalması olmuş olmasın. Sonra dikene kadar suda bekletin.

Leylaklarda farklı; dalın taze ama iyice olgunlaşmış, henüz tam odunlaşmamış yerinden kesilerek çelik alınır. Çoğu küçük ağaç ve büyük çalı türlerinde böyle tepe çeliği alınır. Çelik alacağınız bitkiler hakkında önce iyi bir araştırma yapmalısınız.
Güllerde de buna benzer olarak tepe çeliği almalısınız.

Toprak altında kalacak kısımdaki yapraklar diplerinden keskin bir makasla kesilmelidir elle koparılmamalıdır. Dalda, en alt boğumun hemen altından başlanarak aşağı doğru kaydırarak en alt uç kesilmeli (yani dalı tam enine değil biraz uzunlamasına kesin). Kesmede kullanacağınız aleti önce sterilize etmekte yarar var.

Çelikleri dikmeden önce dip uçlarını köklendirme hormonu tozuna bulamak iyi sonuç verse de şart değildir. Bu sadece işi garantiye almak içindir.

2- Kullanılacak toprak ve sulama: Çeliklerin köklendirilmesinde toprak kullanmak köklenmeyi zorlaştırır, çelikleri çürütebilir. En yaygın kullanılan ve en sağlıklı karışım torf + perlit karışımıdır. Sadece perlit kullananlar da var. Karışım yeterince nemli olmalı. Fazlaca sulu olmamalı. Karışım ele yapışır derecede ıslak ise çelikleri diktikten sonra sulamayın. Islaklığı hissedilmiyorsa çelikleri diktikten sonra çok hafifçe sulayın.

3-  Köklendirme ortamı: Köklendirmeyi kesinleştirmede önemli bir faktör, bol nemli hava ve uygun sıcaklıktır. Nemli ortamı tam şeffaf kapaklı kaplar kullanmakla ya da kasanın veya saksının üstünü naylon streç ile sıkıca kapatmakla sağlayabilirsiniz. Ya da saksıyı naylon torbaya koyup iyice bağlayın. Pet şişe içinde de yapabilirsiniz. Bu durumda, nem kaybı olmayacağından dolayı fideler köklenene kadar, yeni yerlerine alınıncaya kadar sulamak hiç gerekmeyebilir. Fakat nemli kapalı ortam sağlamak her bitki için şart değildir hatta zararlı olabilir. Onun için yetiştirmek istediğiniz bitkiler hakkında her konuda iyi bilgi edinmelisiniz. Biraz araştırmacı olun.

Uygun sıcaklık: Çoğu bitkilerde 22 – 24˚ C dereceler arasıdır. Fazla serin havaya ihtiyacı olan bitkilerde 18 – 20˚ C dereceler arası veya kaç derece sıcaklık tavsiye edilmişse ona göre davranılmalıdır.

Uygun ışık: Direkt güneş ışığı değil filtrelenmiş güneş veya çok aydınlık sağlanmalı. Kışın veya kapalı mekanlarda yapay ışıklandırma kullanılacaksa günde en az 15 saat ışıklandırma yapılmalı.

4- Köklenmenin anlaşılması: Bazı bitkiler bol nemli ortamda önce filizlenir yeni yapraklar çıkarır sonra köklenir. Köklenmenin gerçekleştiği en az iki yeni yaprak çıkınca ve bunlar olgunlaşınca anlaşılır. Bazı bitkiler bir süre hiç yaprak vermeyebilir ama köklenme tamamlanmıştır. Bir ay geçtiği halde hiçbir gelişme yoksa köklenme gerçekleşmiş olabilir, kontrol etmek gerekir.

5- Fidelerin dikilmesi: Köklenmiş fideler uygun toprağa ekildiklerinde bir hafta yine yoğun nemli ortamda bulundurulmalı ki kökler aktif olsun yeni toprağa çabuk uyum sağlasın ilerlesin. Her bitki için şart değil. Tedbir için kalın köklülerde 4 – 5 gün, ince köklülerde 6 – 7 gün yoğun nemli ortamda tutabilirsiniz. Yine naylonla kaplayarak veya üstüne pet şişe geçirerek.

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.