Hangi türleri?
Çiçek açması için fazla büyümesini beklemek gerekmeyen her tür olabilir. Yediveren güllerinin hemen bütün türleri uygundur. Sarmaşık güllerini ve yılda bir defa mayıs haziran aylarında çiçek açan gülleri tercih etmeyin. Minyatür güller ise iç mekanlara daha uygundurlar ama sadece süs için işe yararlar, hiç kokmazlar.

Ortam, ışık, hava
En uygun ortam batıya bakan pencere önü, kışın ise güneye veya güney batıya bakan pencere önüdür. Pencereden uzak tutmamalısınız ki gündüz vakti mümkün olduğu kadar bol güneş alabilsin.
Yazın pencereler açık olmalı. Klima kullanıyorsanız pencereleri açık tutmaya gerek yok, yalnız odayı fazla serin yapmayın. Yaz boyunca 22 derece size de ona da yeter. Klima kullanmıyorsanız ve gülünüz açık pencerenin tam önünde bulunmayacaksa ve tabii batıya bakan pencere önündeyse, öğle vaktinden ilkindi ezanına kadar pencere tülü ile güneşi filtrelemelisiniz ki güneşin fazla kuvvetli gelen ışınları yaprakları yakmasın. Açık havada zararı yoktur ama kapalı mekânda aşırı güneşin zararı olur. Diğer saatlerde tülü açmalısınız ki gül ışık ve güneş yetersizliği çekmesin.
Kışın (klima kullanmıyorsanız) odayı sık sık havalandırmalısınız.

Toprak
Saksıda gül yetiştirmek için en uygun ve hariçten besin takviyesi gerektirmeyen karışım:
4 ölçü iyi bahçe toprağı + 1 ölçü “kırmızı” killi toprak + 1 ölçü yanmış sığır gübresi + 2 ölçü ponza taşı + 1 ölçü perlit + bir ölçü ufalanmış odun kömürü

Saksı
İçi ve dışı cilasız olan toprak saksı kullansanız daha iyi olur. Saksı çok büyük olmamalı yoksa gül bol dallanır az çiçek açar.

Yıkama
Güller için, özellikle içmekânda yetiştirilen güller için hayati önem taşıyor. İlkbahardan sonbahara kadar her gün hatta sabah akşam yapraklarına (alttan üstten) bol bol “ılık” su püskürtmelisiniz. Su serin olursa hastalıklar baş gösterebilir. Gülünüzü yıkamazsanız her çeşit böcek, mantar vesaire türünden hastalıklar gülünüzün yapraklarını mahvedeceklerdir. Yıkamayı kışın haftada bir gibi daha az yapabilirsiniz.
Yıkamanın, gülünüzü bitlerden hastalıklardan uzak tutmaya önemli faydası olduğu gibi filizlenme, çiçeklenme gibi yeni yeni gelişim göstermesine çok büyük yardımı olur.

Bu kolyosun rengi bana çok farklı geldiği için almıştım. Bol güneşte renginin bir hayli farklılaşacağını düşünüyordum. Rengi çok değişmedi.. bir ayda ne kadar değişmiş resimlere bakın.

Bir aylık gelişim fena sayılmaz ama çok daha iyi olması gerekiyordu. Resimde iyi görünmüyor fotoğraf makinesi kalitesiz. Gerçeği çok daha canlı renklidir. Burada ayrıca biraz da küçültülmüş hali.

Aslında çok daha fazla serpilmesi gerekiyordu. Camekanlı balkonda yeri fazlaca sıcak, fazla güneşli.
Daha havadar bir yerde olsa daha çok büyürdü. Bir de toprağı iyi değil. Eskiden kendi bahçemizin toprağını bir şey katmadan direkt kullanırdım. çok iyi büyürdü dallanıp budaklanırdı. Yapraklar kocaman olurdu. Şimdi mecburen piyasada satılan torflu karışımları kullanıyorum. Bu herhalde ancak eylülde havalar serinleyince kasım ayına kadar kayda değer bir gelişim gösterecek gibi görünüyor.

Yapraklarına dikkat ederseniz ebru sanatı işine benziyor. Hatta biraz da suluboya çalışmasına. Alt yapraklardan bazılarında sanki boya kenarlarda toplanmış topaklanmış gibi, çok ilginç. Bu işlerle görevli melekler kesin vardır.

Bu bitki hakkında bilgi için tıklayın: » Kolyos çiçeği
Oradaki resim farklı, benimkilerden değil. Aslında o renklisine alışığımdır. Bol güneşte yetiştirilince hiç yeşili olmaz. Yalnız bir sakıncası var: Kışın ev ortamına alınca uyum sağlayamıyor. Devamlı az güneşli bir yerde bulundurmak daha iyi olur. Yukarda anlattığım şimdi yetiştirdiğim kolyos, cinsi icabı aşırı güneşte bile yeşilli.

Yaprakları genelde kızıl çizgilidir olup yeşil renk daha hâkimdir. Dracaena Marginata Colorama cinsinin yaprakları yeşilden çok pembeli tonlarda olur. Dracaena Marginata’nın yaprak renkliliğine ve genişliğine göre değişen cinsleri vardır.

Işık: Direkt güneşte çok iyi görünümlü olmaz. Gür yaprak geliştirebilmesi için filtrelenmiş güneş gerekir. Hiç güneş almasa da olur. Sadece kuvvetli gün ışığı yeterlidir. Gündüzleri çok aydınlık olamayan yerlerde bile sorunsuz yaşamaya devam eder (fakat yapraklar daha ince olur ve büyümesi bir hayli yavaşlar).
Dikkat: Bu açıklama yapraklarında yeşil rengin hâkim olduğu cinsleri içindir; daha renkli cinsleri daima filtrelenmiş güneş ışınlarına, bol aydınlığa ihtiyaç duyarlar.

Sulama: ilkbahar ve yaz boyunca toprak nemini kaybedince (ama kupkuru olmadan önce) sulamalısınız. Sulama sabahleyin ılık su ile yapılmalı. Ekim ayıyla beraber ilkbahara kadar sulamayı azaltın, toprak kupkuru olmadıkça sulamayın.

Toprak: %50 İyi bahçe toprağı + %30 ponza taşı + %10 perlit + %10 sığır gübresi
Bu karışım yeterince besleyicidir besin takviyesi pek gerekmez hem suyu iyi süzdürür hem kökler havasız kalmaz çürümez.

Dracaena’nın en sevdiği toprak karışımı: Bu ayrıca çok daha iyi besleyicidir, hem orta asitliliği vardır:
%25 İyi bahçe toprağı + %15 killi ağır toprak + %10 saf torf + %30 ponza taşı + %10 perlit + %10 sığır gübresi

Besin vermek: besleyici toprakta yetiştiriyorsanız kökler saksıda iyice çoğalana kadar besin vermek gerekmiyor. Sırf torf vb. karışım şeyler kullanırsanız besin vermek gerekir. İlkbaharda orta kuvvette besinden bir defa, yaz ortasında bir defa verilmeli.
Besin türü fosforca zengin olmamalı Dracaena için zararlı olabiliyor; sadece yaprağı için yetiştirilen bitkilere verilen besinden kullanmalısınız. Ayrıca toprağına perlit katacaksanız en fazla 1/6 oranında katmalısınız yoksa bunun da feci zararı olur.

Saksı büyüklüğü bitkinin köklerinin çokluğuna göre olmalı. Dracaena, köklerinin ıkış tıkış vaziyette olduğu saksılarda daha iyi büyür. Kökler saksıya sığmaz olunca en fazla 5 cm farkla bir boy büyük saksıya aktarın.

Kışa dayanıklılığı: Ancak Akdeniz Bölgesi sahil kesimlerinde kışın açıkta kalabilir. Diğer bölgelerimiz bütün yıl açıkta tutulmasına uygun değildir.

Budama: Fazla uzarsa kısaltabilirsiniz. Budanan bir dal, uç kesik kısmına yakın birkaç filiz çıkarır, çok dallı olur. Kestiğiniz parçaları kolayca köklendirip yeni Dracaena Marginata’lar elde edebilirsiniz eşe dosta hediye edebilirsiniz.

Çoğaltılması: Kolay köklenir, çoğaltılması kolay ve basittir. İlkbaharda havalar ısındıktan sonra;
1- Tepe çeliği ile çoğaltmak için, tepeden 10 cm kadar kısmı alınır, alt yaprakları ayıklanır ve .. ayrıntılı bilgi: »Tepe Çeliği
2- Bir yıllık dallarını köklendirmede dalın boyu önemli değildir.. Suda veya toprakta köklendirebilirsiniz.. diğer gerekli bilgiler için tıklayın: » Suda Köklendirmenin püf noktaları
3- » Havai daldırma ile..
4- Kök sürgünlerinin ayrılmasıyla yılın her zamanı çoğaltılabilir.

Zararlıları: 1- Spider mites denen mini örümcekler yapraklarına dadanır yaprakların mahvolup dökülmesine sebep olur. Bunları ancak büyüteçle çok dikkatle bakınca görebilirsiniz. Bitki ne kadar sağlıklı olursa olsun yaz aylarında her an baş gösterebilirler. Onun için yapraklarının altına üstüne (özellikle yazın) her gün bol su püskürtün, bu canavarlardan kurtulmanın kesin yolu budur. Bulunduğu yer yaz dışında da 25 dereceden sıcak oluyorsa mini örümcekler her zaman zarar verir, o zaman temizliğe her zaman dikkat etmeniz gerekir. Aynı şey Benjamin ve kauçuk için de geçerlidir. Mücadele için zararın ortaya çıkmasını beklemeyin.
2- Gerekmediği halde tekrar tekrar sulamak kök çürümesine yol açar. Piyasada satılan hazır topraklar zaten fazla su tutuyor, güven açısından bu torf mamülü toprakları hiç tavsiye etmem.

Fotoğrafta bizim salonda on yıldır büyüye büyüye sonunda iki metreyi aşan Euphorbia Trigona bitkisini görüyosunuz. Gördüğünüz bütün cüssesinin sadece bir kısmı. Toprağı iyice kuruyunca bol su ile suluyorum. Kışın pencereyi fazla açık tuttuğumuz için bütün yaprakları kurudu döküldü. Haziran ayında yeniden yapraklanmaya başladı. Fotoğraf zaten geçen haziran ayına ait, yaprakları yeni çıkıyordu. Şimdi daha bol yapraklı, biraz da uzamış durumda. Kışa kadar tavana değecek.Aslında bu yazımın konusu sadece Euphorbia Trigona — En az 10 yıldır bizimle yaşıyor. Fotoğrafı yanda. Bu Euphorbia türünün bir özelliği, dalları ne kadar kalın olursa olsun hep üç köşelidir. Onun için “Trigona” demişler. Bazı dalları, özellikle yeni sürgünler yapyassı olur, sadece iki kenarı vardır. Daha sonra gelişime üç kenarlı olarak devam eder.

Kaktüslerden nasıl ayırt edilirler?
Bir yerine hafif bir çizik atsanız oradan bembeyaz süt gibi bir sıvı çıkar. Bu özellik kaktüsgillerde hiç yoktur. Bu yolla çöl kaktüslerine benzeyen bir bitkinin kaktüsgillerden mi yoksa sütleğengillerden mi olduğunu kolayca anlayabilirsiniz.

Ayırt etmek niçin önemli?
Önemli çünkü çöl kaktüsleri dondurucu soğuğa müthiş dayanıklıdır. Euphorbia Trigona’nın ise kış soğuğuna dayanıklılığı yoktur, soğuğun derecesine göre hemen ölür. Böyle tehlikelere düşmemek için bitkilerinizi iyi tanımalısınız.

Yetiştirme şartları açısından farklar:
1- Işık: Her ikisi de aşırı sıcağa, yakıcı güneşe dayanıklıdır. Çöl kaktüsleri en iyi gelişimi bol ve direkt güneş altında gösteriler. Euphorbia Trigona güneşi filtreli olarak alsa fark etmez, az güneşi tolere edebilir hatta daha iyi gelişir. Çöl kaktüsleri için kesinlikle direkt güneş gerekir. Aksi takdirde şekilleri deforme olur. Şekli yumru ise ince uzantılar çıkararak gelişir, düz uzun ise ince ve sağlıksız gelişir, dik duramaz. Euphorbia trigona’da böyle sorunlar olmaz. Yalnız çiçek de açmaz. Bizimki şimdiye kadar hiç çiçek açmadı çünkü doğuya bakan pencere önünde, ayrıca pencere çift camlı. Sabah güneşi bir iki saat geç geliyor. Yaklaşık öğleye yarım saat kalaya kadar güneş geliyor (toplam 4 saat gibi). Bütün bu şartlar altında bizim Euphorbia trigona güneşin hem ültraviyole ışınlarından hem kırmızı ışınlarından hiç nasibini alamıyor onun için çiçek açmıyor.

2- Isı: Euphorbiaceae familyasından türleri kışın mümkün olduğunca 10 derecede daha soğuk ortamda bulundurmamaya gayret etmelisiniz. Çöl kaktüsleri kışın kar altında kalsalar bile zarar görmezler.

3- Toprak ve sulama: Aynıdır.

4- Çiçekler: Kaktüs çiçekleri genelde çok alımlı olur. Euphorbia trigona’nın ve diğer akrabalarının çiçekleri güzel olsalar bile oldukça sadedirler (zaten çoğu türü çiçeği için yetiştirilmez, egzotik görünümleri için tercih edilir).

5- Çoğaltılmaları: Kaktüslerin çoğaltılması kolay ve basittir. Çoğu kaktüs cinsleri bol yavru verir, bunları kolayca ayırıp çoğaltabilirsiniz. Bazen yavrular kendiliğinden ayrılır, toprağa kök salar hayatına devam eder. Uzun bir kaktüsün gövdesini birkaç parçaya ayırıp dikseniz her biri köklenir filizlenirler. Sadece köklenene kadar sulamayı yok denecek kadar az tutmalısınız. Euphorbia Trigona’nın çoğaltılması ise daha zordur.

Euphorbia Trigona ve yakın cinsleri süs bitkilerinin çoğaltılması
Dallı budaklı olurlar. Daldırmayla veya tepe çeliği ile çoğaltılabilir ama kolay kolay tutmaz, çürür gider. Önemli detaylara ve “özellikle hijyene” titizlikle uymak gerekir çünkü bakterilere, virüslere kaktüsler kadar dayanıklı değildirler. Bunları çoğaltmada bilgisiz insanlar daha şanslı oluyor. Garip ama gerçek!

Çoğaltmada başarılı olmanın detayları
1- Çoğaltmayı yazın yapacaksınız. Soğuk günlerde uyku modunda olur. Dikseniz bile köklenmesi filizlenmesi yazın sıcak günlerinde başlayacaktır. Tabi o zamana kadar çürümezse.
2- Gecenin en serin saatlerinde keseceksiniz ki fazla süt akmasın. Sütü çok zehirlidir dikkat edin. Keserken gözlerinize süt fışkırmasın diye önlem alın yoksa çok zarar verir, göz sağlığınız elden gider. Kestiğiniz parçaya su dökün, süt akıtması hemen durur.
3- Sonra birkaç gün açıkta bekletmek “kesinlikle” şarttır (en azından 48 saat). Biraz su kaybetmeli, bu arada kesik yer kendi kendisini tedavi etmiş olmalı. Böylece yaralı yer olmayacağından dolayı diktiğiniz zaman nem karşısında mikrop kapma / çürüme olmaz.
4- Hafifçe nemli, perlitle havadarlığı arttırılmış toprak karışımına dikecekseniz. Direkt güneş almayan sıcak bir yerde tutacaksınız. Sulamayacaksınız. Toprak nemli olacak ama ıslak olmayacak. İyice kurudukça hafifçe sulayacaksınız.
5- Bir ayın sonunda köklenme ve filizlenme gerçekleşir. Tuttuğundan emin olunca uygun bir toprağa dikeceksiniz.

Toprak ihtiyacı
Yarı yarıya iyi bahçe toprağı ve ponza taşı karışımı Euphorbia türünden bitkiler için en iyi, en sağlıklı, en besinli topraktır. Bizimki normal bahçe toprağında yaşıyor. 10 yıl içinde birkaç defa toprağını değiştirdim, asla özel karışım kullanmadım, ponza taşı veya perlit bile karıştırmadım. Toprak ağır, sert, beton gibi fazla katı. Normalde iyi değil sağlıklı değil elbette ama o cüssenin ayakta durması için ayağını sağlam yere basması da şart. :) İki metreyi geçti. En son geçtiğimiz ilkbaharda toprağını değiştirdim. Çok çok zor oldu.

Volkanik küllerden toprağı, elle seçtikleri volkanik kaya parçalarıyla karıştırıp sıkıştırıyorlar. Saksı gerektirmiyor. İçine çiçek dikilmiş kütle bir tabağa koyuluyor, ara sıra su veriliyor. Toprak suyu çekmeye doyana kadar su verilebilir. Bu şekilde çiçek yetiştirmenin de kendi göre güzel bir dekoratifliği var.

Ayrıca Havai’nin ruhani lideri tarafından okunmuştur duası edilmiştir. Evlere bereket, huzur ve neşe getireceğine inanılıyor.

Japon şemsiyesinin bakımı çok kolay. Yaz kış hiç susuz bırakmayacaksınız, bütün yıl güzelliğinin bozulmaması için kışın soğuktan hatta serinden bile iyi koruyacaksınız.

Yetiştirirken şekline dikkat ederseniz, bozuk kırık yaprakları dipten keserseniz son derece şık dekoratif bir süs bitkisidir. Hiç güneş görmeyen ama aydınlık yerlerde de gelişebilir. Banyo dekorasyonunda kullanılabilir.
Evde dekoratif ve aynı zamanda “çok sağlıklı” bir görünümü olması için pencere tülünden filtrelenerek gelen güneş ışınlarını alması gerekir.

Bahçelerde bol güneş alan yerlerde bile rahatlıkla yetiştirebilirsiniz. Toprağı çamur gibi sulu olursa daha hızlı büyür daha büyük ve gösterişli olur. İstanbul’da ve benzeri iklimli yerlerde ve kışın daha ılıman iklimli olan yerlerde bahçe bitkisi olarak yetiştirilebilir. Bahçe havuzu bitkisi olarak da kullanılır. Kışın yaprakları bozulsa bile ilkbaharda yeniden yeşerir. Her yıl daha da gürleşerek bollaşarak büyür.

Kışa dayanıklılığı: -4 dereceye kadar, bazı bölgelerde -8 dereceye kadar soğuğa dayanıklıdır fakat bu durumda bütün yaprakları kuruyacaktır. İlkbaharda daha kuvvetli olarak yeniden büyümeye başlar.

Çoğaltılması: Bir yaprağın ince uzun parçaları kesilerek kısaltılır (yaprağın ince uzantıları 2 – 3 cm bırakılacak), sap yukarda suyun dışında, yaprağın tamamı suyun içinde bekletilir. Sapın da kısaltılması iyi olur. Dinlendirilmiş, kloru gitmiş su kullanılmalı ve her gün su değiştirilmeli. Suyuna haftada bir defa küçük bir damla bitki besini ekleyin (en hafif dozajlı besinden ise birkaç damla olabilir). Bir hafta – on gün gibi kısa bir sürede köklenmeye başlar. İyice köklenince toprağa dikeceksiniz. İlkin toprak fazla sulu, çamur gibi olmalıdır. Dipten sürgünler çıkararak büyüyecek.

Toprak ihtiyacı: Hafif killi bahçe toprağı tavsiye ederim. Bulamazsanız torf veya hazır karışım toprak da olabilir.

Gıda takviyesi: Seyreltilmiş dozlarda verilmeli. En hafif dozajlı sıvı gıdadan (örneğin her sulama suyuna katılması tavsiye edilen çiçek coşturan) 15 günde bir verilebilir. Daha ağırlarını seyrekleştirerek ayda bir veya iki ayda bir vermelisiniz.

Su ihtiyacı: Toprağı hafifçe kuruduğu zaman sulasanız da olur ama çamur gibi ıslak toprakta çok daha iyi gelişir. Sulama sıklığı: Toprağının nem kaybetmesi şöyle dursun, ıslaklığı bile kurumadan tekrar sulamalısınız. Ev içi ortamında tamamen suda büyütülmesini tavsiye etmem: suyun oksijeni tükenirse bitkide bozulma çürüme olabilir. En iyisi toprağın ıslaklığı azalmaya başlayınca sulamalı. Küçük halde iken büyük saksıda olması iyi değildir, çünkü suyunun çekilmesi çok uzun sürer bu da köklerinin uzun süre oksijensiz ortamda kalması yüzünden çürümesine yol açabilir.

Akvaryumda japon şemsiyesi
Japon şemsiyesi su altında da gelişim gösterebilen bir bitki olduğu için akvaryum süslemelerinde kullanılabilir. Akvaryumlarda hava motoru olduğu için suyu oksijensiz kalmıyor, böylece bitkiler çürümüyor.

Cinslerine göre yapraklarının renklenmesi ve şekli farklılıklar gösterse de, temel özelliği güneş aldığı ölçüde yaprak renginin değişmesidir. Kışın bol güneşli pencere önünde, ev içinde bulundurursanız çok yıllık bir bitkidir. Aksi takdirde ilkbahardan sonbahara kadar yaşar.

Yapraklarındaki renk çeşitliliğini arttırmak istiyorsanız bütün gün güneşte bulundurmamalısınız. Mesela sadece öğleye kadar ve biraz filtrelenmiş güneşte daha çeşitli daha çarpıcı renklere sahip olur. Aşırı güneşte yeşil ve açık renk tonlar az olur veya hiç olmaz, koyu renkler hâkim olur. Tam güneşsiz yerde ise sadece yeşil olur. Güneşsizlik iyi değil, tavsiye etmem. Yaşama direnci oldukça fazla azalıyor, en hafif hastalıkta çürüyor. Sonbaharda günler kısaldığı zaman çok bol güneş almazsa büyümesi tamamen durur kuruyabilir.

Eski yapraklar ile yeni yapraklar arasında ufak tefek renk farklılıkları gösterir. Batılılar arasında bir adının da “Fakir krotonu” olduğunu öğrendim. Krotonlar çok pahalı, biraz zengin işi. Ama kolyos çiçeği sudan ucuz. Hem ne fark eder? Yapraksa yaprak, renkse renk.. :)

Kolyos çiçeğinizin daha iyi yapraklanması ve ömrünün uzun olması için çiçek tomurcukları ilk belirdiği anda koparmalısınız. Çiçeklenmesine izin verirseniz tohuma kaçıp kuruyabilir. Veya kurumasa bile sonbahara kadar pek gösterişli olmasa da yapraklanmaya çiçeklenmeye devam eder. Bu bitkiyi daha da güzelleştirmek için ve daha uzun yaşatmak için çiçek tomurcuklarını ilk belirdiklerinde koparın ve özellikle sonbahardan itibaren ev içinde bulundurarak mümkün olduğu kadar bol güneş almasını sağlayın. Kışın ölme ihtimali yüksek olduğundan, yedek tohum almak için sadece bir dalının çiçek açmasına izin verin.

Araştırmalarımda bol nem istediğini öğrendim. Benim yetiştirdiklerim normal açık havada bütün gün direkt güneş altında gayet muhteşem gelişirlerdi. Her zaman dediğim gibi İstanbul havası çok nemli, birçok tropikal bitki türlerine oldukça uygun.

Toprak ve sulama: Kendi tecrübelerimden diyebilirim ki açık havada, bol güneş altında her türlü “gerçek toprak”ta çok iyi gelişim gösterir. Özel karışım toprakları tavsiye etmem çünkü çok su tutuyor. Öyle ki ev içinde nerdeyse bir ay hiç kurumuyor. Bu da evde yetiştirilen kolyoslara pek uygun değil. Suyu iyi süzdüren iyi bir bahçe toprağı tek başına yeterlidir (bu toprak sert ve ağırsa suyu iyi süzdürmez ve kökler havasız kalır çürür; perlit katmalısınız). Sulamasına gelince, ne olursa olsun toprağın “tamamen” kurumasına izin vermeyin. Aşırı güneş alan yerde bulunuyorsa ve toprağı çabuk kuruyorsa sulaması günlük yapılabilir. Az güneşli yerde bulunuyorsa toprak biraz fazlaca nem kaybedince sulamalısınız. Özellikle iyi güneş almayan ve kapalı mekân ortamda buna daha çok dikkat edin yoksa kolayca çürür ölür (sonbahardan sonra çürümeler daha sık görülür). Ev içinde besleyecekseniz toprağının suyu iyi süzdüren, çabuk nem kaybeden ve havadar cinsten olması lâzım. Gerçek toprak bulamazsanız özel bitki toprağı karışımına bol miktarda perlit ve pomza taşı katmalısınız ki en azından toprağı bol havadar olsun. Bulunduğu yerin de havadar olması daha iyidir.

Besin verme: En büyük ihtiyacı güneştir. Güneşte kendi ürettiği gıda kolyos çiçeğine yetiyor bile diyebilirim. Yapraklarının daha büyük ve daha dayanıklı olması için elbette besin vermek gerekir. Kuvvetlisinden değil, hafif kuvvetteki besinden, mesela azot fosfor potasyum oranları 4 – 5 – 6 yüzdeliklerde olan çiçek coşturan adlı besinden, haftalık veya onbeş gün aralıklarla verin. Bu yeterlidir ama toprak çok zayıfsa büyük yapraklı olması için belki azot oranı biraz daha yüksek besin daha iyi olabilir. Sonbahardan ilkbahara kadar besin vermek gerekmez.

Çoğaltılması: Herhangi bir dalını, hangi dalı olursa olsun, herhangi bir şekilde toprağa dikerseniz hemen köklenir. Suda bekletmeye filan gerek yok. Tohumdan yetiştirilmesi de gayet kolaydır, hızlı büyür. İlkbaharda ekeceğiniz tohumlar kolayca çimlenir çabuk büyür. Dışarda yetiştirecekseniz tohumları don tehlikesi bitmeye doğru ev içinde saksılara ekin, fideler birkaç santim büyüyene kadar ve don tehlikesi tamamen ortadan kalkıncaya kadar içerde tutun.

Kış bakımı: Soğuğa ve gündüz saatlerinin azalmasına hiç mi hiç dayanamaz. yaz boyunca ev içinde iyi bir gelişim gösterdiği halde gündüzlerin kısalması, bir de hiç güneş alamaması sonucu hemen ölür. Bahara kadar yaşatmak zordur, ancak kışın ev içinde bol bol güneş alan pencere önünde bulundurmakla bahara kadar sağ tutabilirsiniz; aynı zamanda güzelliği de aynen devam eder. Bahar gelince tehlikeyi atlattınız demektir. Evde bol güneşli pencere önü imkânınız yoksa tohumunu alıp ilkbaharda ekeceksiniz. Ben böyle diyorum ama bazı evlerde görüyorum, az güneşli bir odada kışın yeşil yapraklı olarak hayatına devam edenleri var. Belki ortam çok sıcak olmayıp 10 derece altına da düşmüyorsa biraz da havadarsa ve toprağı tamamen steril ise bu şartlar yaşatıyor olsa gerek.
Sonbahara doğru çeliklerini alırsanız bunların ev içinde bahara kadar yaşama ihtimali daha kuvvetlidir.

Devetabanı bulunduğu evin şartlarına ve toprağının kalitesine göre şekilden şekle giren cefakâr bir bitkidir. Mesela kuvvetli toprakta, biraz güneş alabilen fazla nemli ve sıcak bir köşede yaprakları devleşip bir metrekareye kadar genişleyebiliyorken kuvvetsiz toprakta ve devamlı gölgede ise yaprakları küçük, avuç kadar yürek biçiminde, gövdesi normalinden çok daha ince olarak sarmaşık gibi uzar gider. Bu özelliğinden dolayı aynı devetabanının farklı cinsleri olduğu sanılır.

Devetabanı için evlerde ideal ortam
Biraz güneşli, bol aydınlık, sıcak ve çok nemli ortamı sever. Böyle ideal ortamda gövdesi kalın olup hızlı uzamaz, gövdede yapraklar arası mesafe 1 cm veya 3 cm gibi çok kısadır ve gövde yere paralel uzar, gıdası da iyi ise yaprakları çok büyük, geniş ve çok alımlı olur. Bahçede aşırı güneşte denemişimdir, yaprakları yine büyük oluyor ama direkt olmayan parçalı gelen güneş ışığı yaprakların çok daha büyük olmasını sağlar. Tam gölgeli veya güneş alma süresi yeterli olmayan yerde gövdesi yukarı doğru dik uzar, yaprakları pek büyük olmaz, iki yaprak arası gövde kısmı uzunluğu 10 – 20 cm gibi fazladır. Sadece beş yaprakla gövdesi 1 metreyi aşabilir.

Toprak ve sulama
İçinde çürümüş dal / odun parçaları gibi büyük parçalar olması sebebiyle fazlaca havadar ve süzek, bol humuslu, torf ve perlit karışımı toprak devetabanı için en iyisidir. Biraz doğal gübre de katabilirsiniz. Temiz, saf, yumuşak su sever. Sert su iyi değildir ama çok da zararı olmaz. Toprağın nemi yarı yarıya yakın yitirilince sulanmalı, fazla sulamadan kaçınılmalıdır. Büyük yapraklı süs bitkileri için hazırlanmış bitki gıdası ayda bir suyuna karıştırılmalıdır, dışardaki köklerinin taze uç kısımları da bu suyla ıslatılmalıdır. Dinlenme zamanlarında gıda vermeyin, büyürken verin. Ortamın nemli olması için yanında başka bitkiler de bulundurun veya çevresine içi su dolu kaplar koyun. Her gün günde iki veya üç defa yapraklarına, gövdesine ve dış köklerine su püskürtün. Üstüne güneş ışınları geldiği saatlerde su püskürtmeyin. Yapraklarında toz, çamur birikimi olmaması önemlidir: yumuşak bir süngeri ıslatıp yaprakları temizleyin.

Çoğaltılması
Yan sürgünlerinden ayırmakla veya ana gövdesini birkaç parçaya bölmekle çoğaltılabilir. Her yaprakla beraber kök de veren bir bitki olduğu için köklenmesi kolaydır, sorun olmaz.

Çiçeği ve Meyvesi
Devetabanı çiçeği beyaz veya krem renginde, külah biçiminde, güzel görünümlü olup zamanla mısır koçanı şeklinde lezzetli bir meyve oluşturur. Meyve verebilmesi için üç yaşına gelmesi gerekiyor. Meyvelerinin yenebilecek olgunluğa gelmesi bir yıl sürer.

Devetabanı meyvesi nasıl yenir:
İyice olgunlaşmış meyvenin dış yüzeyi altıgen ve yassı tanelerle kaplıdır. Bunlar giderilmelidir çünkü zehirlidir. İç kısmı yenir. Olgunlaşmayan meyveleri de zehirlidir. Meyvesinin muz – ananas arası tadında muhteşem bir lezzete sahip olduğu söyleniyor.

Türkiye’de Alanya ve ve benzeri yarı tropik özelliği olan yerlerde bahçelerde yetiştirilebilir. İstanbul’da yazın dış ortama alışmış olması şartıyla kışın sıfır derece soğuğa dayandığını, hiçbir bozulma olmadığını kendi denememde gördüm.

Benim devetabanıma gelince: Devamlı özenli bakım sağlayamadığım için bir türlü çiçek açtıramadım. Uzun yılların ihmali sonucu elimde tek yapraklı küçük bir parçası kaldı. Bu baharda ciddi bakıma aldım şimdi yeni yaprak açtı. Teyzemden hatıra, 25 yıllık geçmişi var.

Kroton bakımında ışık, sıcaklık ve nem

Nemli ortam şarttır. Güneşi her ne kadar çok sevse de, güneş ışınlarını kısım kısım engelleyen desenli tül arkasında yaprakları çok daha gösterişli ve daha renkli olur. Bunu tavsiye ederim. Tül güneşi biraz engellerken desenleri daha fazla engelliyorsa bu çok iyidir; Güneş ışınları sanki ağaç yaprakları arasından geliyormuş gibi olur.

Yapraklarına yaz boyunca sabah akşam su püskürtün, arada bir iyice yıkayın. Nemli ortam sağlamak için, krotonların çevresinde içinde dekoratif çakıl taşları olan zarif tabaklarla su bulundurun. Hem evinizin dekorasyonu daha bir şık olur. Hava cereyanından korumalısınız.

En kötü ihtimalle 15º C dereceden aşağı düşmeyen sıcaklıkta kışın bozulma göstermez. Daha da üşürse yapraklarını döker, baharda yeniden yeşerir. Isı sıfıra veya sıfırın altında düşerse don şiddetine göre ve kuzey rüzgârının şiddetine göre ölebilir. Kışın don tehlikesinde korunması şartıyla sahil kesimlerimizde ve İstanbul’da açıkta Kroton yetiştirilebilir. Tabi bu durumda sonbaharda yapraklarını dökecek, ilkbaharda yeşerecektir.

Kroton toprağı, sulanması ve çoğaltılması

Toprağı biraz kurudukça ama nemini fazlaca kaybetmesine izin vermeden, oda sıcaklığında su ile sulanmalı. Ortanın altında (az) asitli toprakları sever. İyi bahçe toprağı + torf karışımı iyidir. Doğal gübre de katabilirsiniz. Kroton için sadece torf kullanacaksanız dörtte bir oranında perlit katmalısınız ki asitliliği dengelesin.

Çoğaltılması:
1- Tepe çeliği, ilkbahar ortasından yaz sonuna kadar yapılabilir. Köklendirme ortamı 20 dereceden serin olmamalı.
2- Havai daldırma 15 haziran 15 Ağustos arasında yapılabilir. » Ayrıntılı bilgi
3- Havaların sıcak gittiği zamanlarda, (hazirandan itibaren) krotunun yan dallarından birini suda köklendirerek yeni bireyler üretebilirsiniz. Suda köklendirmenin önemli detayları için » şu yazıma bakın.
4- Toprak altından çıkmış yeni sürgünler (yeterince köklenmişlerse) ayırarak yeni krotonlar elde edebilirsiniz.

En iyi gelişimi ortamına bağlıdır
Ne kadar uygun derecede yarı güneşli, çok havadar, nemli ve sıcak bir yerde bulunursa kauçuk yaprakları o derecede büyük ve gösterişli olur. Aşırı güneş veya yetersiz güneş kavçuk yapraklarının büyük ve gösterişli olmasını engeller. Çok büyük yapraklı olmasında elbette topraktan aldığı gıdanın da önemi vardır. Fakat yine de esas belirleyici faktör güneş almasındaki ayarlama ile havadar, sıcak ve nemli ortamdır. Bütün bunları sağlayabilirseniz kavçuğunuzun yaprakları piyasada gördüğünüzün iki misli geniş olabilir. Güneş filtrelemesindeki ayarlamada başarılı olmak aynı zamanda yapraklarının kalıcı parlaklığında da önemlidir. Ayrıca fazla havadar bir yerde olması kesin gereklidir. İstanbul’un havası yaz aylarında hem nemlilik hem sıcaklık bakımından kauçuk için çok uygundur: Yaz boyunca dış ortamda, güneşin asma çardağı veya ağaç yaprakları yüzünden yarı engellenmiş olarak geldiği bir yerde yaprakları son derece güzel gelişir. Yaz boyunca güneş batarken yaprakları ıslatılmalı, yıkanmalıdır. Kışın ise ıslak temiz bir bezle yapraklarının üst ve alt kısmını en az ayda iki defa temizlemelisiniz.

Güneşi filtrelemede ölçü
Resimde gördüğünüz kauçuk fazla güneşe maruz kalmış, bu yüzden yapraklar iyice büyümeden olgunlaşmasını tamamlamış. Bunu yapraklarındaki bombelerden, bir de yeni yaprak kılıflarının kıpkırmızı olmasından anlayabiliyoruz. Yaprak kılıflarının rengi güneş miktarını iyi gösterir. Evinizdeki kauçuğun yaprak kılıfları çok güzel bir kırmızılıkta ise pencere tülünüzü daha büzgülü yapın veya çok daha sık dokulu beşka bir tül ile değiştirin. Kılıflar az kızarıyorsa, kıpkırmızı olmuyorsa bu filtreleme idealdir, yapraklar çok daha büyük olacak demektir. Kılıfların hiç kızarmaması ise güneşin aşırı filtrelendiğini gösterir, bu da kauçuk için çok kötüdür.

Çoğaltılması
Kauçuk bitkisini üretmek yaz boyunca daldan ayırma ile gayet kolaydır. Bunun için yan dallardan biri veya hatta fazla uzamasın diye ana gövdenin üst kısmı havai daldırma ile ayrılabilir. ayrıntılı bilgi için bakınız: » Havai Daldırma – Air Layering.  Evlerde uygulayacağınız en kolay, en garantili üretme yolu budur.
Bir dalını yaz aylarında » suda köklendirerek de çoğaltabilirsiniz.

Sulama ve toprak
Toprağı yarı yarıya kurudukça sulanmalı, kışın dinlenme döneminde daha az sulanmalı. Çamur gibi toprakta devamlı kalması kauçuk için iyi değildir. Suyu iyi süzdüren topraklar daha uygundur. Kilsiz, geçirgen iyi bir bahçe toprağı biraz doğal gübre ve torf ile karışık kullanılmalı (torf yerine kaliteli yaprak çürüntüsü daha iyi olabilir). Torağın daha havadar, daha iyi süzdürebilirlikte olması için irili ufaklı perlit ve pomza taneleri karışımı toprağa 1/6 veya 1/5 oranında katılabilir.

Gıda takviyesi
Evlerde devasa saksılarda yetiştirmemiz mümkün değil. Bu yüzden kökleri saksı ile sınırlı alandaki toprakla yetinmek zorunda. Kauçuk hem çok büyük yapraklar açtığı için hem de odun gövde geliştirdiği için fazla gıdaya ihtiyaç duyar. Düzenli besin vermemiz şarttır. Plastik şişelerde satılan sıvı gıdadan kullanabilirsiniz.