Bir Güney Amerika ağacıdır. Bilimsel adı Bertholletia excelsa olup Lecythidaceae ailesindendir. Ticari olarak kullanılan tanelerine de Brezilya Fındığı denir.
Anavatanı Guyana, Venezuela, Brezilya, doğu Kolombiya, doğu Peru ve doğu Bolivya’dır. 30 metreye, 45 metreye kadar yükselebilen büyük bir ağaçtır. 500 yıldan fazla yaşayabilir. Bazı kaynaklarda 1000 yıl yaşadığına dair bilgiler vardır. Yaprakları yağışsız mevsimde dökülür.
Sadece balta girmemiş ormanlarda meyve verebilir. Çünkü insanların müdahalesi olan bölgelerde bu bitkinin çiçeklerinin polenlenmesine direkt katkısı olan orkideler çok azdır. Bu ağacın çiçeklerinin içine girebilecek güçte olan tek böcek cinsi ise uzun dilli orkide arılarıdır.
Ormanlarda, Brezilya fındığı ağaçlarının dallarında yaşayan Orkideler bu arıların küçük yapılı erkeklerini cezbeden koku salgılar. Erkek arılar bu kokuyu dişilerini cezbetmek için parfüm gibi kullanırlar.
Şöyle oluyor: erkek arılar orkide çiçeklerinin kokularını sürünüyorlar. Sonra bu kokuya bu arı türünün büyük yapılı dişileri geliyor. Geldikleri zaman Brezilya fındığı ağacının çiçeklerine girmeden edemiyorlar. Böylece çiçeğin içindeki erkek polen organlarının polenlerini çiçeğin dişi organlarına bulaştırıyorlar ister istemez. İşte bu ağacın üstünde misafir gibi yaşayan orkideler olmasa orkide arıları ağaca gelmez ve de çiçekler döllenmez. Sonuçta ağaç meyve vermez.
Orkidelerin ve orkide arılarının katkısıyla polenlenip döllenebilen çiçeklerden meyve oluşması ve bu meyvenin olgunlaşması 14 ay sürer.
Solda kabuğundan ayıklanmamışı, sağda ise yenilen içi görülüyor.
Olgunlaşmış meyve büyüklük ve şekil itibarıyle Hindistan cevizine benzer. 2 kiloya kadar ağırlıktadır.
Kabuğu çok sert ve 8 – 12 mm kalınlığındadır.
İçinde portakal dilimleri gibi dizilmiş üçgenimsi yapıda, 4-5 santim uzunluğunda 8den 24e kadar değişebilen sayıda çekirdekler bulunur. Brezilya fındığı bunlara deniyor. Aslında fındıkla fıstıkla bir alakası yoktur.
Brezilya’da buna Brezilya fındığı değil Pará kestanesi denir. Ülkenin kuzey-batısında ise Acre kestanesi denir.
Not: Bu bitki hakkında Türkçe kaynaklardan bilgi bulamadım. İngilizce Wikipedia’da bitki hakkında çok detaylı bilgi verilmiş. Özet olarak tercüme ettim.
çok faydalı bir çalışma olmuş.
yürütmeseler bari…
***
Cevap: Kesin yüzlerce kişi yürütecektir. Eski blogdaki yazılarımın başına gelenler buradakilerin başına da gelecek. Ama bunda da iyi bir şey var: Türk web sitelerinin içeriklerinin artmasında acayip katkım var :) Kendimi tebrik ediyorum :) Benden alınan yazılar yayımlandıkları diğer sitelerden de kopyalanıp başka yerlerde yayımlanmış oluyor. Belki binlerce sitede yazılarımın kopyası bulunuyor. Önüne geçilecek bir şey değil.