Bölgelere göre bitkilerin kışa dayanıklılık ölçüleri

Tarımla uğraşanlar ve bahçe meraklıları için ABD’de bölgeden bölgeye değişen kış şartları için mükemmelen hazırlanmış ölçülerle haritalar vardır. Hangi bitkiler ne kadar soğuğa dayanır öğrendikten sonra o bitkileri hangi bölgelerde devamlı açıkta yetiştirebileceğinizi de bu haritalar sayesinde öğrenebiliyorsunuz.
Bitkiler hakkında yabancı sitelerden bilgi ediniyorsanız kışa dayanıklılıkları hakkında bazen sıcaklık derecelerine değil de 7a, 7b gibi “hardiness zone” ifadelerine rastlarsınız.

Tarımla uğraşanlar ve bahçe meraklıları için ABD’de bölgeden bölgeye değişen kış şartları için mükemmelen hazırlanmış ölçülerle haritalar vardır. Hangi bitkiler ne kadar soğuğa dayanır öğrendikten sonra o bitkileri hangi bölgelerde devamlı açıkta yetiştirebileceğinizi de bu haritalar sayesinde öğrenebiliyorsunuz.
Bitkiler hakkında yabancı sitelerden bilgi ediniyorsanız kışa dayanıklılıkları hakkında bazen sıcaklık derecelerine değil de 7a, 7b gibi “hardiness zone” ifadelerine rastlarsınız.

Bölgeniz için bitkilerin kışa dayanıklılığını nasıl saptarsınız?
Yaşadığınız yerde kış en fazla ne kadar soğuk oluyor önce bunu iyice saptayın iyi öğrenin. Sonra hangi bitki ne kadar soğuğa dayanır öğrendiğinizde bahçenizde açıkta yetişir mi yetişmez mi hemen anlarsınız.

Sizin muhitinizde kış ne kadar sert öğrenin:
1- Devlet Meteoroloji web sitesindeki » İstanbul sayfasına girin. Açılan sayfadaki Türkiye haritasının solundan ilinizi bulun tıklayın.
2- En üstte son beş güne ait hava durumu var. O beş günlük kısmın hemen alt tarafında sağda
Bu Merkeze Ait Uç ve Ortalama Değerler İçin Tıklayınız” linkine tıklayın.
3- Böylece açılan sayfada sizin şehrinizde en düşük kış soğukları kaç derece olmuş bulabilirsiniz.
Dikkat: “Ortalama En Düşük Sıcaklık” değerlerine değil, “En Düşük Sıcaklık” değerlerine bakacaksınız. Dikkatle okursanız görürsünüz. Bu satırın rakamları mavidir ve fare okunu götürdüğünüzde tarih de beliriyor.
Bitkiler için bölgelere göre kışa dayanıklılık ölçüleri4- Bu sağdaki yeşil çizelgeden kıyaslayın. »

Rize için:
9a gibi görünüyor fakat Kaçkar dağlarının korumacı etkisi sayesinde alçak basıncın neredeyse tüm yıl boyunca hâkim olması ve çok yüksek hava nemliliği bir araya geldiğinde kışın bitkilerdeki hissedilen sıcaklık fazlaca olumlu yönde etkilenir, böylece Rize için rahatlıkla 9b diyebiliriz. Ayrıca yine aynı mikroklima dolayısıyla kuzey rüzgârlarına kapalı yamaçlar ve derin vadiler için 10a diyebiliriz. Elbette yaylalarda durum çok farklıdır. Oraları hiç hesaba katmıyoruz.

Alanya için:
Alanya’da sıfırın altına düşen ısı ne kadar düşük olursa olsun sadece bir iki saat süreceği için pek önem vermemeli. Genelde 10a, kuzeyli rüzgârlara tamamen kapalı yerlerde ve hava nemliliği çok yüksek olan kuytu vadilerde 10b’dir. Fazlaca açıklık yerler için 9b olarak kabul etmek ve tedbirli olmak gerekir çünkü yüksek basıncın hakim olduğu günlerde bitkilerin hissedeceği sıcaklık kuru rüzgarın da etkisiyle bir iki derece düşük olacaktır.

Ankara Merkez için:
Son 25 yılın geneline göre 6b, kuzeyli rüzgarlardan korunmuş kuytu yerler için 7a ve bu kuytu yerlerin apartmanlar arası bahçelerinde 7b.

İstanbul için:
Balkanlardan ve Karadeniz üzerinden gelen soğuk hava dalgaları karşısında tamamen korumasız, Ege üzerinden gelen sıcak hava akımlarına son derece açık bir özelliği var. Çevresindeki denizlerin yüksek nem etkisi kış sertliğini oldukça azaltıyor. İstanbul iklimi çok dengesiz olup kesin bir değer saptanamaz. 8b ile 10a arasında her kış farklılık gösterir. Son kış (2010 – 2011 dönemi) 10a ılımanlığında geçti. Bundan bir önceki kış (2009 – 2010) ise 9b derecesinde idi.

Uzun yılların meteoroloji verilerine göre İstanbul’da kaydedilen en soğuk hava dereceleri:
1979 yılında. -7,9° C… 1985 yılında -8° C derece soğuk görülmüş.
Ve en yakın tarihli en şiddetli soğuk, 1987 yılında -6,9° C olarak kaydedilmiş. 24 yıldır o kadar şiddetli soğuk görülmemiş. Yaklaşık çeyrek yüzyıl.

Küresel ısınma genel iklimleri değiştiriyor, büyük şehirlerde yoğun nüfus ve enerji kullanımının artması ise şehir içi mikro klimasını değiştiriyor bunları da düşünmeliyiz. Isı kaynakları binalardan çevreye ısı yaydığı gibi milyonlarca kişinin mutfaklarında oluşan açığa salınan buharlar, bütangazın ve doğalgazın yanmasından açığa çıkan su buharları şehir içi soğukluğunu özellikle kuytu yerlerde önemli ölçüde kırabiliyor.

İstanbul için en mantıklı genellenmiş ölçüler:
İstanbul’un kuzeyli yönlere tamamen açık yamaçlarında ve Beylikdüzü gibi yüksek kesimlerinde 8b.
Diğer açıklık yerlerde 9a.
Güneye bakan yamaçlarda, kuzeyli rüzgârlardan tamamen korunmalı yerlerde 9b.
Kalabalık, çok sık binalı, kuzey rüzgârlarını almayan kuytu yerlerin ara sokaklarındaki bahçelerde ise 10a.

Kategori: Püf Noktaları Tarih: 07 Nisan 2011

Etiketler: | | | |

'Bölgelere göre bitkilerin kışa dayanıklılık ölçüleri' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Mustafa - İzmir, Urla dedi ki:

    İzmir’in Urlla ilçesinde hangi ağaç türleri yetişir?

  2. Berkay, Kahramanmaraş dedi ki:

    Kahramanmaraş’ın yokmu bilim projem için gerekli.
    ***
    Bunu devlet meteoroloji web sitesinin sayfalarından kışın en şiddetli soğuk ne oluyor bilgilerini inceleyerek bu sayfadaki tablo ile kıyaslayıp hesaplayabilirdiniz. Ben hesapladım: Genel olarak 8b, kuzeyli yönlerin rüzgarlarından korunaklı yerlerde 9a’dır. Birçok bitkiler burada kış soğuklarına dayanıklıdır. İncir, zeytin, zakkum burada kışın hiçbir koruma gerektirmez. Bazı tropikal uzun ömürlü bilgiler, palmiye türlerinin bazıları kuzeyli yönlerden rüzgarları almayan cephelerde kışa dayanır. Ama merkez ilçede böyle. Diğer yerlerini bilemem.

  3. Kuzey, Ankara dedi ki:

    Ankara, bence 6b değil 7a ya da 7b.. çünkü onlarca kızılçam ve fıstıkçamı ağacı var. 6b olsa böyle bitkiler hayatta yetişmez. çünkü onlar 8a ve 8b bitkileri. Ben 7b diyorum, Kuzeyli rüzgarlardan korunaklı yerler 8a, çok kuytu ara yerler ise 8b ve 9a.
    ***
    Bu durumda söz konusu ağaçlara göre haklısınız diyebilirim ama meteoroloji verilerine baktığımızda -15C dereceyi geçen orta derece don olaylarının olması kesin. O halde oradaki ağaçlar hakkında verilen kışa dayanıklılık son sınırları (biri -9C, diğeri -12C) yanlış tespit edilmiş, daha fazla soğuğa dayanıklı oldukları anlaşılıyor. Bu da muhtemel. Daha fazla örneklere ihtiyaç var. Bu iki tür bana yetmedi. :) Şu da var: Mesela -9C dereceye rahat dayanan bir tür -12C derece de bir süre dayanır. Kısa sürmek şartıyla -15 dereceye bile dayanabilir. Sonra şunu da bilelim, verilen ölçüler kesin ise esneklik payı bırakılmamıştır yani -12 iken -8C denmiş olabilir. Bir de Ankara havası pek kuru değil. Ankarada -12C dereyece dayanabilen bir bitki havası kuru bir yerde -8 derecede donup ölebilir. Hava nemliliği / kuruluğu ve alçak basınç / yüksek basınç bitkilerin soğuğa dayanıklılıklarını etkiler. Bütün bunların sonucunda Ankara için (kuzeyli rüzgarlara açık bölgeler) 6b diye düşünüp tedbirli olmak lazım.

  4. DÜRDANE TÜRKME / ADANA dedi ki:

    … …
    ***
    Özür dilerim o konuda yardımcı olamayacağım. Her bölgenin iklim özelliklerine göre her şey değişir. Bölge zirai ofislerine danışmak iyi olur. Orada var mı size yardımcı olabilirler mi bilmiyorum.

  5. Suzan, Bursa dedi ki:

    Uludağ dağ evi için süs bitkisi çiçekli ağaçlar neler olabilir?
    ***
    Ağaç olarak kameyla en uygunudur ama bulunduğu oda sıcak olmamalı.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)