Bitkiler için toprağın pH derecesinin önemi

Toprağın pH derecesi nedir? Kısaca bizim anlamamız gereken tarifi şu: Bitkilerin köklerinin topraktaki maddeleri sağlıklı ve dengeli bir şekilde alabilmesi için gereken kimyasal dengelerdir. Toprağın ve suyun pH derecesi sıfır ile 14 arasında numaralandırılır. 7 ortadaki değer olup nötr kabul ediliyor. 7’den aşağısına asitli, yukarısına alkalinli denir. Alkalinli yerine kireçli de denebilir.
Toprağın pH derecesinin etkisi: Aşırı asitli toprak (pH 5’ten daha aşağı derecelisi) köklerin topraktaki maddelerden kötü etkilenmesine ve bitkinin zehirlenmesine çürüyüp ölmesine sebep olabileceği gibi, aşırı kireçli toprak (8.5 ve yukarısı) köklerin suyu bile zor alabilmesine sebep olabilir. Bu olaylar bitkiden bitkiye değişir. Elverişli pH derecesi sınırları kaba bir genelleme ile 5.5 – 8 aralığıdır. Bitkiden bitkiye değişir.
Dikkat: Toprağın pH derecesinin uygun olması her şey değildir, çok karmaşık dengeler vardır. Saksılarda yetiştirdiğimiz süs bitkilerimiz için toprak konusunda en akıllıca iş, doğal toprakları yerinde gözlemleyip onları biraz işleyerek kullanmaktır. Ayrıntılı bilgi için tıklayın: »“Doğada, bir yerin toprağının sağlığını / verimliliğini üstünde biten otların çok türlülüğü ve içindeki solucanların bolluğu gösterir.”

Hızla artan pH ölçer cihazları satış tavsiyeleri: Son zamanlarda ortalıkta abartılı ve atlatıcı bilgiler fazlaca dolaşmaya başladı. Bu abartılı bilgilerin sunulmasında esas amaç, bizim gibi meraklıları endişelendirip pahalı pH ölçer aletlerini ve kendi hazırladıkları özel toprakları vesaire satmaktır. Yükte hafif pahada ağır maddeleri satmakta çok gayretliler. Onların sattıkların almayın demiyorum, kötü mal satıyorlar demiyorum. Sadece onların sattıklarına gerçekten ihtiyacınız var mı, önce iyice anlamalısınız, aldatılmamalısınız bunu anlatmak istiyorum.

Ayrıca şunu iyi bilelim: Bitkiler sandığımız kadar aciz canlılar değildir. Kökleriyle toprağın yapısını bile değiştirebilirler. Bu kabiliyet her bitkide aynı ölçüde olmasa da, genelde her birinde vardır. Bir yerde bir kere tutunduktan sonra ve yeterince köklenme donanımlarını sağladıktan sonra, özellikle sonraki yıllarda toprakta başlarının çaresine bakabilirler, gereken ayarlamaları yapacak maddeler salgılarlar. Geriye kalan önemli faktörler, toprağın yapısının çok kötü olmamasıdır, güneş, havadar ortam ve gerektiği kadar sudur.

Birçok bitkiler topraksız ortamda bile yaşayabilir, başının çaresine bakabilir. İstanbul’da çevreme dikkatle bakınca pek çok örneğini görebiliyorum. Bina duvarlarındaki çatlaklarda, sırf kayalık olan duvar gibi dik kayalık yokuşlarda, hatta palmiye ve yaşlı akasya ağacı kabuklarının arasında gelişen büyüyen bitkilere sık sık rastlarım. Terk edilmiş harabe binaların duvarlarının üstü, damları bitkilerle kaplıdır.

Faydalı mikroorganizmaların pH dengesizliklerinde bitkilere yardımları
Piyasada kapalı poşetlerde satılan özel marka süs bitkisi toprakları pastörize edilmiş olduklarından dolayı içinde mikroorganizmalar yoktur. Bu yüzden, pastörize edilen o marka topraklarda yetiştireceğimiz bitkiler için pH derecesi çok daha fazla önem taşır. İşin kötüsü, besin verdiğinizde toprağın asitliliği artar, bu da bitkileri çürütür öldürür veya yaşadığınız yerin musluk suları fazla kireçli ise direkt kullanmanız toprağın dengesini bozar. Yaşamayan (pastörize) topraklarda pH derecesi dengelerini korumak çok önemlidir.

Doğal topraklar canlıdır, içindeki mikroorganizmalar bitkilere tahmin edemeyeceğiniz kadar yüksek fayda sağlar, böylelikle mesela iyi bahçe toprağında (uzun yılardır birçok bitkilerin yapraklarının çürüyüp karıştığı topraklarda) pH derecesi çok da önemli değildir her bitki bunda iyi gelişir. Genelde her bitki pH derecesi 6 – 7,5 arası olan özellikteki sterilize edilmemiş ve gerçek doğal topraklarda çok daha iyi bir gelişim gösterebilir. Yani ortada dolaşan bilgiler aldatıcıdır fazla abartılıdır.

Doğal toprakların pH derecesi, muhteviyatındaki kaya parçaları ve kil türüne göre, bitkisel çürüntülerin niteliğine göre, sulama suyuna göre ve bol yağışlı iklim etkisine göre değişir.

1- Killi topraklar
Doğal killer genelde toprakla karışıktır ve bulundukları toprağın özelliğini belirlerler. Genelde suyu süzdürmeleri çok zayıftır, köklere hava alma imkânı pek sağlamaz. Fakat bununla beraber kırmızı ve sarımsı kahverengi killi topraklar bitkiler için oldukça önemli besin maddeleri içerirler; bunlar aynı zamanda düşük pH derecesi (asitli) özelliği taşır. En faydalısı kırmızı killi topraklardır. Yeşil kil karışık toprağın rengi hafif yeşilimsi – sarımsı kahverengi olur. Alüminyumludur, asitlidir. Kırmızı killi toprak demirlidir, yine asitlidir. Beyaz killi topraklar bitkilere faydalı maddeler taşımadığı gibi pH derecesi 9’a kadar yüksek özellikte olabiliyor. Bir yerin toprağı killi ise rengine dikkat etmeliyiz. Özellikle kırmızı tonlarda olanı bitkilere çok faydalıdır. Yalnız, kullanmadan önce suyu süzdürebilirliği ve havadarlığı yeterince arttırılmalıdır. Bunun için killi toprağa başta ponza taşı, perlit, sonra yaprak çürüntüleri, talaş, saman vb. şeyler karıştırılabilir. Bahçenizin toprağı beyaz killi ise ponza taşı, bol bol bitkisel çürüntüler, torf ve çay posaları karıştırmalısınız. Talaş ve saman da karıştırılabilir.

2- Bitkisel çürüntüler
Meyvelerin çok karışmış olduğu bitkisel çürüntülerin pH derecesi 5 altına fazlaca düşebilir, tehlikeli olabilir. İşte bu tür çürüntüleri toprak karışımında kullanacaksanız karışımdaki diğer maddelerle bir araya geldiğinde ortalama asitlilik ne olabilir ayarlamayı ona göre yapmanız gerekir. Ayrıca her yaprak çürüntüsü asitli olmaz. Örneğin meşe yaprakları çürüntüsü biraz alkalinlidir. Çam yaprakları çürüntüsü çam türüne göre değişir; kimi alkalinlidir kimi asitlidir. Çimen çürüntüsü yüksek asitlidir. Kestane toprağı da asitlidir, yapısında kestane ve çam ağaçlarının yaprakları kabukları kuru dalları karışıktır. Hazırladığınız kompostlarda ayva ve meşe yapraklarını da katmanızı ve kalker taşı küçük parçaları eklemenizi tavsiye ederim. Kalker taşı bildiğimiz kirecin ham maddesidsir ama bunda kireç toprakta erimiyor, toprağın pH derecesini yükseltmiyor, kökler bu taş parçalarına ulaşıp ihtiyacı olan kalsiyumu temin ediyor. Onun için, kompostlarda olmazsa olmaz gerekli bir katkı maddesidir.

3- Yağmurun etkisi
Yağmur suları saf olduğu için asitlilik alkalinlilik özelliği olmaz; pH derecesi 7’dir yani nötrdür. Rize ve çevresi gibi bol yağışlı yerlerde, yağmur suları topraktaki pH yükseltici kireç gibi maddeleri yerin çok derinliklerine indirir. Sonuçta üst tabaka toprağın asitliliğini bitkisel çürüntüler ile (kırmızı ve yeşil) kil arttırır. Bol yağış alan yerlerde, kırmızı veya yeşil kil karışımı toprak ve bitkisel çürüntüler bir araya gelince ona göre toprağın asitliliği de artar. Bitkisel çürüntülerin niteliğine göre asitlilik aşırıya, zararlı boyutlara gidebilir. Böyle yerlerde toprağa kireç eklemektense ufalanmış (pirinç – nohut kadar parçalar) kalker taşı parçaları eklemenizi tavsiye ederim. Toprağım verimliliğine adeta sihirli bir etki katar.

4- Sulama suyunun etkisi
Musluk sularımız genelde barajlardan geliyor. Baraj nasıl bir arazi üstüne kurulmuşsa evlerimize gelen suyun niteliği ona göre değişir. Artezyen kuyularından elde edilen sular ise aşırı kireçli olur. Su, evimize kadar gelirken içinden geçtiği su borularındaki maddeleri de alır. Saksılarda yetiştirdiğiniz bitkilerinizi iyice dinlendirilmiş tortusu iyice dibe çökmüş sularla sulayın. Kim ne için tavsiye ederse etsin çiçeklerinizi maden suyuyla sulamayın.

Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.