Aşk Merdiveni (Nephrolepsis Exaltata)
Bir eğreltiotu cinsi olan aşk merdiveni evlerde, bürolarda, çeşitli iş yerlerinde iç mekan süs bitkisi olarak kullanılır. Yurdumuzda eskiden fujer veya fougère nephrolepsis olarak bilinirdi. Bilimsel adı Nephrolepsis Exaltata olup İngilizcedeki yaygın ismi “Boston fern”dir. Havası nemli yerlerde kendiliğinden yetişir. Nem oranının çok yüksek olduğu bölgelerde ağaç dallarında kökleri açıkta yetişen “Epiphytic” bir bitkidir aynı zamanda.
Aşk Merdiveni Bakımı ve Üretilmesi:
En kolay şekilde çoğaltılması kökten ayırma iledir. Bitkinin dibinden çıkıp toprak yüzeyinde uzayıp giden çok ince uzantılar, ana bitkinin benzeri yeni bireyler oluştururlar. Bunları ayırıp başka saksılara dikebilirsiniz. İlk diktiğinizde bir müddet güneşten koruyun ve bir hafta kadar naylon torbaya geçirin ağzını sıkıca kapayın. Kökler böylece yeni toprağa alışır. Bir hafta aşırı nemli kapalı ortamda bulunması diktiğiniz fidenin tutmasının garanti olması için gereklidir.
Çiçeksiz bitkilerdendir. Tohumu olmaz ama tohum vazifesini gören “spor”ları vardır. Spor denen tohum benzeri oluşumlar yaprakların altında gelişir. Bunlar tohum gibi kullanılabilir ama aşk merdivenini bu şekilde üretmek çok da kolay olmaz. Kökten ayırma metodu hem çok kolaydır hem büyümesi için fazla vakit gerektirmez.
Güneş: Eğrelti otları direkt güneşi hiç sevmese de aşk merdiveni direkt güneşi tolere edebiliyor. Yine de direkt güneşten korunması daha iyi olur. Ev içinde tül ile filtrelenen güneşin aşk merdivenine zararı olmaz.
Nem: Havası çok nemli ortamları sever. İstanbul’un havası aşk merdiveni için uygundur. Çoğu eğrelti otları çok daha fazla nemli hava istiyor. Geniş yayvan bir kap içine ortalama ceviz kadar büyük çakıl taşları doldurun, taşları aşmayacak derecede su koyun ve saksıyı bunun üstüne koyun. saksı dibi suya değmemeli. Bu şekilde yapraklara devamlı nemlilik sağlarsınız. Esintili ortamlarda daha sağlıklı oluyor buna ayrıca önem vermelisiniz.
Toprak: çok gevşek, suyu çok iyi süzdüren topraklara ihtiyacı vardır. Bol yaprak çürüntülü topraklar aşk merdiveni için daha uygundur. Buradaki resimdeki örnek benim balkonda yetiştirdiğim aşk merdiveni. Kışın balkon çok soğuk olur, yazın ise aşırı sıcak, bol güneşli ve kurudur (ama istanbul havasının nemliliği bu bitkiye yetiyor). Özel bir toprak kullanmadım. Buna rağmen gayet sağlıklı yaşayıp gidiyor. Dokuz senededir bizim balkonda normal bahçe toprağında yaşıyor.
Sulama: Topraktan ziyade çevresi nemli olmalı. Toprağı fazlaca su geçirgen olmalı ve nemini biraz kaybedince bol bol sulanmalı, saksı dibinden çıkan suyun geri emilmesi önlenmelidir. Devamlı ıslak kalan ağır ve sıkı topraklarda aşk merdiveni sağlıklı gelişemez, her an çürüyebilir. Yaprak çürüntülü hafif ve gevşek toprak kurudukça veya nem kaybettikçe değil, ıslaklığı tamamen kaybolunca tekrar sulanmalı. Yani her zaman nemli olmalıdır. Toprağı inceleyin, elinizi hiç ıslatmıyorsa sulama vakti gelmiştir.
Yazın sık sık yaprakları yıkayıp temizlemelisiniz. Çünkü yaprakları ince ve çok sık olduğu için çok toz tutar. Yıkamak için banyoya götürüp duşun altına tutabilirsiniz.
Açıklamalar:
1- Okuduğunuz yazı hakkında sorunuzu veya yorumunuzu aşağıya yazabilirsiniz.
2- Yazılarımı RSS ile takip edebilirsiniz.
3- Yazılarım izinsiz olarak birçok web sitelerinde yayımlanmaktadır. Lütfen kaynak belirtmeyenleri uyarınız. Tüm yazılarım kendi tecrübelerimin ve araştırmalarımın eseridir.
Yukardaki yazı ile ilgili ek bilgiler ve yorumlar:
Sorunuzu veya Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen konuşma dilinde yazmayın zorluk çıkarmayın.LÜTFEN YAZI DİLİ KURALLARINA SAYGILI OLALIM
Benim ask merdivenim kurumaya basladi, sizinkini gorunce iyice uzuldum. Ne yapmam egrekli?
***
Bu bitki çok havadar ve nemli ortamları sever. Tahmin ediyorum sizde bulunduğu ortam havasız. Daima açtığınız bir pencerenin yanına koyun.
Benim arkadaşta vardı çok büyüktü bana verdikten sonra banyoya götürüp yıkamış dallarını ondan sonra koca bitki kısa sürede kurudu. Ben de bana verdiği kökün büyük olmasına bağladım kurumasını çünkü ben de başkasına verdikten sonra benimki kurudu.
Aşk merdivenim kuruyor. 5 – 6 yaprağı kaldı sadece. Çubuk besleyıcilerden kullandım ama işe yaramadı. 20 gün oluyor sıvı olanlarından aldım şimdi onu deniyorum ama birşey değişmedi. Çok su vermem ama toprağı sürekli ıslak bırak toprağı kurusun diyorlar ama 20 gün oldu hala ıslak. Ne kadar bekleyeceğim daha? Bir de toprağının üstü küflü gibi oldu açıklı koyulu renklerde. Bu neden olur? ne yapıcam ben?
***
Aşk merdiveni gıda besin vitamin istemez. Piyasada satılan poşet topraklarda yaşayamaz. En güvenilir markalardan hindistan cevizi lifli özel süs bitkisi toprağına 1/4 oranında ponza taşı eklerseniz onda çok iyi gelişir. Yazımda anlattığım gibi çabuk kuruyan, son derece havadar toprakları ister. Çok ağaçlı bahçelerin kuytu yerlerinden üst yüzeyden alacağınız yaprak çürüntülü toprağı aşk merdivenleri çok seviyor.
Çok güzel görünüyor çiçeğiniz maşallah. Benim aşk merdivenim de çok çabuk büyüyor çok seviniyorum ama yaprakları uzadıkça kırılıyor ne yapmalıyım?
***
Biraz güneş alabilen bir yerde olursa yaprak çubukları daha sağlam olur. Zaten güneş alabilen bir yerde diyorsanız potasyum ve kalsiyum eksikliğinden dolayı çubuklar sağlam olmuyordur. Bildiğim kadarıyla odun külünde potasyum var. toprağına biraz katın. Veya potasyum içeren hazır besinlerden kullanın. Kalsiyum eksikliği varsa bir defalığına haşlanmış yumurtaların suyunu soğutup onunla sulayın.
Çok güzel ve yararlı bi site.. Emeğinize ve elinize sağlık..
Benim de var nemli ortamda ama biri kurudu. Aceba sulamayı mı yanlış yapıyorum?
***
Yeri nemli olsa bile ev içinde havasız yerlerde yaşayamaz. Havadar ve aydınlık ortam ister. Çiçekçilerin poşet içinde sattığı toprak kullanırsanız bunlar genelde bozuk çıkıyor dikkat edin. Güvenilir seralardan toprak almalısınız ya da çok ağaçlı bahçelerin veya ormanların kuytu yerlerinden yaprak çürüntüsü siyah toprak bulun aşk merdiveni için onu kullanın.
Benim çiçeğim çok yavaş büyüyor. ikı yıldır 10 – 15 yaprağı var hala. Çok cansız. Balkon oğleden sonra aıırı gunes alıyor. Çiçeğimi balkona koyarsam zarar görür mü? Bir de ben yaprak çürüntüsü toprağı anlamadım nasıl anlıcam çürüntülü olduğunu?
Aşk merdiveni hakkında kansere yol açtığını duydum acaba doğru mu?
***
Sadece yenildiği zaman ve belki, yani her yiyen kanser olmaz. Bu söylentileri niçin yayarlar anlamıyorum. Çok saçma. Kim evindeki süs bitkilerini yer ki? Birileri herhalde süs bitkilerinin evlerde yemeklik olarak yetiştirildiğini sanıyor. :))
Benim de bir aşk merdivenim var, bir arkadaşım taşınacağı için bana vermişti. Aldığımda çoğu yaprağı kurumuştu ve canlı yaprakları da kaverengi beneklerle kaplıydı. Önce kurumuş dalları kestim ve dediğiniz her şeyi yaptım. Oysa ki hala çok zayıf ve cansız görünüyor. Yapraklarının bazıları çok güzel bir şekilde büyür ve yeni filizler verirken, bazıları sararmaya devam ediyor. Sizce bitkinin daha sağlıklı olması için başka ne yapmalıyım?
***
O halde acele etmeyin zamanla büyür çoğalır. Şimdi bazılarının gelişmemesini önemsemeyin. Onlar belki ömrünü tamamlamıştır, belki tamamen kuruyacaklar. Yeni gelişenler madem sağlıklı bir şekilde büyüyorlar öyleyse zamanla saksının içinde çoğalırlar. Kuruyanları sökmeyin. Yenileri de kısa sürede bozuluyorsa toprağını değiştirmek gerekir.
Aşk merdiveninin saksısı genişmi olmalı acaba?
***
Bitkinin topraktan çıkan yeni filizlerinin kapladığı alan kadar genişlikte saksı yeterli. Ayrıca aşk merdiveninin kökleri fazla çoğalmaz, çok derin saksılara gerek yoktur. Derin olmayan yayvan geniş saksılar iyidir.
Benim çiçeğim çok büyük fakat birkaç gündür yaprakları kurudu. Ne yapmam lazım?
***
Eski yapraklar birer birer kuruyorsa bu mevsimde bazı evlerde normaldir. Fazlaca kuruma oluyorsa şimdi sonbahar mevsim değişikliği ile birlikte havaların serinlemesi ve gündüz süresinin kısalmasıyla birlikte eğer siz bir de soğuk hava cereyanına maruz bırakıyorsanız yapraklarda bozulmalar normaldir. ilkbaharda yeniden toparlanır.
Kontrol edin çok mu suluyorsunuz.. bu tür bitkiler köklerinin hava almasını ister. Saksı altı delikli olmalı bir de 1cm bile olsa alt tabakla arada mesafe olmalı ki o deliklerden içeri hava girebilsin. Hem içerde su birikimi olmasın.
Benim çiceğim yene dallar verıyor ama çok yavaş bır sekılde. Filizler bıraz buyuyor ve hemen kenarları kuruyup kahve renk bır goruntu alıyor. Yani bir türlü çiçeğim çoğalıp büyümüyor. Hep aynı sayıda kalıyor filizleri. Ne yapmalıyım? Her şeyi denedim.
***
Neleri denediniz Hülya hanım? Belki çok suluyorsunuz. Belki havasız yerde tutuyorsunuz, belki havası nemsiz kuru bir memlekettesiniz ve fazlacva hava cereyanına maruz bırakıyorsunuz. Bunlar sorun olabilir. Neler yaptığınızı yazarsanız belki daha iyi yardımcı olabilirim.
Benim de aşk merdivenim var. 3-4 yıldır bakıyorum ama bir türlü çoğalmıyor hala 2 kök. Ben de çoğalsın istiyorum. Şimdi de çıkan yaprakları kuruyor ve pörsüüyor. Yeri güzel sabah güneşi alıyor hem de filitlenerek yani tülün arkasından. Sizin yazdığınız gibi bakıyorum. Yapraklarının uçları da kuruyor ara arada sararmalar oluyor. Evim sobalı acaba çok sıcaktan mı oluyor? yazın düzelir mi?
***
Sanıyorum fazlaca havasız esintisiz kalıyor, sıcak ile birlikte esintisiz hava zarar verir normaldir. Yazın düzelir.
Ben daha yeni bir aşk merdiveni aldim. Nasıl bir büyüklükteki saksıya ekebilirim?
***
Büyüklüğü pek önemli değil. Toprak saksı olsun, yayvan olsun, derin olmasın. Topraktan yapılmış, alçak ve yayvan saksı önemli çünkü aşk merdiveni çabuk kuruyan toprak istiyor hem serin kalabilien.. Toprak saksı toprağı serin tutar.
Bu çiçeğin ev havasini temizlediği ne kadar doğru?
***
Kesin bir gerçek, ama ayrıntılı bilgiler uzun sürer. Ayrıca bir iki saksı işe yaramaz. Bu konuda yakında yeni bir yazım olacak, site ana sayfasından takip edin yeni yazılar arasında görürsünüz.
Aşk merdivenim pek iyi durumda degil. İlk aldigimda yemyesil ve bol yaprakliydi. Yazin balkonda 2 hafta kadar tuttuktan sonra iceri aldim, duvara aski aparati ile saksisini yenileyerek astim. İlk basta topragini cok siki yapmistim. Bir de torfun su tuttugunu ogrenince topragin bir kismini azalttim ve gevsek bir halde biraktim. Bircok yapragi kurumaya basladi, yeni yaprak da cikarmiyor, yapraklari uclardan kopuyor. Her gun odayi havalandirmaya basladim ve yaprakli nemli kalsin diye her gun su spreyliyorum. Çicegimi kurtarmak istiyorum ama nerede hata yapiyorum anlamadim. Bu arada Istanbulda ponza tasi icin birkac cicekciye sordum ama hicbirinde yoktu. Bir de bahce topragi satiliyor mu yoksa bahcelerden vs biz mi toplamaliyiz? Çünkü her yerde torf paketli olarak satiliyor. Cicegin fotosunu da cekince yollarim. Umarim cicegim olmez. Kuruyor gibi cunku. Baska ne yapabilirim?
***
Bu bitkide toprak değişimi bazı incelikler ister. Köklerin toprakla bağlantılarına hiç zarar vermemelisiniz. Eğer zarar verirseniz on gün kadar naylonla kapatacaksınız içersinin havası böylece yüzde yüz nemli olur kökler tekrar tutunabilir. Ayrıca toprak değiştirme sadece ilkbaharın ortasına doğru yapılmalı başka zamanlarda iyi değil. Bence siz balkon varsa balkonda tutun – ilkbaharda kökten birsürü filizler çıkarır hızla büyür.
Benim dediğim bahçe toprağı, içinde bol bol ağaçlar ve bitkiler yetişen bahçelerin kuytu yerlerinin üst yüzey toprağıdır. Çok yaprak çürüntülü oluyor aşk merdiveni için ideal bir topraktır. Eğer böyle bir toprak bulursanız ve saksı olarak eski model basit toprak saksı kullanırsanız, yeri iyi havadarsa esintiliyse ponza taşına gerek yok.
Dediğiniz gibi aşk merdivenimi balkona koydum. Balkonum açık, hafif esintili. Bugün kontrol edeyim dedim ve dallarının birçoğunda kuruma olduğunu gördüm. Bu benim saksı değiştirmemden ve bitkiyi torf toprağina ekmiş olmamdan kaynaklandı diye düşünüyorum. Toprağın üst yüzeyi kuru olmasına rağmen sanırım iç kısmı su tutmasından dolayı ıslak kalıyordu. Neyse kurumuş tüm dalları dipten kestim, üzerinde yaprak olanları da kestim; çünkü uçları hep kopmuştu,onlar da bugün yarın kuruyacaklar arasındaydı. :( Şu an bitki kel kaldı diyebilirim,5-6 tane yeni filizi var o kadar.Onları bıraktım sadece, köklerini de kontrol ettim, yüzeydeki köklerde hafif kuruma var;ama alt kısımlar canlı. Kurumuş dalları toprağa çok yakından kestim; ama onları köklerden ayıramadım; çünkü çok dolanmış durumdalar. Saksının üzerine naylon torba geçirdim, şu an balkonda duruyor. Sizce yeniden kendine gelir mi? Yoksa birkaç gün sonra o filizler de kurur mu? :(
***
Kışın dışarda tutulanlara ısı sıfırın altına düşmedikçe naylon filan geçirmeyin. Bozulan yaprakları sapları kesmemeliydiniz. Dışarda temiz havanın etkisiyle hayatta kalır ilkbaharda kökten birsürü yeni yaprak çıkarır. Solucan olsun ne olursa olsun toprak saksı değişimini rasgele zamanlarda yapmak bitkilere büyük zarar veriyor. Her bitki aynı değil.
Poşetlerde satılan topraklar eğer güvenilir marka değilse kesinlikle aşk merdivenlerini öldürüyor bunu unutmayın. Sıradan bir bahçenin toprağı bile aşk merdiveni için o bozuk kompost topraklardan bin kat iyidir. Torf diyorlar torf filan da değil üstelik.