Altın çilek Physalis peruviana yetiştirilmesi, tarımı

Domatesgillerden bir bitki olan altın çilek domatesin yetiştirilebildiği her yerde yetiştirilebilir. Açık hava, tam gün güneş ve sıcak sever. Günümüzde ticari açıdan çok büyük önemi ve değeri olan popüler bir bitkidir, lezzetli şifalı meyveleri için yetiştirilir. Bilimsel adı “Physalis peruviana” olup İngilizcesi golden berry’dir. İnka eriği ve yer kirazı gibi adlandırmalarda bulunanlar da var. Bizde en çok altın çilek adıyla tanındı.

Patlıcangillerden bir bitki olan altın çilek domatesin yetiştirilebildiği her yerde yetiştirilebilir. Açık hava, tam gün güneş ve sıcak sever. Günümüzde ticari açıdan çok büyük önemi ve değeri olan popüler bir bitkidir, lezzetli şifalı meyveleri için yetiştirilir.

Bilimsel adı “Physalis peruviana” olup İngilizcesi golden berry’dir. İnka eriği ve yer kirazı gibi adlandırmalarda bulunanlar da var. Bizde en çok altın çilek adıyla tanındı. Çilekle erikle kirazla hiçbir ilgisi yoktur, bildiğimiz domates ile aynı bitki familyasındandır.

Altın çilek neye benziyor? Resimleri görüp daha iyi anlamak için üst sağdaki resme tıklayın. Bitki olarak boyu posu şekli biraz patlıcan bitkisine benzer. Meyveleri doğal olarak ambalajlıdır. İnce bir kılıfta olur. Böylece büyüklüğü bir ceviz kadardır. Esas meyve fındık kadar olur. Meyveler cinsine ve toprağına suyuna göre bu ölçülerden biraz büyük veya biraz küçük olabilir.

Kısaca yararları: Meyveleri A, B, C vitaminleri, bitkisel protein, fosfor ve demir zenginidir. Yazımın esas konusu yetiştirilmesi üretilmesidir. Faydasını şifasını başka kaynaklarda bulabilirsiniz. Altın çilek meyveleri hamken yenilmemeli, zehirleyici olabiliyor. Çocuklarınıza öğretin.

Altın çileğin yetiştirilmesi ve bakımı  domates yetiştiriciliğinde olduğu gibidir. Sadece verimli topraklar ve fazla gübrelemek altın çileğin ürün verimini önemli ölçüde düşürür.

Ömrü: Tropikal memleketlerde çok yıllık çalı türü bir bitkidir. Sarılıcı ve tırmanıcı ya da yerde sürünücü olarak yaşar. Diğer ülkelerde genelde sonbaharda işi biter. Antalya, Alanya, Mersin vb. güney şehirlerimizin kıyı kesimlerinde çok yıllık olarak yetiştirilebilir. Cinsine göre bazıları ancak 1,5 yıl yaşayabilir, bazıları daha uzun ömürlüdür. Uzun ömürlüler her yıl hastalıklara daha dayanıksız düşer.

Türkiye’de altın çilek nerede yetiştirilebilir? Oldukça iyi güneş alan, kuvvetli rüzgârlardan korunmuş yerleri sever. Domates tarımı yapılabilen her yerde olur. Seraya gerek yok. Mersin’de de olur İstanbul’da da olur. Marmara ve batı Karadeniz bölgelerinde kuzeyli rüzgarlardan korunan yerler seçilmeli.

Toprak: Suyu mükemmel süzdüren çok kumlu ve fakir topraklar altın çilek için en uygunudur. Böylesi topraklarda az miktar doğal gübre (eski sığır veya koyun gübresi) takviyesi ile çok daha fazla çiçeklenir çok daha kolaylıkla bol bol meyve verir. Suyu iyi süzdürmeyen topraklarda bir de aşırı sulanmaya maruz kalırsa çeşitli hastalıklar kapar, hayatta kalması zorlaşır.
Toprak pH derecesi: Pek önemli değildir. 4.5 – 8.2 arası pH derecesi olan topraklarda altın çilek hiç sorunsuz gelişir. En önemli faktör toprağın kumlu ve fakir olmasıdır. Verimli topraklarda iyi yetişse de meyve verimi az olur.

Sulama: Meyvelerin olgunlaşmasına yakın zamana kadar çok düzenli olarak sulanmalı, susuz bırakılmamalı. Meyvelerin olgunlaştığı hasat döneminde sulama yok denecek kadar azaltılmalı. Ticari amaçla yetiştirmiyorsanız toplu hasata gerek olmadığı için sulamayı azaltmaya gerek yok. Sonbahara kadar devamlı meyve oluşturur durur.

Besin / gübre takviyesi: Vermemek daha iyidir çünkü çok dallanmasına az çiçeklenmesine sebep olur.

Budama ve destek sırığı: budamak gerekmez ama ticari maksatla yetiştiriyorsanız çok dallı bol çiçekli dolayısıyla daha fazla meyve vermesi için fideler büyüdükçe tepelerden kırparsınız. Aşırı sıcak olmayan ve sulak yerlerde fazla uzar, sırık domatesi gibi gelişir onun için yanına değnek dikilmelidir.

Çoğaltılması:
1- Geçen yıldan hayatta kalanlar, köklü parçalara ayrılarak kolayca çoğaltılabilir.
2- Yine geçen yıldan kalanların bir yıllık dallarından köklendirme hormonu yardımıyla çeliklemeyle üretilebilir. Başarı oranı yarının altındadır. Çabuk büyür erkenden çiçeklenirler fakat bunlardan tohumdan yetişenler kadar iyi randıman beklemeyin.
3- Altın çileğin en kazanç getirici üretim tarzı tohum iledir.
Tohum ekme zamanı (İstanbul için) mart sonundan nisan ortasına kadardır ki gerektiği gibi uzun süre ürün alınabilsin. Sonbahar soğuklarının başlaması sizin bölgenizde ne kadar geç veya erken oluyor ise tohum ekmeyi o kadar öne alabilir veya geciktirebilirsiniz. Tohumlar çimlenmek için çok nem istiyor. Tohumları eğer kış sonunda ekecekseniz, sıcak ortamlarda kasalara ekerek üstlerini naylonla kaplayın. Ortam sıcaklığı 20° C daderece dolayların tutulmalı, 10° C dereceye çok uzun süreli düşmemeli. Sıcaklığa bağlı olarak bir haftada veya en geç bir ay içinde çimlenirler. Çimlenen tohumlara daha sonra aynen domates fidesi yetiştirme muamelesi uygulayın.
4- Yetişmiş bir altın çileğin bir (veya birkaç) yan dalının orta kısmı toprağa gömülür (havai daldırma), birkaç haftada yeterince köklenince kesilerek başka yere ekilir .
5- Aşı ile çoğaltılması hakkında bilgi bulamadım. Bir altın çileği aşı ile çoğaltmak için domatesgillerden bitkilerin küçük fidelerine aşı yaparak deneyebilirsiniz.

Altın çilek hasat şekilleri: Normalde, susuz kalmazsa sonbahar soğuklarına kadar kesintisiz çiçeklenir ve devamlı meyve üretir. Toplu hasat yapacaksanız meyveler uygun büyüklüğe geldiğinde sulamayı ancak bitkilerin susuzluktan ölmeyecekleri derecede azaltmalısınız. İkinci defa ürün almayacaksanız artık sulamanıza gerek yok.

Yeşilken dökülen meyveler: Bunlar zamanla kendiliğinden olgunlaşır. Normaldir. Temiz ve güneşli bir yerde bekletirseniz çabuk olgunlaşırlar.

İklimi müsait olan bölgelerde ikinci ürün almak için önce meyvelerin hasat edilmesine yakın sulama çok azaltılmalı, hasattan sonra düzenli sulamaya geçilmeli, çok az miktarda uygun besinden veya doğal gübre verilmeli. Gübrelemeyi az tutmazsanız az ürün alırsınız.

Meyvelerin depolanması: Altın çilek meyveleri olgunlaştığında hasattan sonra bir aydan fazla bozulmadan kalabilir, hem soğutuculu depo gerektirmez. Sadece depolandıkları yer iyi havadar olmalı, rütubetli olmamalı.

Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 25 Mart 2011

Etiketler: | | | |

'Altın çilek Physalis peruviana yetiştirilmesi, tarımı' hakkında sorular, açıklamalar

  1. admin dedi ki:

    Bugün Harbiye’de bir manav dükkanında gördüm. Şeffaf kutularda 12 – 15 kadar sayıda kendi özel kılıfından çıkarılmamış altın çilekler bir kutusu 5 lira. Ayıklasan esas meyveler bir avuç bile doldurmaz. O kadar pahalı. Tanesi 25 – 30 kuruşa geliyor. Yani minicik bir altın çilek koca bir yumurtadan daha pahalı.

  2. Feza - İsvicre dedi ki:

    Bir sene önce hobi bahcesi aldim. Bu sene martta altin cilek ektim ama su ana kadar on santim büyüdü. Ne yapmam lazim?
    ***
    Altın çilek sıcak sever. Yaz gelmesini bekleyeceksiniz.

  3. Nergül - Amasya dedi ki:

    Yaklaşık 1500 tane fide diktim ama ne gübresi vereceğim gübre verilecek mi, çapa ot mücadelesi nasıl olacak, ne kadar sürede meyve alabilecegiz? Bilgi almak için nerelere başvuracağız?
    ***
    Peki ama Nergül Hanım, hakkında hiçbir bilginiz olmayan bir şeye niçin yatırım yapıyorsunuz ki? Bu aynen kumar oynamak gibi bir şeydir. Bu sayfada yukarda ben altın çilek hakkında bildiklerimi yazdım. Okuyun belki bu bilgiler işinize yarar.
    Bir daha da hakkında bilgi sahibi olmadığınız şeylere yatırım yapmamanız hakkında size acizane tavsiyede bulunurum. Önce iyice araştırın, bilginizi arttırın, o işte tecrübesi olanlara uzun uzun sorular sorun ve sonunda eğer başarabileceğinize inancınız gelirse o işe o zaman atılın derim.

  4. İlhan - İstanbul dedi ki:

    Bir meyvesinden aldığım yüz kadar tohumu sorunsuz çimlendirdim hepsi fide oldu çoğunu arkadaşlarıma dağıttım benim fideleri bahcede bakmaya çalııyorum ama apartman ortak bahçesi ve tüm güneşi kapatan bir yaşlı bir ceviz var onun yüzünden hiç bir şey yetiştiremiyoruz budamak istedim ona bile apartmandan 1-2 kişi mırın ırın etti. apartman hayatı işte. hiç sevmiyorum.
    ***
    Koca ağacı rahat bırakmak belki daha iyi. Bahçede artık gölge isteyen bitkiler yetiştireceksiniz yapacak bir şey yok. Bizim şimdi sadece balkonumuz var. Aşırı güneşli. Camekanlı da. Bu yüzden her şey sağlıklı yetişemiyor. Uyum sağlayabilen bitkileri tercih ediyorum. Salonda daha çok bitki var.

  5. Mehmat Adoba - Mardin dedi ki:

    Evet altın çilek hakikaten çok guzel ben şahsen yetiştircilik yapmak isterim ekonomim el vermiyor. Teşekkür ederim.

  6. Bu yıl 125 bin altınçilek fidesi diktik. Gelişimleri çok güzel tohumu da kaliteliydi. Meyve vermeye başladılar. Bunun pazarı hakkında bilgilendirirseniz seviniriim. Ciddi anlamda tamamını alacak tüccar arkadaş arıyorum.

  7. Turgut - Sakarya dedi ki:

    Bazı kaynaklarda altın çileğin ormanaltı bitkisi yani gölgeli ortamlarda yetiştiği yazmakta. Burada tam gün güneş istediği yazıyor.
    ***
    Bu bitki koca ağaçlar haline gelir. Küçük çalı türü değil ki o biligye uymamız gereksin! O bazı kaynaklardaki bilgiler de doğrudur ama şart olduğunu göstermez, yarı gölge yarı güneş karışımı ortamlara uyum sağlayabileceğini gösterir o kadar.

  8. Melike - Mersin dedi ki:

    Bize bi komsumuz 5 – 6 kök altn çilek fidesi verdi. Ancak bız temmuzda diktik. Yetısir mi ve ne zamana yetişir? Ve de yaylada mı asağıda mı iyi yetişir?
    ***
    Mersin’de alçak kesimlerde kışın sağ kalıp ilkbaharda çiçeklenirler. Bekleyeceksiniz. Yaylada kışın kururlar.

  9. Fatih - Denizli dedi ki:

    Altın çilek kaç güne bir su istiyor?
    ***
    Bunu günle ayarlayamazsınız. Yerinin esintisine ve toprağının özelliğine göre topraktaki su kaybının süresi değişir. Hava durumunun da etkisi var. Toprak kurudukça sulayacaksınız. En iyi ölçüsü bu.

  10. Yaşar - Karaman dedi ki:

    Sayın Ramazan Günay’la nasıl irtibata geçebilirim? Altın çilek almak istiyorum.
    ***
    İsmine tıklarsanız email adresine mail yazabilirsiniz. Başka türlü yardımcı olamayacağım.

  11. Vedat - Adana dedi ki:

    Bahçemde altın çilek meyvesi aynısı fakat bunun yaprakları ince biraz. Altın çileğin yabanisi gibi çeşidi var mıdır?
    ***
    Birkaç cinsi var diye biliyorum ama özelliklerini bilmiyorum. Ayrıca büyük yapraklı olması iyi gübrelenmiş toprakta olur, bu da daha az çiçek ve daha az meyve demektir.

  12. Fazlı dedi ki:

    Bahçeme baharda altın çilek diktim. Altın çilek kışın kuruyup baharda tekrar mı çıkar yoksa kışın soğuktan korumalı mıyım?
    ***
    Kışın koruyabilirseniz gelecek yıl yine gelişmeye meyve vermeye devam eder ama verim daha düşük olur. Yazımın içinde gerekli bilgiler var okumalısınız.

  13. Mehmet Terzi - Konya dedi ki:

    Mayıs ayı içinde Ereğlide bir ziraatciden 20 fide alıp belirtilen aralıklarla yanmış hayvan gübresi kullanarak diktim. Kimyevi gübre kullanmadım damlama ile suluyorum. Devasa büyüdüler verimleri de çok iyi meyveleri çok iri ceviz gibi erik gibi ama tadları kötü yenilmiyor neden acaba? Gölgede kaldılar ondan mıdır?
    ***
    Meyveler olgunlaşmaya yakın zamanda sulama azaltılmalı, hasat zamanına on veya on beş gün kala sulama tamamen bırakılmalı. Ayrıca, altın çilek iyi gübrelenmiş kuvvetli topraklarda iyi mahsul vermez. Domatesle karıştırmayın, ihtiyaçları farklıdır. Hatta iyi kaliteli toprakta gübre bile istemez.

  14. Mehmet Terzi - Konya dedi ki:

    İyi de hasat zamanı diye bir şey yok ki .Üzerinde hem olgun meyveler hem de yeni açmış çiçekler var. Üstelik sürekli büyüyor ve çiçek açıyor. Su vermesem yeni açan çiçekler zarar görür. Ayrıca ilk dikerken attığım yanmış hayvan gübresinden başka gübre vermedim. Başka bir çeşit olabilir mi?
    ***
    Hasat zamanı diye bir şey vardır. Çiçek açmaya devam ediyor olabilir, bu bir şey değiştirmez. Yine de sizinkilerin sorunun kuvvetli topraktan ve güneş yetersizliğinden kaynaklandığını sanıyorum. Meyveleri on on beş gün kadar güneşte bekletirseniz belki tatları düzelir. Hasat edilirken de bazı yeşil meyveler yere dökülüyor, onlar güneşte bekletilip olgunlaşmaları sağlanıyor.

  15. Meral Mertan - İstanbul dedi ki:

    Benim bahcede de altin cilek var. Meyvalar fanus icinde sanki, olgunlastigini nasil anlayacagim? Teker teker icini acip mı? Bir tanesini actim yesildi. Biraz gec diktim aslinda.
    ***
    Dış kılıflar yeterince büyüyüp rengi solarsa olgunlaşmış demektir. Yeşil olsa bile koparıp on – onbeş gün kadar güneş altında bekletirseniz olgunlaşırlar.

  16. Mustafa Çelik - Rize dedi ki:

    Merhaba faydalı bilgiler için teşekkürler. Bahçemde her sene yaz aylarında domates yetiştiririm. Öyle ki yazın domatese para vermem. Birkaç altın çilek diktim. Biraz geç diktim ama şimdiden 25 – 30 cm oldu. Bu yörede ne kadar sağlıklı yetişir bilemem. Malum oldukça fazla yağmur alan bir yer. Benim sorum şu: Altın çilek kışın kar yağışında nasıl yetiştirilir? Üzerini kar değmeyecek şekilde kapatmalı mıyım? Teşekkürler.
    ***
    Domates, patlıcan nasılsa bilin ki o da aynen öyle yetiştirilir. Fark yok. Altınçilek kışın iyi koruyabilirseniz iki – üç sene yaşıyabilir. Siz domates yetiştirdiğiniz için bilirsiniz, bu bitkiler kış soğuğuna dayanamıyor.

  17. Nuri, Mudanya-Bursa dedi ki:

    10 tane kadar altın çileğim 10 cm kadar oldu. Diplerinde toprakla temas noktasında bir sürü yan dal var. Budanacak olan dallar bunlar mı acaba. Üste doğru doğal dallanması güzel. Verdiğiniz tüm bilgiler için ayrı ayrı teşekkürler.
    ***
    Budama istemez. Fazla uzamayıp onun yerine çok dallı budaklı olması, çok çiçek açması için tepe budaması tavsiye ediliyor. Sizin ihtiyacınız yok.

  18. Anonim dedi ki:

    Altın çileklerim olmaya başladı. Çocuklar çok sevdi.

  19. Nuri, Mudanya-Bursa dedi ki:

    Saksıda yetiştirdiğim altın çilekler her biri 10 ila 20 adet meyva verdiler. Ben onları geçen yılın yediğim çilekten aldığım taze tohumlardan ekmiştim. 2. yıla bekletmeyi gereksiz görüyorum. Tohumdan ekmek daha mantıklı. Sizde aynı görüştesiniz sanırım.
    ***
    Evet en verimli meyve vermesi tohumdan yetiştiğinde ilk yılda oluyor. Zaten tohumdan yetişmesi çok da kolay. Başka zahmetlere girmeye hiç gerek yok. Yeter ki her yıl tohumları saklayabilesiniz baharda çimlendirebilesiniz.

  20. Faik Üstün, Kırklareli dedi ki:

    Toprağa tohumu atma ayı hangi ay olur en uygunu?
    ***
    Domateslerle veya patlıcanlarla aynı şekilde.

  21. Sedat, Bandırma dedi ki:

    Üç kök altın çilek fidesi diktim. Boyları 1 metreyi geçti ama şu ana kadar hiç çicek yok. Neden acaba?
    ***
    Yazıyı okursanız içindeki bilgilerde cevap var. Kuvvetli besleyici toprak, az güneş, çok sulama altın çileği azdırır çiçek açmasına engel olur diyebiliriz.

  22. Yasemin, Kocaeli dedi ki:

    Üç sene önce altın çileğin tohumundan fide elde ettim. Balkonumda saksıda bakmaktayım. Balkonum sadece sabah güneşi alıyor. Uzun bir zaman geçmesine rağmen meyve alamadım fakat üzerinde bir kaç tane çiçek var. Aynı zamanda üzerinde beyaz sinekler mevcut. O sinekleri ortadan kaldırabilmek için ne yapmalıyım?
    ***
    Önce yazımı dikkatle okumalısınız. Daha ilk yıldan meyve vermesi gerekiyordu. Diğer mesele için şu sayfada iki ayrı ilaç tarifi var: http://www.bitkivecicek.com/bitki-bitlerini-hafife-almamaliyiz

  23. Mehmet Atan, Ankara dedi ki:

    Evimin bahçesinde altın çiçek yetiştirmeye karar verdim. Tohumunu nasil temin edeceğim?
    ***
    Kuruyemişçilerde kuru meyveleri satılır. Onların içindeki çekirdekler işe yarar.

  24. Amirali Hosseinion, İran dedi ki:

    Ben ticari altin cilek ekmek istiyorum. Tohumu nerden temin edebilirim? Serada yetistirmek daha mi iyi olur?
    ***
    Altın çilek tohumlarını nereden temin edebilirsiniz, bilmiyorum. Serada mı açıkta mı daha iyi yetişir meselesine gelince: Domates yetiştirmeyi nasıl biliyorsanız aynen o şekilde. Fark yok. Sadece altın çilek kuvvetli topraklarda iyi ürün vermez. Toprak fazla besleyici olmamalı. Gübrede azot miktarı az olmalı. Yoksa çok fazla dallanır budaklanır çiçeklenme az olur, dolayısıyla meyve verimi az olur.

  25. Amirali Hosseinion, İran dedi ki:

    Cevabiniz icin tesekkur ederim. Peki 1 donumluk arazide ne kadar tohum gerekiyor? ve 1 donumluk arazi ne kadar meyve verecektir normal sartlarda?
    ***
    Bunu da aynen domates yetiştiriciliğindeki gibi düşünün. hesaplayamayacaksanız ben de hesaplayamıyorum çünkü tarla, arazi tarımından hiç anlamam. Ayrıca ne kadar arazide ne kadar ürün verir, onu domatesle kıyaslayamayız, bilenleri bulup onlara danışmanız lazım.

  26. admin dedi ki:

    Suşehri’nde altın çilek..
    Basındaki haberlerde altın çileğin iç Anadolu bölgesinde Suşehri’nde üretilmesinden hayretle bahsediliyor. Abartılacak bir şey yok. Domates tarımının yapıldığı her yerde altın çilek tarımı da yapılabilir. Sadece eğer kuzeyli rüzgârları alan tepeler ve yamaçlar tercih edilmezse daha iyi olur.

  27. Nuray A. -İstanbul dedi ki:

    Geçen sene altın çilek diktim çeliklenme yaparaktan. Şu anda 18 tane meyvesi var fakat yemyeşil, hala sararmadı. havalar cok soguk diye boş olan odaya cam kenarına aldım. şu anda sorunsuz büyüyor ve alttanda 3-4 dal cıkmaya başladı. Yalnız dediğim gibi hala meyveler sararmadı. Sebebi nedir bilen var mıdır?
    ***
    Sıcağı, güneşi seven bir bitkidir. Meyveler sıcakta hızla olgunlaşır. Soğukta ise koparıp güneş alan bir pencere önünde bekletmelisiniz. Kızarsa bile biraz yumuşamış olmalı. Ham meyveleri zehirleyebiliyor.

  28. Adam. A. -Çorlu dedi ki:

    Bugün 31 ocak 2014. Mutfakta yetiştiriyorum.

  29. Mehmet T. -İzmir dedi ki:

    Ben balkonda büyükçe bir saksıda bir kök altın çilek diktim. ilk yıl pek meyvesi olmadı. İkinci yıl 100 adetten fazla çilek oluştu. Bu yıl baharda bazı dalları budadım. Epey yeni dal çıktı ve oldukça da sağlıklı görünüyor. Ancak sadece bir adet altın çilek oluştu. Hala çiçek açmadı. Aacaba hiç açamayacak mı?
    ***
    Bilmiyorum. Belki bundan sonra mevsim icabı açmaz. Yukarda en iyi şartları vesaire yazmıştım. Ona göre incelikleri dikkate almanız lazım.

  30. K. Yıldız, Almanya dedi ki:

    Domatesin ana gövdesiyle yaprak dalı arasından çıkan yapraklar kopartılır. Altin çilekte de aynı işlem yapılmalı mıdır?
    ***
    Duymadım, bilmiyorum. Sanmıyorum da.. Ama bence bir tanesini öyle deneyin ve ilerde ne gibi fark olacak kıyaslayın.

  31. Aslan Kol dedi ki:

    Antalya’da bir sitede villada oturuyorum. Küçücük bir bahçesi var. Çeşit olsun diyerek pazardan aldığım ufacık bir fideden iki yıldır 100 kişilik sitedeki her komşum doyasıya yiyorlar. Bir taraftan meyve bir taraftan çiçek hiç eksilmiyor. Olağan üstü bir durum bu. Bitki çok bereketli bir şey ama bakımına dair her şeyi şu an sizden öğrendim. Sağolun teşekkürler.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)