Afrika (Nil) zambağı Agapanthus africanus

Çiçekleri genelde ilkbahar ortasından yaz başına kadar açar. Daha geç ve sonbahara doğru çiçek açtığı da olur. afrika zambağının çiçek rengi eflatunumsu mavidir.

Bizde Afrika zambağı deniyor. İngilizcede daha çok Nil zambağı derler (Lily of the Nile). Nil civarı ile bir ilgisi yok. Anavatanı Güney Afrika’dır. Avrupaya 1600’lü yıllarda götürülmüş. Daha sonra İngilizler soğuğa biraz daha dayanıklı hibritlerini türetmiş. Çiçekleri genelde ilkbahar ortasından yaz başına kadar açar. Daha geç ve sonbahara doğru çiçek açtığı da olur. Çiçek rengi eflatunumsu mavidir. Kesme çiçekçilikde yeri ise değerli nadide türlerdendir. Sık yapraklanması ve çevreye yayılma özelliğiyle de iyi bir yer örtücüdür.

Amaryllidaceae familyasındandır. Soğanlı değil rizomludur. Bilimsel adı Agapanthus africanus. Birkaç önemli kültivarı şunlar: ‘Albus’ beyaz çiçeklidir. ‘Sapphire’ koyu mavi çiçekli olup buna siyah afrika zambağı da denir. ‘Aureus’ yaprakları sarı çizgili. ‘Variegatus’ yaprakları neredeyse sırf beyaz, yer yer yeşil çizgili. Ayrıca katmerli, iri çiçekli, küçük çiçekli kültivarları da var, tek tek isimlerini saymak uzun sürer.

Güneşi seviyor. Yaz sıcakları aşırı yüksek olan memleketlerde öğle vakti tepe güneşinden korunması iyi olur. Kış soğuklarına -12°C dereceye kadar dayanırlar. Bir iki kültivarının -20°C dereceye kadar dayandığı söylense de bunun garantisi yok, hiç belli olmaz. Dondan korumak için tedbir almalısınız. Kışın pek soğuk görünmeyen yerlerde yapraklar bütün yıl yeşil kalır. Yoksa kışın yapraklar gider, baharda yeniden yapraklanır.

Toprağı dere kumu karıştırılmış humuslu gerçek toprak olmalı. Verimli bahçelerin üst yüzey toprağı ve kırmızı toprak karışımı Afrika zambağına çok iyi gelir. Kırmızı toprak killi ise dere kumuyla beraber ponza taşı karıştırarak kullanın.

Sulama: Yaz boyunca toprağın ıslaklığı tam gitmeden tekrar sulamalısınız. Yazın çok su ister. Kışın çok seyrek sulayın.

Afrika zambağı Agapanthus africanus

Afrika zambağı Agapanthus africanus

Besin: İlkbahardan tomurcukların iyice gelişmesine kadar besin vermeye devam edin. Çiçekler solduktan sonra sonbahara kadar daha hafif dozajda devam edin. NPK oranları en iyi şu ölçüye göredir: Azot oranı orta, fosfor düşük, potasyum yüksek. Örneğin 3:1:5

Çiçeklenmeme problemi sebepleri: Önceki yaz susuz kalması.. toprağının güçsüz olması.. kışın dondan kötü etkilenmesi.. gereğinden fazla büyük saksılara dikilmesi.. her yıl kökten ayırmayla çoğaltılması.. güneşten mahrum edilmesi.. uzun yıllarca sık bir gurup halinde kalması..

Afrika zambağının çiçek açmasını garantilemek için:
1- Çiçek açması yeterince güneş almasına ve fazlaca köklenmesine bağlıdır. Rizomların güçlü, sağlıklı olması çiçek açmasında önemli bir etkendir.
2- Fazla büyük saksı kullanılmamalı: 12cm veya 20cm çaplı saksılar iyidir. Kökler saksıda yumak oluşturunca (ve yeterli güneş alabilmesi durumunda) kesin çiçeklenirler. Sonraki baharda bir boy büyük saksıya aktarmalısınız.
3- Yaz boyunca hiç susuz bırakmayın. Arasıra bitki besini, gübre şerbeti vb maddelerle besleyin.
4- Üç – dört yılda bir kökten ayırmalısınız yoksa kuvvetsiz düşerler çiçeklenme zayıf olur. Her yıl kökten ayırmak çiçek açmamasına sebep olabilir. Kökten ayırmak için en az üç yıl geçmesi lazım.
5- Kışın dondan iyi koruyun. Don olaylarına dayansa bile fazlaca donmalara maruz kalması gelecek yaz çiçek açmamasına sebep olacaktır. Bahçede yetiştiriyorsanız kış başlarken toprak yüzeyini toprak + sığır gübresi + kuru yaprak / talaş vb. şeylerin karışımıyla örtmelisiniz. İlkbaharda gelişim başlamadan önce üstünü tekrar açın. Bu koruma kıyı kesimlerimizde pek gerekmez. Yine de İzmir’den daha kuzey kıyı bölgelerinde tedbirli davranmak iyi olur.

Çoğaltılması: Kökten ayırmayla çoğaltılır. Zamanı ilkbahar ve sonbahar başıdır. Çoğaltmak için hırsa kapılmayın. Kökten ayırmayla çoğaltma üç – beş yılda bir yapılmalı. Tohumlarından da çoğaltabilirsiniz. Tohumlarını saklayıp ilkbaharda ekin. Kolayca çimlenir hızlı büyürler. Çiçek açma olgunluğuna gelmeleri yetiştiği şartlara göre 2,5 yıl ile 5 yıl arasında değişir.

Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 10 Temmuz 2012

Etiketler: | | |

'Afrika (Nil) zambağı Agapanthus africanus' hakkında sorular, açıklamalar

  1. Begonvilli Ev dedi ki:

    Bunlar harika. Acaba Antalya’nın korkunç sıcak yazına dayanabilirler mi?
    ***
    Kesin dayanırlar. Araştırmalarımda Teksas’ın ve Avustralya’nın sıcak bölgelerinde bahçelerde yetiştirenlerin sözlerini okumuştum. Sadece yazın öğle vakti tepe güneşini alırsa kızgın güneşte yaprakları pek güzel olamıyor (ama hiç problem değil) bütün mesele bu. Antalya havası sıcak olsa bile yumuşak, nemli. Bulabilirseniz çok güzel bir bitki. Hoş kokulu olduğu da söyleniyor ama ne yazık ki kokusu hakkında pek ayrıntılı bilgi bulamadım.

  2. Begonvilli Ev dedi ki:

    Yıllardır özlemini çektiğim bahçeli bir eve taşındım (iki buçuk ay oldu). Toprağı fena değil. Gül, leylak ve begonvil yetiştirmeğe heveslendim. Fena da gitmiyor şimdilik. Ancak bazı hayal kırıklıkları da olmadı değil. Bu yüzden bahçeme ekeceğim her bitkinin uygun olup olmadığını iyice araştırmak istiyorum. Bu bitkiyi bir serada gördüm. Denemek istiyorum. Ayrıca güneye, ve doğuya bakan harika balkonlarım ve bir de verandam var. Şimdilik sardunyalarım, skulentlerim ve küpe çiçeklerim var. Başka ne önerirsiniz?
    ***
    — Antalyanın iklimine göre bahçede turna gagası ve plumeria ağacı çok iyi olur. Atatürk çiçeği de dikebilirsiniz. Zakkumu unutmayın. Sardunya çeşitlerini bahçeye dikebilirsiniz. Devetabanı da öyle. Difenbahya ise Antalyanın her yerinde kışa iyi dayanamıyor (yaprakları soğuktan büyük zarar görüyor) diye duydum. Belki kuzeye bakan açıklık yamaçlarda öyledir. Gardenya Akdeniz iklimine tam uyumlu bir bitki. Zamanla kocaman olur çiçekleri mis gibi kokar. Bir de ful var bilirsiniz. gardenya ile ful dikeceğiniz yerin toprağı asitli olmalı. Önce ona göre hazırlık yapıp sonra bahçeye dikin. Böylece çok gür büyürler.
    — Balkonlarınız çok güneş alıyorsa seralarda kullanılan güneş filtreleyici örtüleri güneşe siper etmenizi tavsiye ederim.
    — Evinizin bulunduğu yerin mikroklimasını hesaba almalısınız. Antalyayı pek bilmiyorum ama İstanbulda neredeyse her muhitte başka bir mikroklima var: Bir yerde biberler sardunyalar kışın hiç zarar görmüyor başka bir yerde daha dayanıklı bitkiler kışın hayatta kalamıyor. Bir muhitte kışın ortasında yemyeşil yapraklı yeni filizli akasyalar görüyorum başka yerlerde aynı tür akasyalar yapraklarını tamamen dökmüş oluyorlar halbuki. Antalyada bir de aşırı yaz sıcaklarına göre durum söz konusu. Yaz ve kış havası sizin bulunduğunuz yerde nasıl oluyorsa iyi tanımalısınız.
    — Küpelilerinizin çiçekleri içi koyu mor dışı fuşya rengindense Antalyada bahçe veya balkonda yaşayabilmesine hiç şaşırmam fakat diğer renklerinin Antalya yaz sıcaklarında bir hayli kötülemeleri gerekiyor bildiğim kadarıyla. Yani diğer küpe çiçeği çeşitleri sizin orada şimdi gayet sağlıklı yaşabiliyorsa o muhitte yaz sıcakları pek zarar verici olmasa gerek; en azından düzenli yoğun nemli hava akımlarının hayat verici etkisinin söz konusu olduğunu gösterir.
    — Afrika zambağını bugün Adanada bahçede güzelce yetiştirildiğini öğrendim: şimdi hala çiçekliymiş, çiçekleri güzel kokuluymuş. Adanada oluyorsa Antalyada daha iyi yetişir burası kesin.
    — Aklıma gelmişken: Yaz mevsimi içinde yeni süs bitkileri almak, bitkileri başka yerlere nakletmek iyi değil. Sıcağa ne kadar dayanıklı olursa olsun (şimdiye kadar çok farklı bir ortama alışık yetiştirilmişse) yaz sıcaklarında yer yadırgamasının kurbanı olabilirler. Antalyada en iyisi ilkbahar başında veya sonbaharda yeni bitkiler almaktır.
    — Antalyanın iklimine eşdeğer özellik gösteren yerlerde yaşayan amerikalılardan öğrendiğim güzel bir bilgiyi kısaca anlatayım: Bahçenize gölge sağlayacak ağaçlar dikin. Onların altında çok güzel çeşitli tropikal bitkiler güneşi ağaç yaprakları arasından filtrelenmiş olarak alır, çok iyi gelişirler. Ağaçlar nemliliği dağıtmaz, toprakta ısı birikimini engeller. Öyle sıcak memleketlerde her bitki fazla güneşte iyi bir gelişim gösteremez. Ne de olsa Akdeniz iklimi, tropikal okyanus iklimi etkisi veya yağmur ormanı iklimi etkisi söz konusu değil. Şimdilik ağaç yoksa seralarda kullanılan güneş filtreleyici örtüleri bahçenizin üstüne gerdirebilirsiniz çok iyi olur. Hem dolu yağışlarının zararını önler.
    — Yeni eviniz hayırlı uğurlu olsun. Benim de güney ege veya batı akdeniz taraflarına taşınma niyetim var. Sonbaharda inşallah.. ama nasip kısmet olacak mı bunu zaman gösterecek.

  3. Begonvilli Ev dedi ki:

    Harika bilgiler için yürekten teşekkürler. Sitenizi blogumun ilk sayfasına koyuyorum. Böylece elimin altında çok yararlı bir bilgi kaynağım olacak. Hem de bu güzel siteyi diğer okurlarım da tanımış olacaklar.
    ***
    Çok çok teşekkür ederim. Sizin blogunuzda sitemin linki olması gerçekten bir şeref olur benim için. Tekrar tekrar teşekkür ederim.
    Bir düzeltme: Kalmelya demişim, yanlış, gardenya olacak şimdi düzelttim. Bu ikisinin adlarını hep karıştırıyorum.

  4. Begonvilli Ev dedi ki:

    Kamelya dediğiniz halk arasında Japon Gülü denilen bitki olmalı. Bahçemde kırmızısı ve turuncusu var ama gardenya yok. ayrıca bayıldığım zakkumun da pembesi, kırmızısı var, sıra beyazda:) Gardenyayı mutlaka edineceğim ama tavsiyenize uyup sonbaharı bekliyeceğim. Begonvillerimi iki ay önce köklü olarak dikmiştim. Tuttular ama fazla gelişmediler. Çiçek de açmadılar. Yazılarınızı araştırıp begonvil bakımını buldum. Galiba fazla sulamışım. Sizden öyle güzel bilgiler ediniyorum ki ne kadar teşekkür etsem azdır.
    Aşğıdaki linkte mütevazı bahçemden görüntüler var. İnşallah daha güzel olacaklar.
    http://begonvilliev.blogspot.com/2012/06/bugunden-kareler.html
    Selamlar Begonvilli Ev’den
    ***
    Bahçeniz çok güzel yeterince geniş sanıyorum. Gölge sağlayan ağaçlar da var. Birkaç yıl içinde siz orayı mutlaka cennet bahçesi gibi edersiniz.
    kamelyaKamelya japon gülü değil. Japon gülü sizin oralara çok uyumlu. Kamelya ise çay ile aynı iklimi istiyor. Bakın kamelya bu yandaki resimdeki. Gardenyayı evet en uygunu sonbaharda alıp dikmenizdir. İlkbahara ertelemeyin uyum sağlaması zor olabilir. Begonvilinizi Antalyaya göre geç dikmişsiniz. Bence sorun bu. Şimdi kökleriyle oraya iyice yerleşiyordur. Gelecek yıl birkaç misli büyüyeceğini düşünüyorum. Bir de begonvilin kültivarına göre bazı çeşitleri gündüz süresinin fazla uzun olduğu zamanlarda çiçek açmaz deniyor (bu blgi doğru ise o çeşitlerin ülkemizde ilkbaharda ve sonbaharda çiçek açmaları lazım). Bilirsiniz ekvator çizgisinde gece gündüz farkı yok. Uzaklaştıkça yavaş yavaş değişiyor. Size ayrıca kış ortancasını tavsiye ederim:http://www.bitkivecicek.com/kis-ortancasi-dombeya-seminole acımasız budamalarla çalı formunda tutacağınız gibi asma şeklinde de yetiştirebilirsiniz. Türkiyede var mı bilmiyorum gerçi. belki sizin oradaki seracı çiçekçilerde bulunabilir.

  5. Begonvilli Ev dedi ki:

    Çok heveslendirdiniz beni. Bilmediğim pek çok konuda bilgilendirdiniz. Zaman ayırıp yazmanız büyük incelik. Yürekten teşekkürler. Utanmasam her gün bir şeyler soracağım:) Zaten siteniz derya gibi maaşallah. Sağolun!
    ***
    Siz sağolun ben size teşekkür ederim. Sitemin içeriğinin zenginleşmesi hep gelen sorularla olmuştur. Sir sormasanız o sormasa diğeri sormasa site bu kadar genişlemezdi. Lütfen sorulacak şey varsa sorun. Sitede bahsetmediğim türler varsa onları da sorun ki onlar hakkında da sayfalar oluşturabileyim. Teşekkür ederim.

  6. İsmetcan D. -Balıkesir dedi ki:

    Soğanlarını nereden temin edebilirim? Merak ettiğim amaryllisgillerden demişsiniz yaprakları da amaryllise benziyor. O zaman nasıl soğanlı değilde rizomlu oluyor? Yumrulu olması gerkmez mi?
    ***
    Bulamazsınız. Çiçekçilerde bazın yetişmiş halde satılır. Amarillisgillerden soğansız / rizomsuz bitkiler de var. Örnek Clivia.

  7. İmetcan Dalkıran dedi ki:

    … …
    ***
    Hayır evde yetiştirilmez.

  8. Esra Demir dedi ki:

    Ben afrika zambağını çiçekçiden nisan ayında çiçeği açmış halde aldım. 1 ay sonra çiçekleri solup döküldü. Ama yaprakları gayet iyi. 4 kök tek saksıda. Çiçeğini kesmem gerekir mi acaba? Bir de çiçeğinde galiba tohumu var. Nasıl saklayıp tohumundan coğaltabilirim?
    ***
    Eğer tohumları almayacaksanız sapı dipten kesip atın. Yoksa bekletin. Solan çiçeklerin yerinde yuvarlak tohum kapsülleri oluşur. Sapların üstünde kendiliğinden kurudukları zaman tohumları içlerinden çıkarın ve saklamayın hemen ekin.


Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.


(Yazamıyorsanız Mozilladan deği Google Chrome ile giriş yapın.)